درباره نهمین جشنواره فیلم های کوتاه مستند و داستانی «وارش»

صیانت از فرهنگ عامه زیر چتر سینما

سیدرضا صائمی
سه شنبه ۲ بهمن ۱۳۹۷
69
 

«جشنواره وارش»که یکی از قدیمی‌ترین جشنواره های سینمایی در مازندران و کشور است، پس از وقفه ای چند ساله، نهمین دوره برگزاری خود را از سر می‌گیرد و با شروع ثبت نام آثار از اول آذر ماه، این پروژه کلید خورده است. آنچه که در این جشنواره، بیش از همه اهمیت دارد و در واقع کارویژه آن محسوب می شود و این جشنواره را از جشنواره های سینمایی دیگر متمایز می کند، موضوع محور بودن آن است ومحور این موضوع نیز فرهنگ عامه است.
به عبارت دیگر، جشنواره وارش با هدف نمایش فیلم های کوتاه مستند و داستانی و با موضوع فرهنگ عامه برگزار می شود و فرصتی است تا درباره حفظ و صیانت فرهنگ عامه و رشد و تعالی آن از طریق سینما بیندیشیم.
جشنواره وارش البته بخش بین اللملی هم دارد و کشورهای هم مرز با دریای خزر را که ما اشتراکات فرهنگی زیادی دارند نیز در این ضیافت شرکت می کنند.
در واقع، هدف جشنواره،چنانچه در آئین نامه جشنواره نیز آمده، کشف استعدادهای مختلف در ایران بود که به موضوع فرهنگ عامه پرداختند. همچنین تعامل و ارتباط با فیلمسازان و صاحبان آثار کشورهای حاشیه دریای کاسپین می تواند زیربنای ارتباط و تعامل بیشتر با این کشورها را فراهم کرده و به روابط و مناسبات بین فرهنگی کمک کند.
جشنواره وارش از چند جهت واجد اهمیت است که این اهمیت صرفاً به کارکردهای سینمایی ختم نشده و باید آن را در بستر کلان فرهنگ و توجه به مؤلفه های بومی آن مورد بازخوانی قرار داد. به این معنا که اولاً این جشنواره، خارج از تهران برگزار شده و به نوعی از طریق پایتخت زدایی و مرکزگریزی تلاش می کند بساط و سفره فرهنگ و هنر را در نقاط دیگر ایران پهن کند تا از آنها که خارج از تهران زندگی می کنند نیز از برکات آن بهره مند شوند.
ضمن اینکه توجه سینماگران و فیلمسازان را به ظرفیت های جغرافیایی، تاریخی، فرهنگی و اجتماعی سایر نقاط ایران جلب کرده و در نهایت به پیوند سینما و اقوام ایرانی کمک کرده و قابلیت های این حوزه را شناسایی می کند. با توجه به اهمیت و جایگاهی که فرهنگ عامه و بومی و قابلیت های هنری و فرهنگی که در اقوام گوناگون ایرانی وجود دارد، این جشنواره می تواند به تقویت و تحکیم بنیان های فرهنگ عامه کمک کرده و از جاذبه سینما و جذابیت های فرهنگ بومی و قومی در جهت اعتلای فرهنگی کشور بهره ببرد.
با توجه به اینکه در عصر رسانه ای شده امروز که فرهنگ پرزرق و برق مدرن در حال کمرنگ کردن درخشش فرهنگ های بومی و قومی هستند، جشنواره وارش فرصتی فراهم می ‌کند تا از طریق سینما بتوان عناصر و مؤلفه ‌های ارزشمند فرهنگ قومی و بومی و در نهایت فرهنگ عامه ایرانی را در قالب آثار سینمایی از جمله فیلم کوتاه، مستند و انیمیشن صورت بندی کرد و به ویژه نسل جوان را که از فرهنگ کهن ایرانی فاصله گرفته اند تا شناخت کمی نسبت به آن دارند با گنجینه های فرهنگ عامه و فرهنگ بومی آشناکرد و زمینه ‌ها و بسترهای لازم برای احیاء و اعتلای آنها را فراهم نمود.
آنچه که باید در فهم موضوع و محور این جشنواره در نظر داشت، این است که فرهنگ عامه با فرهنگ عوامانه یا عوام زدگی متفاوت است و باید میان سینمای فرهنگ عامه و سینمای عامه پسند به معنای متداول آن تمایز قائل شد. فرهنگ عامه به آیین ها و سنت ها و آداب و رسوم محلی اقوام ایرانی ربط دارد که سبک و ساختار زندگی آنها را می سازد. ضمن اینکه فرهنگ عامه ایرانی از ظرفیت بی نظیری در تولید آثار سینمایی برخوردار است که هنوز آنچنان که باید و شاید از این امکان و ظرفیت استفاده نشده است.
جشنواره وارش با رویکردی که انتخاب کرده، می تواند ظرفیت و ظرافت های فرهنگ عامه ایرانی راکه از تنوع قومی خوبی هم برخوردار است، به یک سرمایه ارزشمند برای تولید آثار سینمایی تبدیل کند تا محتوی آثار سینمایی ما از غنی بیشتری برخوردار شود. ضمن اینکه در این رهگذر استعدادهای ناشناخته زیادی شناسایی می ‌شوند که از توانمندی آنها می تواند در رشد و اعتلای فرهنگ ایرانی و مولفه های آن بهره برد.
خوشبختانه در دوران طلایی این جشنواره، شاهد مشارکت نهادهای فرهنگی و هنری مختلفی در آن بودیم که همه دغدغه فرهنگ بومی و ملی را داشتند و این جشنواره می تواند فرصتی برای هم افزایی بیشتر در این زمینه را فراهم کند.
واقعیت این است که یکی از گلوگاه های اصلی و نقاط کانونی بحران سینمای ایران، مشکلاتی است که در فیلمنامه نویسی داریم. این جشنواره با توجه به تاکید بر فرهنگ عامه می ‌تواند افق ها و ظرفیت های متنی تازه ای به روی سینمای ایران بگشاید تا شاهد تولید و روایت قصه ‌های تازه ای در سینمای ایران باشیم.
قصه هایی که ریشه در فرهنگ و تمدن و آیین و رسوم اقوام گوناگون ایرانی دارد. جشنواره وارش، می تواند پیشنهادهای تازه ای برای سینمای ایران داشته باشد و از فرهنگ عامه زیر چتر سینما صیانت کند.

code