شیما فتح نجات - روزنامه اطلاعات| باوجودافزایشبارندگیهادر سال جاری، برداشت بی رویه آب در سالهای گذشته فشار مضاعفی بر آبخوانها و ذخیرهگاههای آبی و منابع طبیعی کشور وارد کرده و در سایه چنین رویدادی، خسارتهایتقریباً جبرانناپذیریبرایسفرههای زیرزمینی آب را رقم زده است.
در پی کاهش منابع آب تجدیدشونده و افزایش جمعیت طی دهههای اخیر، سرانه این منابع در کشور هم بهشدت کاهش یافته است، تا جایی که اکنون ۷۰درصد پهنه کشور جزو مناطق ممنوعه و بحرانی از نظر برداشت از منابع زیرزمینی آب است . در چنین شرایطی استان کرمان هم مانند دیگر نقاط کشور وضعیت خوبی ندارد و حتی نظر به کم بارشیهای ناشی از موقعیت جغرافیایی، در شرایط نامناسبتری قرار دارد. گرچه بارندگیهای کم سابقه اواخر آذر و دی امسال در این خطه تسکینی بر درد شرایط بحرانی بود، اما ادامه کشاورزی در این استان خشک شرایط نامعلومی برای آینده کرمان و حتی استقرار جمعیت رقم خواهد زد.
مدیرکل مدیریت بحران استان کرمان یک ماه پیش و پس از بارندگیهای خوب در این استان به خبرنگاران گفت: بارندگیهای چندروز اخیر در برخی نقاط استان به بیش از ۱۷۰میلیمتر رسیده است که ۳۰ تا ۴۰درصد بیش از متوسط بارندگیهای سالانه استان بوده و در مقیاس بلندمدت، بیسابقه ارزیابی میشود.
غلامرضا نژادخالقی آخرین وضعیت بارندگیها در استان کرمان را اینگونه اعلام کرد که بیشترین میزان بارش در مناطق جبالبارز و فاریاب در جنوب استان با ۱۷۶ تا ۱۸۰میلیمتر به ثبت رسید و پس از آن شهرستان جیرفت با ۱۵۲میلیمتر بارندگی در رتبه بعدی قرار گرفت.
وی افزود: این حجم از بارشها در بازه زمانی ۳روزه، از سوی کارشناسان هواشناسی و سازمان راهداری کرمان بهعنوان پدیدهای کمسابقه در حدود ۸۰سال گذشته ارزیابی شده است.
افزایش ۸ برابری بارندگیها!
محسن اسدی، معاون برنامهریزی شرکت آب منطقهای کرمان در گفتگو با اطلاعات گفت: امسال تا پایان آذر، پاییز کم بارش یا بهتر بگوییم بدون بارش داشتیم، اما خوشبختانه با ورود سامانه بارشی اول در پایان آذر، شاهد بارشهای کم سابقهای در سطح استان و بهخصوص جنوب استان بودیم، بارشهایی که طی ۲۰روز گذشته در استان رخ داد، میانگین بارندگی استان را تاکنون در سال آبی جاری به ۸۸ میلیمتر رساند که برای استان با میانگین بارندگی ۱۲۹میلیمتر در سال، عدد قابلتوجهی است.
وی در مقایسه بارندگیهای امسال با بارندگی سالهای گذشته خاطرنشان کرد: مرجع رسمی اعلام میزان بارندگی اداره هواشناسی است، اما با توجه به پایش میزان بارندگیهای ثبت شده در ایستگاههای بارانسنجی شرکت آب منطقهای کرمان در مدت مشابه سال گذشته حدود ۱۰میلیمتر و در مدت مشابه بلندمدت حدود ۳۰میلیمتر بارندگی داشتیم. بنابراین طی سال آبی جاری نسبت
به مدت مشابه سال گذشته بیش از ۸برابر و نسبت به مدت مشابه بلند مدت حدود ۳برابر افزایش بارندگی داشتیم که امید داریم این بارندگیها تداوم داشته باشد.
شرایط سدهای استان کرمان پس از بارندگیها
معاون برنامهریزی شرکت آب منطقهای کرمان درباره وضعیت ذخایر سدها پس از بارندگیهای اخیر گفت: براثر سیلابهای ایجاد شده،خوشبختانه افزایش قابلتوجهی در حجم آب سدهای جیرفت و نساء بم دراین مدت کوتاهداشتیم.حجمآبسد نساء با ۳۵میلیون مترمکعب افزایش از ۹ به ۴۴میلیون متر مکعب و حجم آب سد جیرفت با ۲۵میلیون مترمکعب افزایش از ۷۲ به ۹۷میلیون متر مکعب رسید، اما سایر سدهای استان بهره چندانی از این بارشها نداشتند که دلیل اصلی آن هم این بود که بارشها در بالادست این سدها به شکل برف رخ داد و رواناب لازم را ایجاد نکرد که امیدواریم در فصلهای بهار و تابستان با آب شدن برفها، این سدها هم بهرهمند شوند.
وی افزود: سد شهیدان امیرتیموری حدود یک میلیون مترمکعب، سد بافت حدود ۵۰۰ هزار مترمکعب و سد سیرجان حدود ۲۰۰هزار مترمکعب براثر این بارشها افزایش آب داشتند.
اسدی در پاسخ به این سوال که وضعیت این سدها تا چندسال آینده میتواند استان کرمان را از خشکسالی نجات دهند، افزود: بیش از ۹۰درصد مصرف آب استان از منابع زیرزمینی آب تامین میشود و منابع آب سطحی مقدار کمی از نیازهای آبی استان را تامین میکند؛ هرچند که بارشهای مناسب میتواند بر منابع زیرزمینی آب هم تاثیر گذار باشد.
براثر بارشهای مناسبی که طی چند روز اخیر اتفاق افتاد، در بسیاری از شهرستانها بر اساس تصمیم کارگروه سازگاری با کم آبی آن شهرستانها موتور پمپهای کشاورزی خاموش شد که این اقدام هم موجب صرفهجویی حجم قابلتوجهی در مصرف آب خواهد شد.
اسدی در زمینه تاثیر بارندگیها در استان کرمان روی قنوات به خبرنگار ما گفت: متاسفانه بسیاری از چشمهها و قناتهای استان بر اثر خشکسالیهای اخیر و افت سطح آب، خشک شدهاند.
براساس آخرین آماربرداری، ۲۳۹۱رشته قنات و ۱۵۹۳دهنه چشمه در استان کرمان وجود دارند که میزان آبدهی آنها ارتباط مستقیمی با میزان بارشهای حوضه آنها دارد و قطعاً بارشهای مناسب بهخصوص اگر به شکل برف باشد، میتواند منبع تغذیه مناسبی برای چشمهها و قناتها باشد.
وی افزود: هرچند که بارندگیها کمک مناسبی به بهبود وضعیت منابع سطحی و زیرزمینی آب استان میکند، اما به هیچ وجه نمیتواند جبرانکننده کسری مخزن منابع زیرزمینی آب باشد و ما در استان سالانه بیش از ۸۰۰میلیون مترمکعب کسری مخزن داریم.
به گفته این مسئول آب منطقه ای، سالانه ۸۰۰ میلیون مترمکعب بیشتر از تغذیه آبخوانها از آنها برداشت میکنیم که عمده آن برای مصارف کشاورزی است و این عدم تعادل منابع و مصارف آب باعث شده است، به طور متوسط سالانه حدود ۶۵سانتیمتر افت سطح آب را در آبخوانهای استان شاهد باشیم که در بعضی از آبخوانهای استان به بیش از ۵/۱متر هم میرسد.
