«فردریک دکناتل» در گزارشی برای فارنپالیسی نوشت: احمد الشرع، رهبر پیشین شورشیان و رئیسجمهور کنونی سوریه، در سفر اخیر به اروپا، پیشنهادی را مطرح کرد که تا یکسال و نیم پیش تصور آن دشوار بود. او در ماه مارس در سالنی مملو از جمعیت در اندیشکده «چتم هاوس» گفت که دولتش در تلاش است تا سوریه را به «یک مقصد اقتصادی» برای کل خاورمیانه تبدیل کند. به گفته الشرع، اروپا با سرمایهگذاری در بازسازی سوریه میتواند از «موقعیت ژئوپلیتیک و استراتژیک این کشور در منطقه» بهرهبرداری کند و در عین حال شرایط را برای بازگشتمیلیونها پناهجوی سوری به خانه فراهم آورد. الشرع در سفرهای مختلف اروپایی خود این پیام جذاب را برای سرمایهگذاران صیقل داده تا نشان دهد کشورش چگونه پس از دههها دیکتاتوری و جنگ داخلی بازسازی خواهد شد.
در واقع، برنامه سفرهای خارجی الشرع به عنوان رئیسجمهور بیشتر شبیه به یک تور جذب سرمایه بوده است. او تاکنون چهار سفر به ترکیه، قطر و عربستان سعودی؛ سه سفر به امارات متحده عربی و دو سفر به روسیه و ایالات متحده داشته است. این سفرها با تعهدات اولیه سرمایهگذاری برای بازسازی همزمان شده است؛ از جمله مجموعهای از پروژهها که سال گذشته رونمایی شد و با رقم ۱۴میلیارد دلاری خود خبرساز شد. در مجموع، از زمان روی کار آمدن الشرع، دولت او از دههامیلیارد دلار قرارداد سرمایهگذاری برای بازسازی کشور خبر داده است. این پروژهها شامل زیرساختهای کلان انرژی مانند نیروگاهها و خطوط لوله نفت و گاز میشود، اما در کنار آنها طرحهای املاک و مستغلات خیالی و سوداگرانهای نیز به چشم میخورد که انتظار دارید آنها را در جایی مثل خلیج فارس ببینید، نه در یکی از شهرهای ویرانشده سوریه.
اکنون پرسش این است که آیا الشرع میتواند به وعدههای بلندپروازانه خود برای ظهور یک «سوریه جدید» از میان ویرانهها عمل کند؟ پاسخ این سوال ممکن است به این بستگی داشته باشد که مشتری واقعی بازسازیهای الشرع کیست: شهروندان عادی سوریه یا سرمایهگذاران ثروتمند خارجی؟ با توجه به حجم عظیم ویرانیها در سراسر سوریه، درحالیکه بسیاری از شهرها و شهرکها هنوز طوری به نظر میرسند که گویی جنگ تازه به پایان رسیده، نیاز دولت به سرمایهگذاری به راحتی قابل درک است. هزینه بازسازی بالغ بر ۴۰۰میلیارد دلار برآورد میشود (بر اساس آمار سازمان ملل، ۸۰میلیارد دلار فقط برای بازسازی مسکن نیاز است)، و این در کشوری است که تولید ناخالص داخلی آن با یک اقتصاد نابودشده به حدود ۲۰میلیارد دلار (کاهش از ۶۰میلیارد دلار قبل از جنگ) رسیده است.
به نقل از دنیای اقتصاد، نکته قابلتوجه این است که دولت الشرع علنا وامها و کمکهای بینالمللی را رد کرده و در عوض برای تامین مالی بازسازی، اولویت را به سرمایهگذاری خارجی داده است. الشرع اکتبر گذشته در یک کنفرانس مالی در ریاض به سرمایهگذاران بالقوه گفت: «ما مسیر بازسازی از طریق سرمایهگذاری را انتخاب کردیم. ما مسیر بازسازی سوریه از طریق کمکهای بلاعوض را انتخاب نکردیم.» او گفته است که این رویکرد برای اطمینان از این است که سوریه «باری بر دوش هیچکس» نخواهد بود. اما این واقعیت نیز وجود دارد که وامها و کمکها، چه از سوی کشورهای خارجی و چه از سوی صندوق بینالمللی پول، با نظارتهای خارجی و شروط احتمالی همراه خواهد بود. انگیزه هرچه که باشد، الشرع همچنان به مخاطبان میگوید که فرصت در سوریه بسیار بزرگ است و برای همه جا هست. این یک پیشنهاد فوری برای رهبری است که بقای او در قدرت ممکن است در نهایت به این بستگی داشته باشد که آیا دولتش میتواند برای تامین شغل و احیای معیشت میلیونها سوریِ فقیر شده در جنگ، پول وارد کشور کند یا خیر.