نقدینه/معرفی مجموعه پژوهش «مدرنیزم و پست‌مدرنیزم در غزل امروز ایران»/محمود طیب/نشر زیتون سبز و مانا
گامی‌نو در شناخت غزل امروز
اکبر اکسیر
 

پژوهش حاضر در ۵۱۸ صفحه به بررسی جریان‌های غزل فارسی از آغاز تا امروز پرداخته است. مؤلف آن محمود طیب شاعر،‌ منتقد و مدرس دانشگاه است که عمده تلاش خود را در این کتاب به مدرنیزم در غزل امروز اختصاص داده است.

او در این پژوهش،‌ با نگاهی زیبایی‌شناختی و آسیب‌شناختی، وضعیت کلی این جریان‌ها را برای مخاطب روشن می‌سازد. کتاب حاضر برای پژوهش‌های ادبی در زمینه علل پیدایش و استمرار غزل و رسیدن آن به دهه نود با عناوین و شکل‌های مختلف، سفره‌بازی گسترده تا علاقمندان به این قالب ارجمند شعر فارسی از آن برخوردار شوند. او از شعرهای چاپ‌شده در کتاب‌ها و نشریات و سایت‌های گوناگون، غزل امروز را دنبال کرده و برای هر نوع از آن در بخش ویژه‌ای وقت گذاشته است. غزل در دهه هفتاد همگام با شعر آزاد، آنچنان جهشی از خود نشان داد که ظرافت و ظرفیت خود را به محافل نوپرداز نشان داد و ثابت کرد که غزل هنوز زنده است و قالب کهنه و تکراری نیست.

با حفظ ردیف و قافیه در شکلی بدیع پابه‌پای شعر امروز دوید و شاعران جوان با استعدادی را به ادبیات نواندیش ایران معرفی کرد.

محمود طیب، اگر مجموعه مقالات گسسته خود را ساماندهی کرده یا دغدغه‌های غزلمند خود را در قالب کتاب قطوری عرضه کرده‌اند، از پیشقراولان پژوهش‌های تخصصی در غزل امروز ایران قلمداد می‌شود. باید کتاب او را به محافل ادبی ایران معرفی کرد و به استادان شاعر و مدرس در دانشگاه‌ها رساند تا غزل معاصر شناسانده شود و غزل‌پردازان نوگرا اعتبار فراموش‌شده این قالب نامیرای شعر فارسی را در حرکتی نو بازیافت نمایند. بررسی غزل‌های مدرن و پست‌مدرن، با هنر عنوانی که شاعران مطرح کرده‌اند، این واقعیت را ثابت می‌کند که شاعران جسور و اغلب جوان امروز،‌ توانسته‌اند بی‌هراس از موانع وزن و ردیف و قافیه، آزادتر از باد، با طراوت‌تر از باران و سریع‌تر از رعد و برق، مفاهیم عالی انسانی را بیان کنند.

طنز مرموزی در سادگی بیان این غزل‌ها جریان دارد که گاه زیباتر از شعر آزاد به وظیفه پرسنلی خود عمل کرده‌اند. زخم‌های عمیق اجتماعی، معضلات روزمره، درد مشترک انسان،‌ صلح و جنگ، فقر بیماری‌ها و محیط‌زیست و هزاران مشکل اخلاقی در بیت بیت این غزل‌ها مطرح شده‌اند که شاید در بعضی مواقع پیشروتر از شعر امروز عمل کرده‌اند.

پس محمود طیب با معرفی این کتاب، جریان غزل پیشرو امروز را به چالش کشیده تا ثابت نماید که غزل امروز با هر پسوندی که نوشته شود، حرفی برای گفتن دارد. دیگر یک قالب پوسیده و عقب‌مانده و گنگ و بی‌خاصیت و تکرار چشم و ابر و لب یار مشکوک نیست.

بگذریم از گروه چتربازان کلیشه و چریک‌های شکلاتی کافه‌نشین زیرا کسی و فتوشاپ که در هر حرکت نوگرایه وارد می‌شوند و به‌نام نوگرایی به دست اصحاق نق می‌دهند.

محمود طیب، بعد از این پژوهش، لازم است که مجموعه‌ای از غزل‌های مدرن و پست‌مدرن امروز را منتشر نماید تا شاعران برتر این نوع از غزل امروز معرفی شوند و مخاطبین فهیم امروز بدانند که هر نوشته اجق وجقی که سرشار از مالیخولیا و کلمات مبهم در قالب غزل شعر نیست و نمی‌توان با شامورتی‌بازی و آکروبات چشم‌بندی، به‌عنوان شاعر امروز در عرصه ادبی ایران ماندگار بود. به قول استاد محمد سلمانی:

بی‌حرمتی به ساحت خوبان قشنگ نیست

باور کنید پاسخ آئینه سنگ نیست

سوگند می‌خورم به مرام پرندگان

در عرف یا سزای پریدن تفنگ نیست

تنها یکی به قله تاریخ می‌رسد

هر مرد پا شکسته که تیمور لنگ نیست

code

Email this page

نسخه مناسب چاپ