به گزارش اطلاعات آنلاین، گرچه مطابق قانون اساسی همه اقشار جامعه در حوزه آموزش باید از امکانات رایگان بهرهمند شوند، ولی آنچه در کف جامعه مشاهده میکنیم با اصل ۳۰ قانون اساسی تفاوتهای بسیاری دارد. در ادوار اخیر با پررنگتر شدن چالشهای اقتصادی، شکاف تحصیلی هم عمیقتر شده است؛ بهنوعی که کارشناسان حوزه آموزش، تحصیل در ایران را طبقاتی شده نامگذاری میکنند و نهتنها مدرسههای پرشور دولتی از رونق افتادهاند، بلکه اکنون در دانشگاههای معتبر کشور هم خبری از دانشجوهای طبقات میانی و پایینی جامعه نیست.
با همه این چالشها، به نظر مانع دیگری بر سر راه رقابت داراها و ندارها برای ورود به دانشگاههای دولتی به وجود آمده است. آنچنان که در ادامه اشاره خواهیم کرد، آنچه «شرط معدل» معرفی میشود، میتواند دانشآموزان را قبل از آزمون کنکور غربالگری کند.
در هفتههای اخیر که جامعه در فضایی بین جنگ و صلح قرار دارد، اینکه کنکور امسال و سال آینده چگونه قرار است برگزار شود و تأثیر شرط معدل و چگونگی نظارت بر امتحانات نهایی، به ابهامی بزرگ تبدیل شده است. رشد مدارس غیردولتی و نظارتهای کمرنگی که در این مورد وجود دارد، اولین دلیلی است که کسی نمیتواند به پشتپرده کارنامهها با نمرات خیلی ممتاز اعتماد کند.
موافقان و منتقدان طرحهایی که قرار است نوع ورود دانشآموزان به دانشگاهها را دستخوش تغییر کند، هر یک تحلیل و مستندات خود را دارند، ولی گویی آنچه کمتر از هر چیز اهمیت دارد، سردرگمی دانشآموزان و خانوادههای آنهاست که حتی باعث اعتراضهای قانونی شده است.
در ادامه این گزارش به آخرین واکنشها و اظهارات مسئولان که بهنوعی دوقطبی ایجاد شده خواهیم پرداخت، همچنین به اختلافنظرهایی که بین وزارت علوم، که مجری کنکور است، و شورای عالی انقلاب فرهنگی وجود دارد اشاره میکنیم. در این مورد بیشتر میخوانید.
جای خالی شفافیت
هنوز آنچنان که باید جزئیات تغییرات جدید که با نام «شرط معدل» شناخته میشود، مشخص نیست و اینکه چه نهادی میتواند نمرات ممتاز دانشآموزان را که قرار است سهمی در ورودشان به دانشگاه باشد، راستیآزمایی کند. البته همچنان که در ادامه میخوانید، مواردی مطرح شده که به نظر به مرحله اجرایی نخواهد رسید.
در همین مورد «ابوالفضل واحدی» درباره مصوبه اخیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در زمینه تأثیر سوابق تحصیلی در کنکور به «ایسنا» گفت: «موضوع تأثیر قطعی یا مثبت معدل از جمله مباحث چالشی است و موافقان و مخالفان هر یک استدلالهای خود را دارند. اتکا صرف به آزمون تستی یکروزه نمیتواند ملاک کاملی برای سنجش داوطلبان باشد. تأثیر سوابق تحصیلی میتواند موجب توجه بیشتر دانشآموزان به فرآیند آموزشی و عملکرد تحصیلی آنان در طول دوران تحصیل شود. با این حال منتقدان معتقدند شرایط مدارس، امکانات آموزشی و کیفیت برگزاری آزمونها در همه مناطق یکسان نیست و لازم است درباره استاندارد بودن امتحانات نهایی و فراهم بودن شرایط برابر برای همه داوطلبان، اطلاعات دقیق و مستندی وجود داشته باشد. در این مورد لازم است وضعیت آزمونهای نهایی و آثار اجرای سیاستهای مختلف بهطور دقیق پایش و نتایج آن در اختیار تصمیمگیران قرار گیرد تا بتوان بر مبنای اطلاعات متقن به جمعبندی رسید.»
او در همین مورد و با تأکید بر اینکه این موضوع نیاز به شفافیت بیشتری دارد، ادامه میدهد: «برخی معتقدند در چنین شرایطی اعمال تأثیر پایه یازدهم نیازمند بررسی بیشتر است و باید زمینه شکلگیری اجماع و تصمیمی پختهتر فراهم شود. تغییرات مکرر در سیاستهای کنکور مطلوب نیست. آنچه اهمیت دارد انجام کار کارشناسی و پرهیز از ایجاد تقابل و فضای رسانهای است، چرا که این مسائل باید در فضایی تخصصی بررسی شوند و از دامن زدن به تنش میان داوطلبان پرهیز شود.
وزارت علوم و سازمان سنجش آموزش کشور به عنوان نماینده این وزارتخانه دیدگاههای کارشناسی خود را در فرآیند تصمیمگیری مطرح میکنند، اما تصمیمات نهایی باید حاصل جمعبندیهای کارشناسی و اجماع در مراجع ذیربط باشد.»
اما و اگرهای عدالت آموزشی
سوی دیگر این ابهام، شورای عالی انقلاب فرهنگی ایستاده است که معتقد است اعمال شرط معدل در کنکور میتواند کار دانشآموزان را راحتتر کند. عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، در حاشیه مراسم سالگرد شهید طهرانچی و در جمع خبرنگاران در مورد آخرین تصمیمات مربوط به تأثیر سوابق تحصیلی بر کنکور میگوید: «با توجه به وضعیت خاص موجود، مقرر شد در کنکور امسال سوابق تحصیلی پایه یازدهم با تأثیر مثبت و سوابق پایه دوازدهم با تأثیر قطعی ۶۰ درصدی لحاظ شود.
البته ممکن است این تصمیم برای برخی دانشآموزانی که سال گذشته امتحانات پایه یازدهم را با فرض تأثیر قطعی گذراندهاند، ابهاماتی ایجاد کند که ما به این موضوع توجه داشتهایم. بر همین اساس تأکید شده است سازمان سنجش تأثیر مثبت امتحانات پایه یازدهم را برای دانشآموزانی که این امتحانات را گذراندهاند اعمال کند و افرادی که در این آزمونها شرکت نکردهاند، از این بابت متحمل تأثیر منفی نشوند.»
او در همین مورد و با اشاره به تصمیمات برای کنکور سال آینده اضافه میکند: «در حال حاضر تصمیمگیری ما معطوف به کنکور امسال بوده است و درباره جزئیات سال آینده در زمان مناسب تصمیمگیری خواهد شد. برای سال آینده مقرر شده بود سوابق تحصیلی پایه یازدهم در شش درس لحاظ شود و شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز همین موضوع را تصویب کرده است. نظر اولیه شورای عالی انقلاب فرهنگی، تأثیر قطعی صرفاً برای پایه دوازدهم بود. پس از آن سازمان سنجش پیشنهاد داد پایه یازدهم نیز به این فرآیند افزوده شود و وزارت آموزش و پرورش نیز پیشنهاد اضافه شدن پایه دهم را مطرح کرد. با نظر اعضا، پایه دهم از این فرآیند حذف شد. اکنون نیز تأثیر پایه یازدهم به صورت مثبت اعمال میشود. در حال پیگیری طرح جامعی هستیم که از سوی شورای عالی آموزش و پرورش تهیه و در شورای عالی انقلاب فرهنگی بررسی شود. در این طرح، آزمون جامع جایگاه ویژهای خواهد داشت و دروس دوره متوسطه دوم را پوشش خواهد داد که امیدواریم بتواند به تحقق عدالت آموزشی نزدیک شود.»