مردمان قزوین با برپایی آیین سنتی پنجاه بِدَر ،از خدا طلب برکت و نعمت می کنند

لعیا نورانی زنوز

 سرویس شهرستانها: مردم قزوین دیروز همزمان با پنجاهمین روز بهار بر اساس یک سنت قدیمی با حضور در باغستان‌ها و مصلای تاریخی این شهر،از خدا طلب خیر و برکت کردند.
پنجاه بِدَر یک آیین سنتی و قدیمی است که مردمان قزوین به پاس بارش‌های بهاری، پنجاهمین روز سال یا فصل بهار را در طبیعت سپری می‌کنند.
این آیین تنها یک گشت‌وگذار ساده در طبیعت نیست بلکه تجلی‌گاه پیوند عمیق میان باورهای اساطیری پیش از اسلام و فرایض مذهبی پس از اسلام است.شاید این مراسم شبیه سیزده‌بدر به نظر برسد، اما تفاوت بنیادین آن در “نیت” برگزاری است.
ریشه نام‌گذاری؛ چرا عدد پنجاه؟
عدد پنجاه در فرهنگ عامه قزوین نمادی از بلوغ بهار و گذار به فصل گرم سال  است. طبق باورهای قدیمی، تا نوزدهمین روز اردیبهشت، طبیعت تمام توان خود را برای شکوفایی به کار گرفته و حالا نوبت آسمان است که با بارش‌های خود، این سبزی را تداوم ببخشد.
انتخاب این روز دقیقاً بر اساس محاسبات نجومی و تقویم زراعی انجام شده است تا با زمان اوج نیاز محصولات کشاورزی به آب همخوانی داشته باشد. در واقع، پنجاه بدر نقطه تلاقی شکرگزاری برای گذشته و بیم و امید برای آینده است.
فلسفه باران‌خواهی در این روز چنان با تاروپود مذهبی مردم گره خورده است که حتی با گذشت قرن‌ها و تغییر سبک زندگی شهری، هر ساله  مردم قزوین مسیر خیابان‌های اصلی را به سمت جنوب شهر طی می‌کنند تا در فضای باز مصلای قدیمی زیر آسمان دست به دعا بردارند. این حضور جمعی، نوعی همبستگی اجتماعی ایجاد می‌کند که در آن غنی و فقیر در کنار هم بر روی زیراندازهای ساده می‌نشینند و از خداوند تقاضای رحمت می‌کنند.
زمان دقیق برگزاری این مراسم از حدود ساعت ۴بعدازظهر شروع می شود و تا غروب آفتاب ادامه دارد. مردم قزوین معتقدند که نیایش در ساعات پایانی روز، زمانی که خورشید در حال وداع با آسمان است، تاثیر معنوی بیشتری دارد.
میعادگاه جشن
میعادگاه اصلی این آیین، مصلای قدیمی قزوین است. این مکان که در جنوب شهر و در میان باغستان‌های سنتی محصور شده، یک بنای تاریخی خشتی است که تنها یک دیوار محراب‌گونه از آن باقی مانده است که  انتخاب این فضای باز و بدون سقف، به خوبی با فلسفه باران‌خواهی همخوانی دارد. پس برگزاری نماز طلب باران ، مردم در اجتماع های خانوادگی و دوستانه ، از غذاها و خوراکی های محلی همچون آش رشته ، دیماج  ،شیرینی های سنتی ،آجیل مشکل گشا  استفاده می کنند.
«پنجاه‌به‌در» ، مهم‌ترین آیین کهن قزوین
محمد حسن سلیمانی کارشناس و محقق حوزه تاریخ و فرهنگ ایرانی دراین باره گفت : در اقلیم سرزمینی ایران و موقعیت خاص طبیعی آن که همواره با کم‌آبی روبرو بوده، آب عنصری اساسی در تأمین معیشت و رزق ایرانیان مبتنی بر نظام کشاورزی محسوب می‌شود.بر همین اساس در گذر سالیان و بر اساس باور مردمان، آیین‌ها و مناسک متعددی در باران‌خواهی از درگاه ایزدی برای گریز از خشکسالی شکل گرفته است؛ همان‌گونه که «کاریز» و «آب‌انبار» به عنوان ۲ سازه‌ مهندسی برای تأمین و ذخیره آب کشاورزی و شرب عمومی به کار گرفته شده‌اند.
وی افزود: در این میان، «پنجاه‌به‌در» بی‌گمان مهم‌ترین آیین در دیرینه‌شهر قزوین است. ساکنان این دیار در سالیان کهن  هنگامی که با خشکسالی روبرو می‌شدند، در پنجاهمین روز سال و در آخرین روزهای نیاز باغستان و مزارع به آبیاری، عصرگاهان از دروازه‌های شهر می‌گذشتند  و دستان حاجت خود را به آسمان می‌زدند تا به عنایت ایزدی، باران رحمت بر زمین تشنه ببارد.