کامران نرجه - روزنامه اطلاعات: سنت‌های زیادی در طول تاریخ به دلیل تغییر سبک زندگی مردم و تحولات اقتصادی و اجتماعی به فراموشی سپرده شده اند که اینک حسرت احیای بسیاری از آنها را می‌خوریم. اما گاهی دل کندن از برخی آداب و رسوم با وجود وابستگی روحی و عاطفی مردم به آنها یک ضرورت حیاتی است.

یکی از این آداب زیبا و با ارزش، سنت «خانه تکانی» نوروزی است که از گذشته دور در فرهنگ مردم ایران برای تحول و تازگی همزمان با نوشدن بهار طبیعت رواج داشته، ولی پایبندی به این سنت دیرینه در شرایط خشکسالی فعلی کشور نه تنها ارزشمند نیست، بلکه می تواند یک خطر جمعی محسوب شود.

شستشوی هرآنچه در اطراف ما غبار یکساله گرفته، مربوط به دورانی است که نگرانی از تشدید خشکسالی، سرزمین ما را تهدید نمی‌کرد.اما اکنون که به دلیل ششمین خشکسالی متوالی، میانگین حجم آب ذخیره شده پشت سدهای کشور به حداقل ممکن رسیده و ده‌ها سد بزرگ کشور در آستانه خشکیدگی کامل قرار دارند، بجاست که اجرای این سنت زیبای دیرینه را به تعویق بیاندازیم تا در ماه های پیش رو با مشکلات جدی روبرو نشویم.

به استناد آمار رسمی وزارت نیرو، به دلیل آغاز دیرهنگام بارش‌های زمستانی و پاییز خشک در اغلب فلات ایران، میزان بارندگی امسال کمتر از حد نرمال و عادی بوده است.

اوج این خشکسالی را در فلات مرکزی و اطراف کلانشهرهای پرجمعیت کشور می‌توان مشاهده کرد که اتفاقاً در ماه های آینده بیشترین مصرف آب را دارند. به عنوان نمونه در استان‌های تهران و البرز که بالغ بر ۲۵ درصد جمعیت ایران را در خود جای داده اند، میانگین بارش‌های جوی از ابتدای سال آبی جاری (اول مهر ۱۴۰۴) تاکنون حدود۶۱ میلی‌متر بوده که نسبت به دوره زمانی سال گذشته ۲۵ درصد کمتر است.

همچنین از میان ۵ سد مهم تأمین کننده آب در این دو استان پرجمعیت، سدهای لار و ماملو کاملا خشکیده‌اند و سدهای امیرکبیر و لتیان تنها ۵ درصد پرشدگی دارند و سطح آب موجود درآنها به تراز مُردگی رسیده است. سد طالقان هم که امسال فقط ۲۰ درصد از حجم مخزن آن پرشدگی دارد، تا پیش از شروع فصل گرما خشک خواهد شد.

بدیهی است در این شرایط نامطمئن، هرگونه رفتار فردی و اجتماعی که موجب افزایش مصرف آب شود، به لحاظ شرعی، عقلی و قانونی جایز نیست.

وضعیت منابع آب شهرهای پرجمعیت به قدری نگران‌کننده شده که حتی به فرض صرفه‌جویی در سنت خانه تکانی نوروز، باز هم تأمین نیاز ماه های پیش رو دشوار است.

باور کنیم که برای کمک به تأمین آب ماه‌های آینده اگر شستشوی بهاره لوازم منزل را به تعویق بیاندازیم، هرگز مایه شرمساری خانواده‌ها نیست. هیچ خانم خانه‌داری برای عدم شستشوی پنجره‌ها و حیاط منزل مؤاخذه نخواهد شد و قرار نیست کسی را برای کنارگذاشتن خانه تکانی نوروز محاکمه کنند. زیرا فرش غبارآلود بهتر از گلوی تشنه و خشکیده انسان‌ها است.

 اکنون وقت آن رسیده اندک منابع آبی باقیمانده را برای مصارف آینده ذخیره کنیم و از هرگونه رسوم تشریفاتی و غیرضروری که اجرای آنها به هدررفت آب منتهی می شود، جداً بپرهیزیم.