کره شمالی و تکرار سیاست «صبر استراتژیک» کاخ سفید
کره شمالی و آمریکا، مجموع بازی صفر
بخش دوم و پایانی
 

به رغم بده و بستان‌های کره شمالی و آمریکا برای رسیدن به هدف خلع سلاح اتمی شبه جزیره کره، تحقق این برنامه دور از دسترس است و هیچ چشم انداز روشنی برای رسیدن به آن مشاهده نمی‌شود.

به گزارش ایرنا، کره شمالی از یک سال قبل آزمایش‌های اتمی و پرتاب موشک‌های بالستیک قاره پیما را متوقف کرد و توانست روابط خود را با کره جنوبی بهبود بخشد و تا اندازه ای تنش‌ها میان این کشور و آمریکا و جامعه بین المللی کاهش یافت.به دنبال این اقدام آمریکا و کره جنوبی تصمیم گرفتند رزمایش‌های مشترک سالانه خود را متوقف کنند اما هنوز مشخص نیست که برای سال آینده میلادی چه تصمیمی درباره این رزمایش‌ها گرفته می‌شود.کره شمالی همین زمان که می‌خواست از شر فشارهای اقتصادی و نظامی آمریکا رها شود تاکید کرد آماده است بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را به کشور راه دهد و تاسیسات اتمی را در اختیار آنها بگذارد و افزود که برای تعطیل کردن تعدادی از سایت‌های موشکی و اتمی هم آماده است.البته این موارد مشروط شد به اینکه آمریکا نیز گام‌های مساعدی برداشته و بویژه درمورد لغو تحریم‌ها و کاهش پاره ای از فشارهای اقتصادی موافقت کند که هرگز چنین اتفاقی نیفتاد و واشنگتن اعلام کرد به رغم همه کارهایی که کره شمالی انجام داده است، تا زمانی که این کشور برای پیشبرد برنامه غیراتمی شدن اقدامی نکند، فشار تحریم‌ها کم نخواهد شد.این موضع آمریکا باعث شد تا داستان گذشته تکرار شود و زمانی که به نظر می‌رسد دو کشور روابطشان بهبود یافته است، ملاقات ‘کیم یونگ چول’ مشاور ارشد ‘کیم جونگ اون’ رهبر کره شمالی با ‘مایک پمپئو’ وزیر خارجه آمریکا در نیویورک لغو شد و پس از آن مشخص شد که پیونگ یانگ تصمیم به این کار گرفته است.

کره شمالی یک بار دیگر با چنین حرکتی نشان داد که نمی تواند به وعده و وعیدهای توخالی آمریکا دلخوش باشد و وقتی واشنگتن اقدامی برای برقراری صلح دایمی نکرد و حتی تلاش نمود تا مانع اجرای طرح‌های ریلی و جاده ای میان دو کشور شود، تصمیم گرفت از همه اقدام‌های فوق صرف نظر کند.پیشتر از آن هم گمان می شد که رهبران آمریکا و کره شمالی برای دومین بار در سال جاری میلادی موفق به دیدار می شوند اما روابط آنقدر تیره شد که نه تنها این دیدار انجام نگرفت بلکه دو کشور از اینکه بتوانند تاریخ دیدار دوم را مشخص کنند عاجز مانده اند و این نشان از فاصله روزافزون بین راهبردهای دو کشور دارد. خیلی ساده انگارانه است اگر تصور شود که آمریکا تحریم‌ها علیه کره شمالی را که برای پیشبرد آنها رایزنی‌های فراوانی کرده است به این سادگی لغو کند و حتی اگر کاری در زمینه خلع سلاح هسته‌ای شبه جزیره کره صورت گیرد باز هم اگر راستی آزمایی در این باره صورت نگیرد خبری از لغو تحریم‌ها نخواهد بود.کره شمالی که خود را در مخمصه می دید به این نتیجه رسید وقتی نمی تواند با آمریکا از در تعامل وارد شود پس بهتر است برخی از ارتباطات و رایزنی‌های میان مقام‌های دو کشور را نیز محدود کند. به همین دلیل دیده می شود که در ماه‌های گذشته هیچ یک از مقام‌های دو کشور نتوانسته‌اند ملاقات و گفت و گویی داشته باشند و به رغم اظهارات دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا مبنی بر اینکه وضعیت در شبه جزیره کره مطلوب است نباید فراموش کرد هنوز کاری برای پایان متارکه جنگ و امضای رژیم دایمی صلح نشده است و دو رهبر نتوانسته‌اند با یکدیگر دیدار کنند و خلع سلاح اتمی کره شمالی هم کاملا متوقف شده و پیشرفتی نداشته است.

در این شرایط کره شمالی بیش از هر چیز روی ارتباطات قوی تر با جامعه بین المللی و بخصوص کره جنوبی، چین و روسیه متمرکز شده است و مقام‌های این کشور در حال بازدیدهای گسترده‌ای از این کشورها هستند.یکی از بزرگترین برنامه‌های کره شمالی پیشبرد طرح ریلی میان دو کره است. کره جنوبی که فکر می کرد معافیت‌هایی را از آمریکا گرفته است تا بتواند این طرح ریلی مرزی را به پیش ببرد، به دلیل مخالفت‌های آمریکا نتوانست به این هدف دست یابد. آمریکا می‌گوید اجرای این طرح شکست بزرگی برای رژیم تحریم‌ها است و تا اکنون اجازه نداده است موسسات مالی و بانک‌های کره جنوبی این طرح ریلی و طرح‌های جاده ای را تامین مالی کنند و این برنامه در حد مطالعات باقی مانده است. یکی از مقام‌های آمریکا می گوید اصلا نمی‌توان تحریم‌ها را به دلیل طرح ریلی دو کره لغو کرد.مارک ناپر معاون کفیل وزیر خارجه آمریکا که به کره جنوبی سفر کرده بود خاطر نشان می کند که تحریم‌ها باقی می ماند نمی توانیم اجازه دهیم طرح ریلی این چارچوب را بشکند.این مقام آمریکایی در اظهاراتی که نشان می دهد تا چه اندازه بین این کشور و کره جنوبی و کره شمالی فاصله است، گفت که جامعه بین المللی آماده لغو تحریم‌ها نیست.او بار دیگر گفته‌های رییس جمهوری آمریکا را تکرار کرد و گفت که اگر قرار باشد در زمینه خلع سلاح هسته ای کره شمالی پیشرفتی حاصل نشود، پس خبری از لغو تحریم‌ها نخواهد بود. کره شمالی می کوشد تا روابط خود را با کره جنوبی بهبود بخشد این کشور از ظرفیت‌های اقتصادی، ورزشی و سیاسی برای این منظور استفاده می کند و با چین و روسیه نیز ارتباطات نزدیکی برقرار کرده و توانسته است این کشورها را نیز مجاب کند تا آمریکا را برای لغو تحریم‌ها تحت فشار بگذارند.

با این حساب ارتباطات کره شمالی و آمریکا بار دیگر مانند آنچه در چند دهه گذشته رخ داده به بن بست رسیده است و تیرگی فزاینده در مناسبات می تواند بار دیگر همه تلاش‌ها را متوقف کرده و شبه جزیره کره را درگیر تنش‌ها کند.در چنین شرایطی کره شمالی آزمایش‌های اتمی را از سر می گیرد و موشک‌های بالستیک پرتاب می‌کند و آمریکا هم بار دیگر به سمت برگزاری رزمایش‌های مشترک با کره جنوبی و ژاپن خواهد رفت و به قول معروف «روز از نو روزی از نو» خواهد شد.

شین بوم جون تحلیلگر مسایل سیاسی دو کره می گوید کره شمالی به دنبال بهبود روابط با آمریکا و کره جنوبی بوده است اما در مورد واشنگتن موفقیتی نداشته است.وی می افزاید که زمین گذاشتن تسلیحات و توقف تاسیسات اتمی و موشکی و موافقت با ورود بازرسان آژانس، کارهایی است که صورت نمی‌گیرد مگر اینکه کره شمالی اطمینان حاصل کند از شر تحریم‌ها خلاص می شود.این کارشناس افزود: کره‌شمالی در سال ۲۰۰۸ میلادی هم با ورود بازرسان آژانس به این کشور و بازرسی از تاسیسات اتمی موافقت کرد اما اجازه نداد بازرسان نمونه‌برداری‌های لازم را صورت دهند. به گفته وی همین موضوع باعث شد تا مذاکرات شش جانبه هسته ای پکن به بن‌بست برسد و بعد از آن هم کلا این ساختار از هم پاشید و دیگر چنین گفت‌وگوهای برگزار نشد. این کارشناس می‌گوید اگر کسی بخواهد مانند سال ۲۰۰۸ میلادی اقدام کند موانع بیشتری برایش وجود خواهد داشت و نمونه‌برداری هم احتمالا صورت نخواهد گرفت و به این ترتیب کاری از پیش نمی رسد و تغییری ایجاد نمی شود.

بده بستان‌های آمریکا و کره‌شمالی در حد محدود باقی مانده و در مسایل بزرگی چون خلع سلاح هسته ای شبه جزیره کره، پایان دوران متارکه جنگ سال ۱۹۵۳ میلادی‌، امضای رژیم دایمی صلح، اجرای طرح‌های ریلی و جاده‌ای دو کره، راه اندازی رسمی مجتمع مرزی دو کره برای تبادلات تجاری، ورود بازرسان به کره شمالی، توقف تاسیسات موشکی و اتمی و نهایتا لغو تحریم‌ها اقدامی چشمگیر صورت نگرفته است.کارشناسان معتقدند تا وقتی این شرایط باقی باشد و این برنامه‌ها عملی نشود‌، هر حرکتی از سوی بازیگران اصلی این منطقه و آمریکا به نتیجه نخواهد رسید و برعکس هر اقدام اشتباهی در این شرایط می تواند باعث برگشت منطقه شبه جزیره کره به دوران مملو از تنش‌ها و بحران‌ها شود.

آمریکا و توهم برد در برابر کره شمالی

رهبران آمریکا و کره شمالی در ۱۲ ژوئن سال جاری میلادی در سنگاپور دیدار کردند، دیداری که در بدترین حالت نتیجه اش تا حالا صفر – صفر بوده است. دو طرف بعد از یک ماه عسل تقریبا ۶ماهه ، حالا بار دیگر سرگرم چنگ و دندان نشان دادن به هم شده‌اند، آمریکا اسامی چند مقام کره‌ای را در فهرست تحریم‌هایش قرار داده و کره شمالی هم از عزمش برای آزمایش‌های جدید موشکی خبر داده است. ترامپ و اون در سنگاپور چه وعده‌هایی به یکدیگر دادند و تاکنون به چه میزان به آن عمل کرده اند؟ این سوالی است که پاسخ آن در تشخیص برنده یا بازنده این بازی اهمیت دارد.

* وعده‌های طرفین

کره شمالی:

در جریان مذاکرات میان رهبران آمریکا و کره شمالی قرار شد کره‌ای‌ها، آزمایش‌های اتمی و پرتاب موشک‌های بالستیک قاره پیما را متوقف کنند؛ البته نباید فراموش کرد که آنها تا پیش از تصاعد شدید تنش ، به میزان کافی آزمایش‌های موشکی و هسته ای خود را انجام داده بودند.تحویل بقایای اجساد سربازان آمریکایی جنگ در شبه جزیره کره نیز از دیگر وعده‌هایی بود که پیونگ یانگ به ترامپ داد و همچنین آزادی چند تبعه زندانی آمریکایی که گویا در همان آغاز کار به عنوان شیرینی آشتی انجام گرفت. کره شمالی همچنین برچیدن پایگاه‌های مرزی با کره جنوبی را متعهد شد که این امر هم طی ماه گذشته میلادی با سرعت ادامه یافت که نتیجه آن باز شدن معابر مرزی دو کره بود. تخریب سایت پیونگ ری هم از دیگر مواردی بود که دو طرف بر سر آن توافق کردند، اما بعدها آمریکایی‌ها عنوان کردند که آنچه تخریب شده، سایت مورد نظر نبوده و اهمیت چندانی هم نداشته است. بهبود رابطه با کره جنوبی و اجرای مشترک طرح‌های ریلی و جاده ای با کره جنوبی، تعیین خط مرزی در دریای سرخ با کره جنوبی و اعلام آمادگی کره شمالی برای پذیرش بازرسان آژانس نیز از دیگر موارد توافقی بوده است .البته شمالی‌ها این وعده را هم داده بودند که تعدادی از سایت‌های موشکی و اتمی خود را تعطیل کنند، اما نکردند.

آمریکا:

آمریکایی‌ها اما در مقابل تعهدات زیادی به کره ای‌ها ندادند و آنچه از گزارش‌های رسمی از سوی دو طرف نشان داده شد، توافق بر سر توقف رزمایش‌های مشترک سالانه آمریکا با کره جنوبی و در نهایت کاهش یا لغو تحریم‌های سازمان ملل و آمریکا علیه کره‌شمالی بود. لغو یا کاهش تحریم‌ها، خلع سلاح هسته ای شبه‌جزیره کره نه فقط کره شمالی، اعلام پایان دوران متارکه جنگ سال ۱۹۵۳ میلادی، امضای رژیم دایمی صلح و راه‌اندازی رسمی مجتمع مرزی دو کره برای تبادلات تجاری از دیگر موارد توافق طرفین بود. در این ارتباط، کارشناسان و تحلیلگران منطقه‌ای معتقدند که در معامله اخیر میان کره شمالی و آمریکا، طرفین طی ۶ ماه گذشته، عملا گامی در راستای اجرای قول و قرارها بر نداشته‌اند. اگرچه کره‌شمالی اقداماتی را در راستای تنش زدایی با آمریکا انجام داده است، اما این قول کارشناسان را نمی توان نادیده گرفت که اقدامات کره‌ای‌ها آنقدرها اهمیت نداشته است که بتوان آنها را بازنده داد و ستد اخیر با واشنگتن تلقی کرد.

پیونگ یانگ در این زمینه تا کنون اقداماتی مانند توقف آزمایش‌های اتمی وموشکی، تحویل بقایای اجساد سربازان آمریکایی جنگ دو کره، نابودی پایگاه‌های مرزی مستقر در مرز با کره جنوبی و تخریب سایت هسته‌ای ‘پیونگه ری’ را انجام داده است.تعیین خط مرزی در دریای سرخ با کره جنوبی، اجرای چندین طرح اقتصادی با همسایه جنوبی، تعطیل کردن تعدادی از سایت‌های موشکی و اتمی و اعلام امادگی برای پذیرش بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از دیگر اقدامات کره شمالی در این زمینه است.

* برنده

آیا اجرای بخش‌هایی از توافق طرفین از سوی کره شمالی را می‌توان به عنوان امتیازدهی تلقی کرد؟ یا اینکه این اقدامات را می‌توان در چارچوب استراتژی زمین در برابر زمان دانست؟ شاید برخی‌ها اعتقاد داشته باشند که کره ای‌ها رو دست خورده‌اند، اما چند نکته وجود دارد که نشان می دهد، برنده این بازی نه ترامپ که کره‌ای‌ها بوده‌اند؛ چگونه؟ اول اینکه در این بازی دیپلماتیک ، پرونده کره شمالی از اولویت کار ترامپ و دار و دسته جنگ سالارش خارج شد، بار روانی تنش‌های شدید سیاسی به شدت کاهش یافت و هزینه‌های وضعیت جنگی از سر کره ای‌ها برداشته شد. نکته دوم اینکه با بازگشایی معابر مرزی با کره جنوبی و همزمان با چین ، شمالی‌ها کار تجارت خارجی خود را پس از سال‌ها تحریم و انسداد مرزها به سرعت از سر گرفته‌اند. بی‌شک توسعه روابط کره شمالی هم در شمال با چین و هم در جنوب با سئول برای آنها از اهمیت بالایی برخوردار است. یکی از امتیازهایی که پیونگ یانگ در چارچوب معامله با ترامپ بدست آورده، تقویت و بهبود مبادلات اقتصادی در مرزهای کره شمالی و چین، راه اندازی دفتر تقویت روابط دو کره و همچنین احتمال بازگشایی مجتمع صنعتی کایه سونگ در آینده نزدیک است که می‌تواند در توسعه اقتصادی این کشور موثر باشد. آمریکایی‌ها در ارتباط با نشست رهبران دو کشور در سنگاپور فعلا یک یا دو رزمایش مشترک سالانه اش با کره‌جنوبی را منتفی کرده است. برخی معتقدند، بازی ماه ژوئن سنگاپور تا اینجای کار نه برنده داشته و نه بازنده، اما از شرایط حاکم بر روابط دو کشور اینطور به نظر می رسد که کره‌ای‌ها با توجه به شرایطی که در آن قرار داشتند، امتیازات بیشتری کسب کرده‌اند و گویا ترامپ تنها همان عکس‌های یادگاری را لازم داشته است.

Email this page

نسخه مناسب چاپ