به گزارش اطلاعات آنلاین، امروز منطقه غرب آسیا و حوالی خلیج فارس و تنگه هرمز آبستن رخدادهایی عجیب بود. دونالد ترامپ تأیید کرد ۴ پهپاد انتحاری ایرانی به کشتیهایی در تنگه هرمز حمله کردهاند، اما واکنش ملایمی نشان داد. همزمان، بلومبرگ گزارش کرد که مقامهای عمانی اذعان کردهاند وضعیت تنگه راهبردی هرمز دیگر به شرایط پیش از جنگ بازنخواهد گشت و ممکن است کشتیها برای عبور از آن مجبور به پرداخت عوارض شوند.
یک روزنامهنگار سعودی هم گفت: «توافق در حال شکلگیری، ایران را به هیولایی بزرگتر از گذشته تبدیل خواهد کرد.» خبر تصمیم تازه عمان درباره تنگه هرمز را بلومبرگ امروز به نقل از منابع آگاه منتشر کرد. به گفته این منابع، مقامهای عمانی تأکید کردهاند که کشورشان همچنان به حقوق بینالملل دریایی پایبند خواهد بود، اما افزودهاند ممکن است برای خدماتی مانند مقابله با آلودگی در تنگه یا کمک به هدایت کشتیها هزینه دریافت شود.
در حال حاضر هنوز مشخص نیست که آیا منظور عمان این است که این عوارض برای همه کشتیها اجباری خواهد بود یا خیر. این منابع افزودند که عمان، همانند ایران، در حال بررسی الگوهای رایج در دیگر گذرگاههای راهبردی جهان است؛ از جمله تنگه مالاکا میان شبهجزیره مالایا و جزیره سوماترای اندونزی، جایی که پرداخت عوارض عبور برای کشتیها اجباری نیست. آمریکا، کشورهای اروپایی و همسایگان عمان در خلیج فارس بیش از پیش نگرانند که عمان همراه با ایران سازوکاری برای دریافت عوارض یا حق عبور در تنگه هرمز ایجاد کند.
آمریکا، عمان و دیگر کشورهای حاشیه خلیج فارس بارها تأکید کردهاند که تنگه هرمز باید بدون دریافت عوارض برای کشتیرانی باز بماند. با این حال، عمان در موقعیتی دشوار قرار دارد؛ از یک سو با ایران برای ایجاد سازوکاری جهت مدیریت تنگه همکاری میکند و از سوی دیگر تحت فشار آمریکا قرار دارد تا هر گونه تلاش ایران برای دریافت پول از کشتیها را رد کند و مسیر را برای عبور آزاد باز نگه دارد.
عمان از متحدان آمریکا به شمار میرود، اما در عین حال روابط نزدیکی نیز با ایران دارد. به دلیل سیاست بیطرفانهاش در مناقشات منطقهای، گاه از آن با عنوان «سوئیس خاورمیانه» یاد میشود و پیش از آغاز جنگ نیز میانجی مذاکرات میان واشنگتن و تهران بود.
با این حال، عمان پیامهایی متناقض درباره آینده هرمز ارسال کرده است. مسقط روز سهشنبه در بیانیهای مشترک با ایران اعلام کرد دو کشور درباره نحوه مدیریت مسیر کشتیرانی و هزینههای مرتبط با آن گفتوگو خواهند کرد. اما دو روز بعد، بیانیه مشترکی با آمریکا و شورای همکاری خلیج فارس امضا کرد که در آن «هر گونه عوارض، مالیات یا تلاش برای اعمال کنترل بر تنگه» رد شد.
بحران در خلیج فارس
برای دههها، ساکنان ثروتمند کشورهای حاشیه خلیج فارس جنگهای منطقه را تنها از طریق تلویزیون و شبکههای اجتماعی دنبال میکردند. جنگها در کشورهای همسایه مانند یمن، سوریه و غزه جریان داشت، نه در سرزمینهای خودشان. اما این تصور با جنگ اخیر با ایران فروریخت؛ جنگی که احساس امنیت این کشورها را متزلزل کرد و آنها را وادار ساخت راهبردهای دفاعی خود را بازنگری کنند. پایگاههای نظامی آمریکا که قرار بود از آنها محافظت کنند، خود به اهدافی برای هزاران موشک و پهپاد ایرانی تبدیل شدند.
کارشناسان در گفتوگو با نیویورک تایمز توضیح دادند که اکنون، با وجود آنکه به نظر میرسد نبردها دستکم موقتاً پایان یافته است، بسیاری از کشورهای خلیج فارس نگرانند که توافق در حال شکلگیری نتواند آنها را در برابر تهدیدی که ایران ایجاد میکند، محافظت کند.
پس از آشکار شدن نقاط ضعفشان، کشورهای خلیج فارس دگرگون شدهاند. بسیاری از آنها اکنون مصمم هستند توان نظامی خود را افزایش دهند و سرمایهگذاری بیشتری در زمینه تسلیحات و سامانههای دفاعی انجام دهند. خالد الجابر، مدیر شورای خاورمیانه برای امور جهانی، یک اندیشکده مستقر در قطر، به نیویورک تایمز گفت: «این جنگ زخمی عمیق بر جای گذاشته است و به زمان بسیار زیادی نیاز خواهد بود تا از آن بهبود یابیم.»
صحنههایی که طی ماههای اخیر در شهرهایی مانند دبی و دوحه دیده شد؛ از جمله انفجارهای شدید و آتش گرفتن برجهای لوکس، پیشتر برای بیشتر ساکنان این کشورها غیرقابل تصور بود. برخلاف اسرائیل، این کشورها برای جنگ آماده نبودند و حتی پناهگاههای عمومی هم در اختیار نداشتند. با آنکه بیشتر موشکها و پهپادهای شلیکشده از سوی ایران رهگیری شدند، بیش از ۳۰ نفر کشته و دهها نفر زخمی شدند.
محمد بحارون، رئیس یک اندیشکده در دبی، به نیویورک تایمز گفت این جنگ یک سابقه خطرناک در منطقه ایجاد کرده است، زیرا اقدامات آمریکا و اسرائیل «نگرش آسانگیرانهتری نسبت به استفاده از زور بیرحمانه» به وجود آورده است. او افزود: «تقریباً میتوان گفت منطقه به غرب وحشی تبدیل شده است.» به گفته او، آتشبسها بارها و بارها «بهآسانی نقض شدند، بدون آنکه کسی حتی تعجب کند.»
عبدالرحمن الراشد، روزنامهنگار سعودی که از او به عنوان فردی نزدیک به رهبری عربستان یاد میشود، هم در یادداشتی در روزنامه الشرق الاوسط نوشت که توافق میان آمریکا و ایران «تهران را دوباره به جایگاه یک قدرت منطقهای بازمیگرداند.» به گفته او، مزایای اقتصادی این توافق «ایران را به هیولایی بزرگتر از آنچه پیشتر بود، تبدیل خواهد کرد.»