نوزدهم اردیبهشتماه بهمناســـــبت تأسیس «آرشیو ملــی ایران» در تقویم رسمـــی کشور بهعنوان «روز اسناد و میراث مکتوب» نامگذاری شدهاست. اسناد ملی بازتابدهنده تاریخ، فرهنگ، علم و هویت تمدنی این سرزمین بهشمار میروند و صیانت از آنها، نقشی اساسی در تداوم و توسعه سرمایههای علمی و فرهنگی کشور ایفا میکند.
بهمناسبت این رویداد فرهنگی و گرامیداشت پنجاهوششمین سالگرد تأسیس آرشیو ملی ایران، دیروز مراسم بزرگداشتی با حضور جمعی از شخصیتهای علمی و فرهنگی در مرکز همایشهای بینالمللی این آرشیو برگزار شد.
به گزارش خبرنگار اطلاعات، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی در این مراسم اظهار کرد: نگاه به سند باید تغییر کند و کارکرد و کاربرد آن، وارد جامعه شود و از حالت بایگانی درآید. سند باید در بافت خود، حقایقی از تاریخ را نشان دهد که گاهی خلاف روایت رسمی است.
غلامرضا امیرخانی گفت: همه افراد جامعه در شکلگیری تاریخ مؤثر هستند و محققان میتوانند این امر را با استفاده از اسناد نشان بدهند.
وی تأکید کرد: سازمان اسناد و کتابخانه ملی متعلق به کل ایرانیان در هر جای جهان است؛ لذا باید اینجا را پایگاهی امن برای نگهداری میراث مکتوب ایران بدانند. ضمن این که به نظر من آن شهروند پاکستانی و افغانستانی یا یک لبنانی طرفدار ایران، ایرانیتر از آن کسی است که متولد اینجا و ساکن اینجاست اما از بمباران ابراز شادمانی میکند.
عقبه فرهنگی درخشان
احمد مسجدجامعی،قائممقام رئیس مرکز دایرهالمعارف بزرگ اسلامی نیز بیان کرد: نامگذاری روز اسناد ملی از نخستین نامگذاری روزها در شورای فرهنگ عمومی است. حدود یک دهه در آن شورا فعالیت داشتم و به یاد ندارم که برای یک نامگذاری، رهبر شهید نامه داده باشند، اما ایشان برای روز اسناد ملی و میراث مکتوب نامهای به اکبرهاشمی رفسنجانی رئیسجمهوری وقت نوشت و ایشان هم به حسن حبیبی، معاون اول خود دستور اجرایی داد.
وزیر پیشین فرهنگ و ارشاد اسلامی ادامه داد: همه مردم باید در ثبت اسناد مشارکت داشتهباشند و اهمیت کار را دریابند. اگر امروز میتوانیم بر فارس بودن «خلیج فارس» تأکید کنیم، به این دلیل است میتوانیم به محتوای اسناد ۲۴۰۰ سال ارجاع دهیم و از آنها استفاده کنیم.
وی یادآور شد: الواحهای هخامنشی که موضوع بازگشت آنها از مرکز شرقشناسی شیکاگو بارها صدر اخبار شده، از این نظر اهمیت دارند که میتوانند تاریخ اجتماعی دوره هخامنشیان را به دقت بازگویی کنند. اطلاعات این الواح همچون سند یک تمدن درخشان، نظام ساخته شده شهری، انواع هنرها، حقوق زنان و حتی حضور ملیتهای مختلف در ایران را نشان میدهند.
مسجدجامعی تأکید کرد: ما به تاریخ قبل از اسلام و معرفی عقبه فرهنگی درخشان خودمان بیمهری کردیم و باید میراث آن دوران را از دل اسنادی که عموما از ایران خارج شدند، شناسایی و اطلاعرسانی کنیم.
رسالت آرشیو ملی
در ادامه، علیرضا دباغی معاون اسناد ملی سازمان اسناد و کتابخانه ملی گفت: پاسداشت میراث مکتوب بر عهده سازمان آرشیو ملی است و در این راستا، سال گذشته با شناسایی و انتقال اسناد باارزش نگهداری، ۴۱ هزار متر مربع از فضای اداری دستگاهها آزادسازی شد، ۱۷ مجموعه اهدایی با قیمت حدود ۲۸ میلیارد تومان دریافت شد و بیش از ۳ هزار قطعه عکس، توصیف و مستندسازی شد. همچنین امسال اولین دوره همایش علمی و جایزه «سیروس پرهام»
(از بنیانگذاران سازمان اسناد ملی ایران) برگزار خواهد شد.
دکتر شجاع احمدوند، رئیس دانشگاه علامه طباطبایی نیز سازمان اسناد را، سازمان حافظه ملی و خاطره ملی خواند و تصریح کرد: برای فهم معنای تاریخی یک سند، فقط معنای گفتاری آن کافی نیست و باید بدانیم آن سند، چه کاری کردهاست. لذا برای تاریخنگاری نوین و مستند، باید سراغ اسناد و منابع غیر مشهور و حاشیهای برویم که ابعاد و مختصات ایدئولوژی غالب در آنها بازتاب یافتهاست؛ البته درک این منابع و تاریخنگاری از دل متون غیر تاریخی، دانش سندشناسی وسیعی میطلبد.
سیدمهدی طاهری، عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی و مشاور سازمان اسناد نیز درباره «تغییر پارادایمها در بافت آرشیو» توضیح داد: نگاه بافتمدار جایگزین رویکردهای مختلف در بحث آرشیو شدهاست. در نگاه سنتی، تمرکز بر خود سند بود بدون توجه به جایگاهش در میان اسناد دیگر؛ اما الان از روابط میان اسناد و بافت هدف، دانش تولید میکنیم و نیازهای بومی بافت را در نظر میگیریم. به بیان دیگر، به کشفپذیری اسناد توجه داریم.
وی افزود: اگر آرشیو نتواند بافت را بازنمایی کند، نه گذشته را درست خواهد فهمید و نه آینده را درست شکل خواهد داد.
مراسم با پخش بخشی از صوت سخنرانی مصدق در سفر به آمریکا که از مجموعه صفحات گرامافون وی بازسازی شده بود و نیز تقدیر از اهداگران نمونه و آرشیویستهای نمونه به پایان رسید.
شما چه نظری دارید؟