نفت ما نوشت: جام جهانی ۲۰۲۶ به میزبانی مشترک مکزیک، ایالات متحده آمریکا و کانادا برگزار میشود و قرار است برای نخستینبار ۴۸ تیم در ۱۶ شهر مختلف به رقابت با یکدیگر بپردازند.
شاید از نظر مردم مهمترین اتفاقها داخل ورزشگاه در جریان باشد، اما واقعیت این است که جریان اصلی بیرون از زمین بازی شکل میگیرد؛ علت آن را هم میتوان در اوج گیری شبکهای از مصرف همزمان انرژی، از هتلها، فرودگاهها تا خانههای میلیونها بیننده در سراسر جهان جستجو کرد.
علاوه بر موارد مذکور، بخش دیجیتال نیز در این زمینه سهم قابل توجهی را به خود اختصاص داده است. پخش تلویزیونی، سرویسهای استریم، انتقال دادهها و پلتفرمهای شرطبندی همگی به مصرف عظیم انرژی نیاز دارند و اثر تجمعی گستردهای را هم برجای میگذارند، بهویژه در دورهای که هواداران تصمیم میگیرند تا مسابقات را همزمان روی چندین صفحه نمایش دنبال کنند.
به طور کلی، رویدادهای بزرگ ورزشی، مانند جام جهانی توانایی همزمانسازی رفتار انسانها را دارد؛ زیرا مردم در یک زمان مشخص تجمع ،جابهجا و در بازههای کوتاه مصرف برق خود را افزایش میدهند.
تجربه اپراتورهای شبکه برق در دورههای مختلف جام جهانی نشان میدهد که این رویداد میتواند به شکل قابل توجهی بر الگوی مصرف، به ویژه در زمان پایان مسابقات اثر بگذارد. برای مثال بریتانیا، در جام جهانی ۱۹۹۰، پس از پایان بازی نیمه نهایی انگلیس و آلمان غربی، اپراتور برق بریتانیا با جهش تقاضایی حدود دو هزار و ۸۰۰ مگاواتی مواجه شد که علت اصلی آن روشن شدن همزمان میلیونها کتری برقی در زمان پایان مسابقات بود. لازم به ذکر است این رقم تقریبا معادل ظرفیت دو تا سه نیروگاه بزرگ گازی است.
در دورههای بعدی نیز این الگو تکرار شد؛ در جام جهانی ۱۹۹۸، اپراتورهای شبکه برق بریتانیا با تجربهای که از دورههای قبل به دست آورده بودند، اثر مسابقات فوتبال بر مصرف برق را از پیش رصد کردند. با این حال، در برخی دیدارهای تیم ملی انگلیس همچنان جهشهای هزار تا هزار و ۵۰۰ مگاواتی در پایان مسابقات ثبت شد.
حتی جام جهانی ۲۰۲۲ قطر نیز اگرچه به دلیل فشردگی جغرافیایی، اثر مستقیمش بر شبکه برق کشور میزبان محدود بود اما در سطح جهانی، الگوی جدیدی را شکل داد. مصرف برق مراکز داده برای استریم جهانی افزایش یافت، پیکهای پراکنده در اروپا و آسیا ثبت شد و بار دیجیتال از بار خانگی پیشی گرفت.
جام جهانی ۲۰۲۶ و نبرد برای حفظ ۶۰ هزار هرتز
با توجه به گسترش تماشای آنلاین، افزایش کیفیت پخش (۴kو۸k) و رشد مصرف همزمان چند دستگاه، انتظار میرود جام جهانی ۲۰۲۶ بیشتر از دورههای قبل بر شبکههای برق با توجه به گرمای تابستان اثر بگذارد به طوری که برخی کارشناسان این رویداد را آزمون واقعی شبکه برق شهرهای میزبان میدانند.
شبکه برق ایالات متحده یکی از بزرگترین سامانههای انرژی جهان است که در شرایط اوج، مصرف آن معمولاً در محدوده حدود ۴۰۰ تا ۷۵۰ گیگاوات قرار میگیرد که این مقدار باتوجه به فصل، شرایط آبوهوایی و الگوی مصرف در مناطق مختلف کشور تغییر میکند.
براساس تجربه رویدادهای ورزشی بزرگ در کشورهای مختلف، مسابقات پرمخاطب فوتبال میتوانند نوسانهای لحظهای از چند صد مگاوات تا چند گیگاوات در تقاضای برق ایجاد کنند که این نوسانات معمولاً از زمان آغاز مسابقات، بین دو نیمه، پایان بازی یا در لحظات حساس و پرمخاطب رخ میدهند.
اگر این نوسانات را در مقیاس کل مصرف برق آمریکا بررسی کنیم، سهم آنها معمولاً کمتر از یک درصد از بار کل شبکه است. با این حال، در مهندسی شبکه برق حتی تغییرات بسیار کوچک نیز اهمیت بالایی دارند، زیرا سیستم باید در هر لحظه تعادل دقیق میان تولید و مصرف را حفظ کند تا فرکانس شبکه در سطح استاندارد ۶۰ هرتز پایدار بماند.
آماده باش نیروگاهها برای واکنشهای برقآسا
البته شبکه برق آمریکا برای مدیریت چنین نوساناتی، از لایههای مختلف ذخیره عملیاتی استفاده میکند که این ذخایر شامل ظرفیتهای در حال چرخش، منابع تنظیم فرکانس و ظرفیتهای اضطراری هستند و بسته به شرایط شبکه، بخشی از توان تولید برای پاسخ به تغییرات ناگهانی بار در اختیار اپراتورها قرار میدهند. این ساختار به شبکه اجازه میدهد نوسانات سریع و غیرمنتظره را بدون اختلال جدی جذب کند.
در عمل، زمانی که جهشهای ناگهانی در بار رخ میدهد، نیروگاههای گازی سریعالعمل معمولاً نخستین منابعی هستند که تولید خود را افزایش میدهند، زیرا قابلیت تغییر توان در بازه زمانی کوتاه را دارند. در برخی مناطق نیز نیروگاههای برقآبی، سامانههای ذخیرهسازی انرژی و باتریهای متصل به شبکه در جبران این نوسانات نقش مکمل ایفا میکنند. از این منظر، هر جهش هزار مگاواتی در تقاضای برق را میتوان بهطور تقریبی معادل ظرفیت تولید یک نیروگاه بزرگ برق دانست، هرچند در عمل این پاسخ معمولاً از ترکیب چند منبع مختلف تأمین میشود.
ساختار بازار گاز آمریکا چطور فشار جام جهانی را مدیریت میکند؟
با وجود آنکه ایالات متحده در برخی ایالتها با رشد مصرف برق و گاز، بهویژه در دورههای اوج بار، مواجه است اما بعید است اثر معناداری بر روند صادرات LNG این کشور داشته باشد. ساختار بازار گاز آمریکا بهگونهای طراحی شده که نوسانات کوتاهمدت تقاضای داخلی، بهسختی میتواند بر جریان صادراتی آن تأثیر بگذارد. در بهترین حالت، این رویداد میتواند سه پیامد محدود و مقطعی به همراه داشته باشد: افزایش مصرف داخلی در ساعات پیک، فشار جزئی بر قیمت گاز در بازار داخلی و تغییرات حاشیهای در حجم صادرات.
با این حال، این تحولات در حدی نخواهد بود که ساختار کلی صادرات LNG آمریکا را دگرگون کند. دلیل این موضوع را باید در قراردادهای بلندمدت فروش، ظرفیت تقریباً ثابت پایانههای مایعسازی و همچنین وابستگی پایدار بازارهای اروپا و آسیا به عرضه آمریکا جستوجو کرد.
به طورکلی در خصوص شبکه برق آمریکا انتظار میرود در بخشهایی از ایالات متحده، مجموعهای از پیکهای کوتاهمدت و تکرارشونده در شبکه برق ایجاد شود که این پیکها نه به صورت افزایش مصرف، بلکه در قالب نوسانات مقطعی و لحظهای در زمانهای خاص مسابقات ظاهر خواهند شد.
هرچند اثر چنین رویدادهایی بر شبکه برق آمریکا را نمیتوان بهعنوان یک بحران انرژی یا افزایش ساختاری مصرف برق توصیف کرد و صرفا میتوان آن را افزایش نوسانپذیری بار شبکه ارزیابی کرد. اهمیت اصلی این اتفاق در سرعت تغییر بار و همزمانی رفتار مصرفکنندگان نهفته است که حتی در مقیاس کمتر از یک درصد از بار کل شبکه نیز میتواند برای اپراتورهای برق کاملاً معنادار و نیازمند مدیریت لحظهای باشد.
در نهایت باید دید زیرساختهای برق شهرهای میزبان، چگونه و با چه کیفیتی مصرف جامجهانی ۲۰۲۶ را مدیریت میکند؟ و با توجه به اینکه نیروگاههای گازی نخستین منبع برای جبران نوسانات برق هستند فشار مقطعی بر مصرف داخلی گاز در آمریکا، چه تغییراتی میتواند در بازار گاز جهانی ایجاد کند؟