روزنامه اطلاعات - گروه سیاسی اجتماعی: مقامات، شخصیتها و صاحنظران و کارشناسان از ایده مذاکره دفاع میکنند و آن را در امتداد میدان و مقابله نظامی با تجاوزگران میدانند. اینان در عین حال که معتقدند باید با هوشیاری کامل و انسجام در تعیین چارچوبهای مذاکره و توجه جدی به حیلهگریهای طرف مقابل وارد عرصه دیپلماسی و مذاکره شد تا حقوق ملت تامین شود؛ به این نکته مهم باور دارند که وقتی حوزه تصمیمساز نظام به جمعبندی در مورد موضوعی میرسد همه باید خود را موظف به تبعیت از آن بدانند و در جهت تقویت آن عمل کنند.
خبرنگاران « اطلاعات» در آستانه دور جدید مذاکرات اسلام آباد که انتظار میرود ظرف ۲ روز آینده برگزار میشود، با چند تن از کارشناسان گفتگو کرده اند.
مهمانپرست: آمریکا با خواستههای حداکثری به نتیجه نمیرسد
سخنگوی پیشین وزارت امور خارجه درگفتگوباخبرنگاراطلاعات ،با تاکید بر اینکه آمریکاییها در نقطه تعیین کنندهای قرار دارند، گفت: اگر مقامات آمریکایی بر مبنای عقل و منطق و در نظر گرفتن منافع بلندمدت آمریکا عمل کنند به جای درگیری نظامی و تحمیل خواستههای حداکثری باید به سمت انعطاف پیش بروند.تحمیل خواستههای حداکثری، آمریکاییها را به نتیجه نمی رساند.
رامین مهمانپرست با اشاره به چرایی مطرح شدن مساله آتش بس از سوی آمریکاییها گفت: زمانی که آمریکاییها به این نتیجه رسیدند که قادر به تحقق اهداف خود با ادامه جنگ نیستند و ادامه درگیری برای آنها خسارات جدی داخلی و البته بین المللی دارد، موضوع مذاکره را مطرح کردند.وی افزود: افزایش قیمت انرژی و مواد غذایی و اعمال فشار از سوی کشورهای مختلف به آمریکا، زمینه اعتراضات بین المللی را فراهم کرد که خواهان توقف جنگ غیرقانونی آمریکا و اسرائیل علیه ایران بودند. آمریکاییها با این اعتراضات احساس کردند که طولانی شدن جنگ، خسارات بزرگ سیاسی و اعتباری برای آنان دارد. وی افزود:آمریکاییها از یک سو با شرایط تنگه هرمز نمی توانند جلو افزایش قیمت انرژی را بگیرند و از سوی دیگر، هم مقابل متحدان خود و هم افکار عمومی مردم آمریکا باید پاسخگو باشند. کمااینکه با ادامه شرایط موجود ممکن است اکثریت مجلس کنگره و سنا را در انتخابات بعدی از دست بدهند. ضمن اینکه آمریکا میزبان جام جهانی فوتبال است و حفظ امنیت، آرامش، ثبات و اعتبار سیاسی در این شرایط برای آنها بسیار مهم است.
با تهدید ایران نمی توان دستاوردی داشت
این دیپلمات با سابقه با بیان اینکه امریکا برای خاتمه یافتن وضعیت موجود تصمیم گرفت که باایران روی مواردی تفاهم کند و تبادل اطلاعات داشته باشد، اظهار داشت: اما رئیس جمهوری آمریکا یک اشتباه محاسباتی بزرگ داشت و آن اینکه آنچه در عملیات نظامی نتوانست به دست آورد،میخواهد با تهدید ایران و ایرانی بهدست آورد. وی افزود: در حین مذاکرات و تبادل پیام از سوی مقامات پاکستانی توافق کردیم که در صورت برقراری آتش بس در لبنان و آزادی حمل و نقل دریایی در تنگه هرمز فضای بازتری برای ادامه مذاکرات فراهم شود، ولی بعد از این تصمیم و اعلام آن توسط وزارت خارجه، رئیس جمهوری آمریکا مجددا اشتباه محاسباتی قبلی را تکرار کرد و توییت هایی با این مضمون زد که ایران تسلیم خواستههای آنها شده است وسیاست محاصره دریایی ایران کنار نخواهد رفت.
وی ادامه داد: آمریکا قصد داشت ضمن ادامه محاصره دریایی، از فرصت پیش آمده به منظور برنامهریزی برای عملیات نظامی زمینی و دریایی بهره برداری کند. به همین دلیل مقامات ایران تصمیم گرفتند فشار بر تنگه هرمز را افزایش دهند تا اگر قرار شد در طول آتش بس به یک صلح پایدار برسیم و تردد کشتیها را آزاد بگذاریم، خودمان هم از این وضع نفع ببریم، ولی اگر قرار باشد طرف آمریکایی همچنان تهدیدات خود را ادامه دهد، قطعا پذیرش چنین شرایطی منافع ما را تهدید نمی کند.
مهمانپرست خاطرنشان کرد: آمریکاییها اکنون به یک نقطه تعیین کننده رسیده اند. آنها میخواهند پیروزیها و دستاوردهای خود را نشان دهند، به گونهای که اگر در میز مذاکره نتوانند به این هدف برسند، تنها کارت آنها دستزدن به یک عملیات گسترده تر زمینی و دریایی است که میتواند ریسک بالایی هم به همراه داشته باشد.
البته که چنین عملیاتی ممکن است خسارات زیادی برای ما هم داشته باشد ولی مردم و نیروهای نظامی آماده دفاع از کشور هستند؛ اما در طرف آمریکایی اگر تعداد زیادی نیروی نظامی کشته یا اسیر شوند، تصور کنید چه فاجعهای برای هیبت و اقتدار آمریکایی ایجاد میشود؟البته که این موضوع میتواند نقطه پایان هیمنه آمریکا در جهان باشد.
وی تاکید کرد: اگر مقامات آمریکایی بر مبنای عقل و منطق و در نظر گرفتن منافع بلندمدت آمریکا عمل کنند ،بهجای درگیری نظامی و تحمیل خواستههای حداکثری باید به سمت انعطاف پیش بروند. چنین انعطافی منافع بلندمدت ایران و آمریکا را تامین خواهد کرد؛ اما در آن سو اگر آمریکاییها براساس خواستههای اسرائیل اقدامات خود را دنبال کنند، پایان این جنگ میتواند لطمه جدی به هیمنه نظامی و سیاسی آمریکا در جهان وارد کند.
شکاف بین خواستههای دو طرف
دکتر فرشاد رومی، دانشیار گروه علوم سیاسی دانشگاه شهید چمران اهواز هم در پاسخ به این پرسش خبرنگار اطلاعات که با توجه به اظهارات و ادعاهای ترامپ مبنی بر ادامه محاصره دریایی و مسدود شدن مجدد تنگه هرمز، پیش بینی شما از سرنوشت مذاکرات چیست و آیا شروع مجدد جنگ اجتناب ناپذیر است یا مذاکرات نتیجه بخش خواهد بود؟ گفت: با توجه به عدم تحقق اهداف آمریکا در جنگ و بنبست بهوجود آمده ،طرفین به پای میز مذاکره رفتند که نشاندهنده عبور از مرحله تنش سنتی و ورود به یک نظم اضطراری است.
وی ادامه داد: دولت ترامپ پس از فشارهای جهانی و محذوریتهای داخلی و هزینههای بالای جنگ، اجبارا به سمت دیپلماسی حرکت کرد؛ اما شکاف بین خواستههای دو طرف به قدری زیاد است که فعلا چشم انداز مثبتی دیده نمی شود. از یک سو، دولت آمریکا بهدنبال فراتر رفتن از مساله هستهای و تحمیل یک چارچوب امنیتی جامع است.بنابراین اعلام محاصره بنادر ایران نشان میدهد که واشینگتن بهدنبال استفاده از فشار حداکثری نظامی برای کسب امتیاز در میز مذاکره است. از سوی دیگر، ایران با کنترل شدید بر تنگه هرمز و تاکید بر طرح ۱۰مادهای خود شامل لغو کامل تحریمها و بازسازی خسارات جنگ، نشان داده است که تحت فشار محاصره، حاضر به عقبنشینی از حقوق خود نیست.
احتمال بازگشت به میز مذاکره
این استاد دانشگاه تصریح کرد: با این وجود، احتمال بازگشت به میز مذاکره البته نه از روی میل، بلکه از روی اضطرار همچنان وجود دارد،. ترامپ علیرغم لحن تند، به دنبال یک معامله سریع برای خروج از بحران پیش از تاثیرگذاری بیشتر بر بازارهای جهانی است.
با این حال، تا زمانی که محاصره دریایی و بستن تنگه به عنوان ابزارهای اولیه دو طرف روی میز باشد، هر جرقهای در خلیج فارس میتواند آتشبس شکننده کنونی را به یک رویارویی گسترده تبدیل کند. در نهایت، اجتناب از آغاز دوباره یک جنگ ویرانگر تنها در صورتی ممکن است که طرفین یا یکی از آنها از شروط حداکثری خود را تعدیل کنند.
آمریکا و اسرائیل به اصول اخلاقی پایبند نیستند
حجتالاسلام رسول منتجبنیا، دبیرکل حزب جمهوریت ایران اسلامی نیز در گفتگو با اطلاعات ضمن تاکید بر دلاوریهای نیروهای مسلح نظامی و انتظامی و مردم به دلیل حضور در صحنه گفت: آمریکا و اسرائیل با این جنگ بار دیگر ثابت کردند که به هیچ یک از اصول و منافع اخلاقی و انسانی و بین المللی پایبند نیستند، اما در مقابل ایران اگر به اسرائیل یا منافع آمریکا در منطقه ضربهای میزند در پاسخ به اقدامات تجاوزکارانه دشمن است. ما هرگز آغازگر هیچ جنگی نبوده ایم و تمام عملیاتهای ایران هم جنبه تقابل و دفاع دارد.
وی با بیان اینکه ترامپ و نتانیاهو هرگز قابل اعتماد نبوده و نیستند و باید همچون گذشته هرگونه دستاویزی را از آنها بگیریم، ادامه داد: اما در زمینه داخلی باید نکتهای مهم را در نظر بگیریم وآن تمرکز در تصمیمگیری و سیاستگذاری در همه امور است. ضمن احترام به صاحبنظران عرصه دیپلماسی و نظامی، همه باید بدانیم که تصمیمات در مرکز اتخاذ میشود و بقیه مجری تصمیمات هستند. در کشوری که دارای سیستمی منظم با مرکزیت رهبری است، باید همه تصمیمات چه در زمینه دیپلماسی و چه دفاعی و نظامی در هسته رهبری اتخاذ شود، هر چند نظر نهایی بر خلاف نظر من و شما باشد. کسی نمیتواند بعد از اعلام تصمیم رهبری اشکالتراشی و سنگاندازی کند و این معنای ولایتمداری و قانونمندی است.
تمرکز تصمیمگیری حفظ شود
این فعال سیاسی با تاکید بر اینکه در اظهارات و شعارها باید تمرکز تصمیمگیری حفظ شود و کلمهای برخلاف آن ابراز نشود، خاطرنشان کرد: علما و مداحان و سخنرانان بعد از آنکه تصمیم رهبری اعلام شد، نباید در آن شبهه ایجاد کنند. اظهار نظر پیش از تصمیمگیری چه در مواردی به صورت محرمانه یا علنی منعی ندارد، اما تصمیمگیری نهایی در محلی اتخاذ میشود که اشراف بر همه مسائل وجود دارد. اظهار نظر پیش از اتخاذ تصمیم نهایی شاید تولید مشکل نکند، ولی بعد از آن جای اشکال است. این در حالی است که ضرورت دارد در مقدمات تصمیم سازی، شخصیتها نظرات خود را بیان و مشاوران که باید در زمره عالی ترین ومنصفانه ترین افراد باشند، تمامی این نظرات را منتقل کنند تا تصمیم نهایی در مسائل سیاسی و نظامی اتخاذ شود.
باید به تیم مذاکره کننده اختیار چانه زنی داد
منتجب نیا با بیان اینکه در تصمیمات لازم است عقلانیت، کارشناسی، رعایت منافع ملی و اصل هزینه و فایده مدنظر قرار بگیرد، گفت: مذاکره غیر از پیام آوردن و پیام بردن است. باید به تیم مذاکره کننده اختیار چانه زنی بدهیم. موضوع بعدی که مورد تاکید من است، در نظر گرفتن مساله شمول و عمومیت است. بدین معنی که در کنار همه مردم انقلابی و ولایتمدار، باید ایران را با همه سلائق موجود ببینیم؛ به همین دلیل باید منافع تمام ایرانیان در مذاکرات لحاظ شود.
دبیر کل حزب جمهوریت ایران اسلامی با اشاره به اینکه هم ایران و هم آمریکا به ادامه مذاکراتی که در جریان است، تاکید دارند، گفت: در این میان فقط صهیونیستها هستند که بر اساس افکار شیطانی خود میخواهند منطقه را برای رسیدن به اسرائیل بزرگ به آتش بکشند. در چنین شرایطی نباید با فضا و تریبون دادن به بعضی افراد، همه چیز به فنا برود.