علی دارابی - روزنامه اطلاعات: معاون سیاسی وزیر کشور و رئیس ستاد انتخابات از ثبت نام بیش از ۶۶ هزار نفر برای انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا خبر داده و اعلام کرده است این میزان، ۲۸ درصد رشد داشته و آنچه در این دوره قابل توجه است رشد ۵۸ درصدی بانوان داوطلب و ۳ درصدی تعداد جوانان نسبت به انتخابات دوره قبل است. 

شوراهای اسلامی شهر و روستا یکی از نهادهای فرهنگی، اجتماعی و خدماتی ارزشمند کشور است که وظایف و اختیارات مهمی دارد، به گونه‌ای که فصل هفتم قانون اساسی از اصول١٠٠ تا ١٠٦ به این مهم اختصاص یافته است. برابر اصل ١٠٢ شورای عالی استانها می‌تواند بطور مستقیم یا از طریق دولت لایحه به مجلس بدهد. البته باید بررسی کرد در طول ادوار گذشته از این طریق چند لایحه تقدیم مجلس یا دولت شده و نتایج عملی آنها چه بوده است؟ اتفاقاً یکی از بهترین سنجه‌های کمی عملکرد شوراها همین امر است. تاکنون شش دوره از انتخابات شوراها برگزار شده و اینک که در آستانه شکل گیری دوره هفتم شوراها هستیم، شناخت «بایسته‌های این انتخابات بسیار ضروری است». 

نخست: دوری گزیدن از سیاست بازی

شوراها کارکرد اجتماعی، فرهنگی و «خدماتی» دارند. در نتیجه این انتخابات جای مانورهای سیاسی نیست. افرادی که قصد ثبت نام دارند یا احزابی که می‌خواهند نامزد معرفی کنند باید به این مسأله توجه داشته باشند تا شوراها به محلی برای منازعات سیاسی و جناحی تبدیل نشود. 

دوم: رعایت اصل شایستگی و صلاحیت کاری

اعضای شوراهای اسلامی شهر و روستا از آنجا که متولی و عهده دار مدیریت شهر و روستای حوزه انتخابیه خود هستند و نقش مستقیم در انتخاب «شهردار» دارند، باید علاوه بر صلاحیت‌های عمومی از تخصص و دانش کاری در کنار تجربه موفق مدیریتی برخوردار باشند. مدرک تحصیلی اگر چه مهم است اما آنچه که باید مورد توجه قرار گیرد «کارآمدی، شایستگی، تخصص و تجربه» برای شوراها است.

سوم: شوراها باید ضد فساد و پاکدست باشند

متأسفانه در طول ادوار شش گانه قبلی، فهرست بلند بالایی از اختلاس، رشوه، پارتی بازی، فساد و زد و بندهای سیاسی از شوراها و شهرداران منتخب آنها وجود دارد. عزل، برکناری، محاکمه و زندانی شدن تعداد زیادی از اعضای شوراها گواهی بر این مدعاست. اما بیان این سخن به معنای نادیده انگاشتن خدمات ارزنده و پاکدستی جمع دیگری از منتخبان مردم در شوراها نبوده و نیست. کسانیکه قصد داوطلبی دارند باید بدانند که شوراها محل خدمت و تلاش است. 

چهارم: شوراها نهادی برای توسعه و عمران است 

اعضای شوراهای شهر و روستا مطابق قانون دارای حقوق و استخدام و دیگر مزایای مالی نیستند. اما متأسفانه جمع زیادی از آنان از راننده، منشی و امکانات اداری گرفته و حتی از حقوق و پاداش برخوردار شده‌اند. در حالی که قرار بوده است عضویت در شوراها داوطلبانه، غیر انتفاعی و با هدف خدمت برای توسعه و عمران و آبادانی شهرها و روستاها باشد. این چالش بزرگ را از هم اکنون باید حل کرد. فردا که منتخبان شوراها مسئولیت گرفتند دیر است. 

پنجم: اصلاح ساز و کار بررسی صلاحیت داوطلبان 

مسئولیت احراز نهایی صلاحیت داوطلبان شوراها بر عهده کمیته منتخب مجلس شورای اسلامی است. در این خصوص لازم است که نمایندگان ستاد مرکزی و استان‌ها از افراد خوشنام، کاربلد و دارای مقبولیت باشند تا افکار عمومی انتخاب آنها را صحه بگذارد. دیگر آنکه از هر گونه بده ـ بستان سیاسی و جناحی اکیداً اجتناب شود. وزارت کشور و مجلس شورای اسلامی هر دو وظیفه توأمان در این زمینه دارند. مبادا انتخابات شوراها را «مقدمه انتخابات مجلس شورای اسلامی» و «ریاست جمهوری» دوره بعد بدانیم. 

ششم: معرفی و آموزش مردم و داوطلبان 

وظایف و اختیارات شوراها مشخص و تعریف شده است. اما داوطلبان اکثراً با این وظایف آگاهی لازم را ندارند. رسانه‌ها و مطبوعات به خصوص رادیو و تلویزیون برای افزایش آگاهی و دانش عمومی در این زمینه مأموریت مهمی دارند. با این حال، ضروری است نظام نامه و دستورالعمل شوراها در اختیار داوطلبان قرار گیرد و موقع ثبت نام به چندین سؤال و پرسش تخصصی در حوزه مأموریت احتمالی آینده پاسخگو باشند. از این مهم‌تر برگزاری کارگاه های آموزشی برای همه منتخبان و نیز شهرداران آینده است که پس از رأی مردم بدانند که با چه حوزه وظایف و مأموریتی روبرو هستند. شوراها نقش مهمی در توسعه شهرها و روستاها بر عهده دارند و باید بهترین‌ها را برای عضویت در آنها برگزید. 

هفتم: مردمی و کاری

در شوراها اگر شبانه روز وقت خدمت گذاشته شود باز هم کم است. مردان و زنان چند شغله و چند پیشه برای شوراها اصلاً مناسب نیستند. دیگر آنکه شوراها نباید در امور اجرایی و عزل و نصب‌های زیر مجموعه شهرداری‌ها دخالت کنند. آنها نباید به دنبال بده بستان برای فروش تراکم یا سفارش افراد خود به شهرداری‌ها باشند. اعضای شوراهای شهر و روستا بین خود و خدا قصد قربت کنند که در طول دوره ۴ ساله برای مردم خدمت کنند و درستکاری، امانتداری را سرلوحه قرار دهند. 

آنها بایستی سنگر شورا را محلی برای گرفتن پست ها و مقامات بعدی قرار ندهند. از هم اکنون کاندیدای انتخابات مجلس شورای اسلامی دوره بعد نباشند! و همچنین است شهرداران منتخب آنها که اگر همه وقت خود را صرف خدمت به مردم شهر و روستای خود کنند باز هم وقت کم می‌آورند. 

این رویکرد با «بی قراری در مسئولیت» و «پرش از این مسئولیت به مسئولیت بالاتر» در تضاد است و با روح ایمانی و تعهد دینی و اخلاقی و قانونی که منتخبان برای انجام مأموریت محوله به آن سوگند یاد می‌کنند تعارض دارد. به همین دلیل، از هم اکنون باید به فکر اصلاح و چاره اندیشی بود وگرنه فردا دیر است. 

چه زیبا ابوالفضل بیهقی قله نشین نثر فارسی فرمود:
اذا تمّ امردنا نقصه‌  ***  توقّع زوالا اذا قیل تمّ‌
چون کاری پایان یابد، کاستی‌اش نزدیک شود، چون گویند کار تمام شده در انتظار زوال آن باشند. (تاریخ بیهقی ص ۲۳۰)