همشهری آنلاین نوشت: گرمای هوا، استرس یا حتی پیادهروی کافی است تا بعضیها زود خیس عرق شوند، اما آنچه بیشتر از خود عرق آزاردهنده است، بوی نامطبوعی است که گاهی از زیربغل یا لباسها به مشام میرسد. اما چرا بعضیها بیشتر از دیگران دچار این مشکل میشوند و آیا جلوگیری از بدبو شدن بدن و لباسها راهی دارد؟
چرا عرق بعضیها بوی بد میدهد؟
عرق کردن در اصل، واکنش طبیعی بدن برای تنظیم دمای داخلی است و تا زمانی که بیش از حد نباشد، نشانه بیماری یا مشکل محسوب نمیشود. بدن انسان دو نوع غده عرق دارد؛ غدد اکرین که در بیشتر نقاط بدن پراکندهاند و عرقی رقیق و تقریباً بدون بو تولید میکنند و غدد آپوکرین که بیشتر در زیربغل و کشاله ران قرار دارند. ترشحات این غدد به خودی خود بوی بدی ندارند، اما مشکل از جایی شروع میشود که این ترشحات با باکتریهای طبیعی روی پوست تماس پیدا میکنند و ترکیبات بدبو تولید میشود و همان بویی را ایجاد میکنند که بسیاری از افراد از آن شکایت دارند.
دکتر صنم باریکبین، متخصص پوست و مو در این باره به همشهریآنلاین میگوید: «شدت بوی عرق در افراد مختلف یکسان نیست و عوامل ژنتیکی، میزان تعریق، نوع باکتریهای روی پوست، تغذیه و حتی برخی بیماریها در آن نقش دارند. به همین دلیل ممکن است دو نفر با میزان تعریق مشابه، بوی بدن کاملاً متفاوتی داشته باشند.»
چرا بعضیها بیشتر عرق میکنند؟
درباره اینکه چرا بعضیها بیشتر عرق میکنند، این متخصص پوست توضیح میدهد: «افزایش تعریق همیشه به گرمای هوا مربوط نمیشود. فعالیت بدنی، اضطراب، هیجان، مصرف غذاهای تند، نوشیدنیهای کافئیندار و اضافه وزن از مهمترین عوامل افزایش تعریق هستند. در بعضی افراد هم بیماریهایی مثل پرکاری تیروئید، دیابت یا مصرف بعضی داروها باعث تعریق بیش از حد میشود.»
به گفته او اگر تعریق آنقدر شدید باشد که بدون فعالیت بدنی یا در محیط خنک هم لباس را خیس کند و زندگی روزمره را مختل سازد، ممکن است فرد به «تعریق بیش از حد» مبتلا باشد و لازم است برای بررسی علت به پزشک مراجعه کند. چون گاهی بوی بد عرق ربطی به رعایت بهداشت فردی ندارد و در اختیار فرد نیست و نیاز است که فرد برای کنترل تعریق و درنتیجه بروز بوی بد عرق، بوتاکس زیربغل تزریق کند که رایج و نتیجهبخش و موثر هم است.»
لباس هم در بوی عرق نقش دارد؟
بسیاری تصور میکنند منشأ بوی بد فقط پوست است. در حالی که لباسها هم نقش مهمی دارند. الیاف مصنوعی مانند پلیاستر رطوبت را در خود نگه میدارند و محیط مناسبی برای رشد باکتریها فراهم میکنند. اما لباسهای نخی و الیاف طبیعی بهتر هوا را عبور میدهند و رطوبت را سریعتر دفع میکنند و نمیگذارند بوی بدی از طریق لباس ایجاد شود. گاهی حتی بعد از شستوشوی لباس، مقداری از باکتریها و چربیها در بافت لباس باقی میماند و با اولین تعریق دوباره بوی نامطبوع ایجاد میشود.
باریکبین در این باره عنوان میکند: «رعایت چند نکته ساده میتواند تا حد زیادی از بدبو شدن زیربغل و لباسها جلوگیری کند؛ استحمام روزانه یا یک روز در میان، خشک کردن کامل زیربغل بعد از حمام، اصلاح مرتب موهای این ناحیه، پوشیدن لباسهای نخی، تعویض لباس خیس از عرق و استفاده از ضدتعریقها و دئودورانتها از مهمترین توصیهها هستند.»
تفاوت ضدتعریقها و دئودورانتها
این متخصص پوست درباره استفاده از ضدتعریقها و دئودورانتها توضیحی میدهد: «بسیاری افراد دئودورانت و ضدتعریق را با هم اشتباه میگیرند. دئودورانت بیشتر بوی نامطبوع را کاهش میدهد، اما ضدتعریق با کمک ترکیبات آلومینیومی، میزان تعریق را هم کم میکند. بهترین زمان استفاده از ضدتعریق، شب قبل از خواب و روی پوست کاملاً خشک است.»
تغذیه هم بیتأثیر نیست
مصرف زیاد سیر، پیاز، ادویههای تند، برخی غذاهای پرادویه و نوشیدنیهای الکلی میتواند در بعضی افراد بوی بدن را تشدید کند. در مقابل، نوشیدن آب کافی به تنظیم دمای بدن و رقیقتر شدن عرق کمک میکند. هرچند به تنهایی مانع ایجاد بوی بد نمیشود.
باریکبین میگوید: «اگر بوی بدن به طور ناگهانی تغییر کند یا همراه با کاهش وزن، تب، تعریق شبانه یا علائم غیرعادی باشد، نباید آن را فقط به گرما نسبت داد و لازم است فرد از نظر بیماریهای زمینهای هم بررسی شود.»
کدام افراد لازم است به پزشک مراجعه کنند؟
در بیشتر موارد، بوی بد عرق با رعایت بهداشت فردی، انتخاب لباس مناسب و استفاده صحیح از فرآوردههای ضدتعریق قابل کنترل است. اما اگر تعریق یا بوی بدن شدید، مداوم و غیرعادی باشد، مراجعه به پزشک میتواند علاوه بر بهبود کیفیت زندگی، به تشخیص زودهنگام برخی بیماریها نیز کمک کند.