صنعت داروسازی نیاز به حمایت دارد

‎بخش دوم ‏و پایانی
جمعه ۲ فروردین ۱۳۹۸
294
 

دارو یکی از مهمترین شاخص‌های نظام سلامت است که چرخه بهداشت و درمان کشور را کامل می‌کند. امروزه سلامت جامعه بر اساس میزان مصرف دارو وهزینه‌های دارویی آن سنجیده می‌شود. این در حالی است که در چند ماه اخیر تغییرات سیاست‌های ارزی نظام دارویی کشور را با چالش‌های جدی روبرو کرده است به طوری که بسیاری از دارو‌های اساسی در داروخانه‌ها نه تنها به چند برابر قیمت فروخته می‌شوند بلکه مردم با کمبود دارو هم مواجه شده‌اند. ‏

‏ کارشناسان معتقدند،یکی از مشکلاتی که در زمینه تامین دارو وجود دارد، کمبود نقدینگی است که در پی افراط و تفریط در توزیع منابع حوزه سلامت ایجاد شده است، به این معنا که در گذشته اعتبارات به طور بی‌حد و مرز تخصیص داده می‌شد که در نهایت کمبود منابع در این بخش را رقم زد و این در حالی است که مدیریت منابع در این حوزه باید به صورت پله پله صورت می‌گرفت. این در حالی است که ابلاغ بخشنامه جدید بیمه سلامت مبنی‌بر اعمال تغییراتی در نحوه ارائه خدمات این سازمان، که منجر به لغو قراردادهایش با بخش خصوصی شده نیز نگرانی‌هایی را برای بیمارانی که این بیمه را در دست دارند، ایجاد کرده است، از سوی دیگر مطالبات دارویی هم در بخش تولید و هم توزیع باعث شده رغبتی برای تامین دارو وجود نداشته باشد و در پی آن بیماران هم نمی‎توانند داروی مورد نیاز خود را به موقع دریافت کنند.‏

کیفیت دارو‌های ایرانی ‏

دکتر محمد رضا شانه‌ساز- عضو هیات مدیره انجمن داروسازان تهران در مورد کیفیت داروهای تولید داخل به گزارشگر روزنامه اطلاعات می‌گوید: بیش از ۹۷درصد نیاز دارویی کشورتوسط شرکت‌های دارویی تامین می‌شود که نه تنها دارو‌ها از کیفیت بالایی برخوردار هستند بلکه در مقایسه با دارو‌های خارجی با قیمت بسیار کمی در اختیارمردم قرار می‌گیرند.

وی با بیان این مطلب که بحث کیفیت دارو باید اثبات شود می‌افزاید: در چند سال اخیر بیشترین عوارض داروها مربوط به دارو‌های وارداتی بوده است به طوریکه چند مورد کوری چشم گزارش شده است. داروسازان ایرانی در سطح علمی بسیار بالایی قرار دارند به طوری که صنعت دارو سازی ایران در مقایسه با کشور‌های منطقه قابل مقایسه نیست. قدم‌های موثری که بعد از انقلاب برای تاسیس دانشکده‌های پژوهشی،تحقیقاتی داروسازی در کشوربرداشته شد باعث پیشرفتمان در علم داروسازی شده است. ‏

این داروساز با اشاره به این مطلب که دارو کالای اقتصادی است که اهمیت زیادی در درمان مردم دارد می‌گوید: با شعاردادن نمی‌توان اقتصاد دارو را احیا کرد. وجود رقابت ناسالم در داخل کشور مشکلات زیادی را برای این صنعت بوجود آورده است. بر اساس نیاز کشور مجوز تولید داده می‌شود در حالی که قیمت دارو ارزان نگهداشته شده است. از اینرو بین تولید کنندگان دارورقابت بوجود می‌آید تا با تولید دارو‌های ارزان قیمت و تخفیف‌های بیشتر آنها را در داروخانه‌ها بفروش برسانند و اینجا است که کیفیت دارو فدای قیمت دارو می‌شود. چرا که دولت و دستگاه‌های دولتی معتقد هستند که باید بخش عمده‌ای از مصرف دارو در سیستم بیمه انجام شود تا هزینه پایین بیاید و به همین دلیل سعی می‌کنند قیمت دارو را علیرغم منطق اقتصادی پایین نگه دارند. ‏

وی می‌افزاید: ما دانش ساخت دارو و زیر ساخت‌های آن را در داخل کشور داریم به طوری که بیش از ۳ تا ۵ر۳ برابر اقلام دارویی مورد نیاز کشور را تولید می‌کنیم. ولی متاسفانه نمی‌توانیم در عرضه صادرات خودمان را نشان دهیم. زیرا که شرکت‌های داروسازی از نظر اقتصادی بشدت در تنگنا هستند و قدرت رقابت با دارو‌های خارجی را در بازار‌های بین المللی را ندارند که بسیار آزاردهنده است. قیمت دارو پایین نگه داشته می‌شود وصنایع دارویی برای اینکه بتوانند به حیات اقتصادی خودشان ادامه دهند کیفیت دارو‌ها را پایین می‌آورند. البته لازم به ذکر است که داروهای تولید داخل استاندارد‌های لازم را دارند و این در حالی است که برای کیفیت دارو از استاندارد‌های بین‌المللی استفاده می‌شود. بیش از ۹۷ درصد نیاز دارویی مردم توسط شرکت‌های دارویی تامین می‌شود و داروهای تولید داخل با قیمت بسیار نازلی در مقایسه با دارو‌های بین‌المللی در دارو‌خانه‌ها بفروش می‌رسد. در چند سال گذشته هم رقابتی به غلط در داروخانه‌ها ایجاد شده بود که داروسازان برای تامین نقدینگی شان و نفوذ به بازار تولیداتشان را با جایزه بفروشند که در نهایت این تخفیف‌های فوق‌العاده در داروخانه‌ها سود کاذبی را بوجود و باعث شد که به داروخانه‌ها لطمه‌ای زیادی وارد شود و جالب اینجا است چیزی که باعث شد داروخانه‌ها بتوانند از نظر اقتصادی رو پا بایستند همین تخفیف‌ها بود که به جاهای دیگرآسیب زد و این در حالی بود که به هر ترتیب دارو خانه‌ها افتان وخیزان به حیات خودشان ادامه می‌دادند. در حال حاضر بدلیل کمبود نقدینگی شدید و کاهش مواد اولیه دیگر خبری از تخفیف‌ها و جایزه‌ها هم نیست زیرا که دارو خانه‌ها از محل تخفیف‌ها دیر کرد سازمان‌های بیمه‌گر را جبران می‌کردند و در حال حاضر دارو خانه‌های ما بشدت زیان ده شده‌اند. ‏

مالیات‌های سنگین

دکتر شانه ساز با اشاره به این مطلب که مالیات‌های سنگین هم شرایط دارو خانه‌ها را بحرانی کرده است می‌افزاید: از همه اینها توهین‌آمیزتر احکام دیوان عدالت اداری است که متاسفانه قوه مجریه و قضاییه دست بدست هم داده‌اند تا داروخانه‌ها و دارو‌سازان را عصبانی کنند. مسئولان قوه قضاییه بر اساس یک سری مستنداتی که پشتوانة قابل قبولی ندارد خدمات عرضه شده در داروخانه‌ها را با پایش‌های غیر قابل استاندارد زیر سئوال می‌برند. به طوری که حذف حق فنی خدمات دارویی معبر برای زایش،بهبود و کیفیت داروخانه را زیر سئوال می‌برند. انگار دیوان عدالت اداری کاری جز گیر دادن به داروخانه‌ها ندارد. از طرفی می‌گویند، حق فنی در دارو خانه‌ها گرفته نشود از طرف دیگر دارو خانه‌ها را از امکانات خدمات دارویی انداخته‌اند و داروخانه‌ها را از مراکز پزشکی و درمانی به مراکز کاملاً اقتصادی تبدیل کرده‌اند. به عنوان انجمن داروسازان تهران معتقد هستیم که باید کیفیت اداره خدمات داروخانه‌ها افزایش پیدا کند و آنچه که در دیوان عدالت اداری اتفاق می‌افتد نه تنها صد در صد خلاف است بلکه باعث کاهش کیفیت دارو هم می‌شود. ‏

مسئولان به جای اینکه تلاش کنند صنعت داروسازی پیشرفت کند تا بتوانند تولیداشان را صادر کنند وبهترین ارائه خدمات را به مردم داشته باشند روز به روز شرایط را برای دارو سازها سخت‌تر می‌کنند و دارو خانه‌ها به جای اینجا اینکه اقتصادشان از طریق فروش دارو تامین شود از محل ارائه خدمات دارو تامین می‌شود.

متاسفانه وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی هم علیرغم کمبود‌های شدید دارو، رسالتش را در این دیده است که برای داروسازان در شهرهای بزرگ اشتغال ایجاد کند که این به معنی خالی شدن مناطق محروم و کمتر توسعه یافته از دکتر داروساز است. سیاست غلطی که وزارتخانه درپیش گرفته است برخلاف کار صنفی است و این در حالی است که رفتن دارو سازها به شهر‌های بزرگ سامانه دارویی کشور را بهم می‌ریزد، در حالی که انجمن روی مصرف بهینه دارو برنامه ریزی می‌کند وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مجوز دارو خانه‌های جدید تاسیس در شمال تهران راصادر می‌کند که در نهایت باعث افزایش فاصله فقیر و غنی می‌شود. ‏

وی در پاسخ به این پرسش که آینده صنعت دارو سازی در کشور را چگونه می‌بینید یاد آوری می‌کند: با این روند می‌توان گفت سرنوشت صنعت نساجی برای دارو‌سازی نیز تکرار می‌شود. با روندی که در پیش است صنعتی را که با خون دل در سال‌های بعد از انقلاب به یکی از افتخارات کشور تبدیل شده است نابود خواهیم کرد. دارو در کنار اینکه اهمیت ویژه‌ای در سلامت مردم دارد،یک کالای اقتصادی‌سازی و یک بنگاه اقتصادی محسوب می‌شود. در نتیجه نمی‌توان آیتم‌های اقتصادی آن را جدا کرد. باید دید در دنیا مارژین (حاشیه سود برای مشتری ) و قیمت‌گذاری دارو به چه صورتی است و در ایران چگونه است. قرار نیست کمبود بودجه سازمان‌های بیمه گر را کارخانه‌های داروسازی پرداخت کنند زیرا که این موضوع به تولید آسیب می‌زند. حال همه می‌گویند چرا صادرات دارو در کشور کم است همین نگاه است که میزان صادرات دارو را کم می‌کند. کارخانه‌ای که دایم درگیر مسائل پرداختی بانک، مالیات و…. است چطور می‌تواند در ‏GMP‏ سرمایه‌گذاری قابل توجهی داشته باشد تا بتواند محصول خود را صادر کند. ‏

کیفیت بالای صنعت داروسازی کشور ‏

دکتر سید حمید خویی‌ـ رئیس انجمن داروسازان نیز در مورد کیفیت داروی ایرانی به گزارشگر روزنامه اطلاعات می‌گوید: کیفیت یک نقطه نیست، یک طیف بسیار گسترده است به طوری که اهمیت کیفیت داروی ایرانی به اندازه کیفیت داروی خارجی است منتها از باب اینکه مرغ همسایه غاز است. پیش فرض مردم این است که هر چیز خارجی خوب است حتی اگراز بنگلادش، چین و هند وارد شده باشد. در حالیکه این مساله برای ما عار و ننگ ملی است.‏

‏ وی با بیان این مطلب که در حال حاضر دارو از کشورهند به اسم داروی خارجی و به ۶ برابرقیمت داروی ایرانی وارد کشور می‌شود می‌افزاید: قطعا کیفیت صنعت دارو سازی ما اگر از کشور هند بالاتر نباشد پایین‌تر نیست. این در حالی است که متهم اصلی به طور خاص وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است زیرا که نه تنها هیچ کاری برای ارتقای کیفیت داروهای ایرانی انجام نداده بلکه سال‌ها است که زخم زبان‌های مسئولانش را تحمل می‌کنیم. مسئولینی که همواره در زمین رقبای وارداتی بازی کرده اند. در حالی که اگر مشکلی هم در کیفیت داروی ایرانی وجود داشته باشد باید برای ارتقای آن دست بکار شوند. ‏

‏ مشکلات طرح تحول سلامت

دکتر آرش محبوبی- دارو ساز و عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی در مورد مشکلات طرح تحول سلامت به گزارشگر روزنامه اطلاعات می‌گوید: در بحث طرح تحول سلامت داروخانه‌ها ازمعدود جاهایی بودند که مشتری و قیمت گذار یک نفربود یعنی اشخاصی که می‌خواستند قیمت خدمات دارویی را پرداخت کنند. همان کسانی بودند که خدمات دارویی را قیمت گذاری کردند و به هیچ وجه هم به فکر روز آمد کردن صنعت دارویی نبودند که همین مساله باعث رکود صنعت داروسازی کشور شد.

مساله دیگرعدم حمایت دولت ازشرکت‌های داروسازی است ‌ای کاش دولت یک هزارم حمایتی را که ازصنعت خودرو می‌کند را از صنعت دارو سازی می‌کرد. صنعت داروسازی علیرغم اینکه در چهل سال اخیر جان خیلی از افراد را نجات داده است و بسیاری از مردم داروی تولید داخل را مصرف می‌کنند باز از صنعت داروسازی حمایت نمی‌شود و هیچ بسته حمایتی برای صنایع دارویی دیده نشده است. ‏

وی با اشاره به این مطلب در روزهای بحرانی هیچ سیاستی برای حمایت صنعت دارویی کشوراعمال نشد می‌افزاید: رشته تخصصی من ساخت دارو است از اینرو به جرات می‌گویم کیفیت فرآورده‌های ایرانی نه تنها از متوسط جهانی پایین‌تر نیست بلکه بسیار بالاتر هم هست. این در حالی است فرآورده‌های دارویی که وارد بازار می‌شوند استانداردهای اتحادیه آمریکا و اروپا را دارند. یعنی تمام استاندارد‌هایی که در فارماکوپه آمریکا رعایت شده است عینا در دارو‌های ایرانی هم دیده شده است. ‏

این داروساز یادآوری می‌کند: در حال حاضر شرکت‌هایی داریم که بعضی از دارو‌های خاص کشور روسیه را تامین می‌کنند و هیچ مشکلی هم وجود ندارد و تاکنون هم هیچ گزارشی از کیفیت پایین دارو‌ها گزارش نشده است. یکی از مهمترین مشکلات صنعت داروسازی قیمت گذاری است. در چند سال اخیر بخش تحقیق و توسعه در داروسازی بشدت ضربه خورده است که علت آن نبود سرمایه‌ای است که باید صرف تحقیق و توسعه شود. به عنوان مثال مشکلات مالی باعث شده است که کارخانه‌های داروسازی نتوانند دنبال تولید محصول جدید بروند بعضی ازاین کارخانه‌های داروسازی علیرغم داشتن پروانه تولید، دارو‌ها را تولید نمی‌کنند زیرا که نمی‌توانند سرمایه و نقدینگی آن را فراهم کنند و همه اینها مشکلات صنعت داروسازی در کشور است که وجود دارد از اینرو وزارت بهداشت،درمان و آموزش پزشکی باید راهکارهایی برای برون رفت از این مشکلات پیدا کند.

مسئولان انجمن داروسازی ایران بارها مشکلاتشان را با وزیر بهداشت،درمان و آموزش پزشکی در میان گذاشته‌اند و متاسفانه بنا به دلایلی که نمی‌دانیم نه تنها پاسخگو نبوده‌اند بلکه تا حدود زیادی مشکلات بدست فراموشی سپرده شده است والان روزی است که این مشکلات باید به فوریت رفع شود زیرا ما اگر وارد فاز بحرانی تحریم‌ها بشویم حتی فرصت نداریم که از نیروی متخصص بخواهیم که دارو تولید کنند. ‏

بیتا مهدوی