هیئت صلح و دونالد ترامپ ۳۱ ژوئیه/۹ مرداد از حصول توافق برای اجرای مرحله بعدی آتش‌بس غزه خبر دادند. هیئت صلح پیش‌نویس توافقی را منتشر کرد که اصول و سازوکارهای اجرایی مرحله بعدی طرح ترامپ برای غزه را شامل می‌شود. این پیش‌نویس، ترتیبات امنیتی، اداری و انتقالی در غزه و همچنین یک مسیر سیاسی پیشنهادی را در بر می‌گیرد.

ترامپ هم با اعلام وصول به «توافقی تاریخی» که بر اساس آن «خلع سلاح کامل» حماس و همه گروه‌های مسلح دیگر در نوار غزه انجام خواهد شد، آن را زمینه‌ساز مرحله‌ای جدید از صلح و امنیت دانست و گفت این اقدام در چارچوب اجرای طرح معروف او موسوم به «طرح ۲۰ ماده‌ای» صورت می‌گیرد. ترامپ اعلام کرد این توافق به‌صورت مرحله‌ای اجرا خواهد شد که پس از تکمیل روند خلع سلاح، نیروهای اسرائیلی از نوار غزه خارج خواهند شد. بر اساس این توافق، نوار غزه در اختیار دولت جدید فلسطینی قرار خواهد گرفت و سپس یک نیروی بین‌المللی حفظ ثبات، با همکاری یک دستگاه پلیس جدید فلسطینی، مسئولیت برقراری امنیت در غزه را بر عهده خواهد گرفت.

این توافق، مرحله دوم آتش‌بسی است که مرحله نخست آن ۱۰ اکتبر۲۰۲۵ میان اسرائیل و حماس و پس از دو سال جنگ در نوار غزه آغاز شد. مرحله نخست آتش‌بس به تبادل اسیران اسرائیلی و شماری از فلسطینی‌های زندانی منجر شد. همچنین قرار بر ورود کمک‌های بشردوستانه به نوار غزه، عقب‌نشینی ارتش اسرائیل به خطوط توافق‌شده، و ایجاد یک سازوکار بین‌المللی برای نظارت بر اجرای آن بود. با این حال، اسرائیل به این توافق پایبند نماند. دفتر رسانه‌ای دولت در نوار غزه، با اشاره به نقض‌های مکرر توافق آتش‌بس توسط اسرائیل، اعلام کرد که اسرائیل ۴۰۹۱ مورد نقض توافق آتش‌بس مرتکب شده که منجر به کشته شدن ۱۲۵۴ فلسطینی و زخمی شدن ۴۱۲۱ نفر دیگر شده است. این نقض‌ها شامل بمباران مداوم و هدف قرار دادن مستقیم غیرنظامیان، تهاجم به مناطقی از نوار غزه، ممانعت از ورود کمک‌های بشردوستانه، سوخت و کالاهای اساسی و گسترش کنترل منطقه زرد به بیش از ۶۰ درصد از نوار غزه بود.

نقشه راه منتشر شده توسط هیئت صلح، با هدف پیشبرد بقیه‌ طرح صلح ۲۰ ماده‌ای ترامپ تهیه شده است. این طرح شامل توقف تمام عملیات نظامی «مطابق با پروتکل شرم‌الشیخ و طرح صلح» توسط اسرائیل، حماس و جناح‌های فلسطینی مربوطه است. پس از تأیید طرفین، یک جدول زمانی و مرحله اجرا ظرف دو هفته تهیه خواهد شد که در صورت لزوم تمدید خواهد شد. پس از تکمیل، کمیته ملی اداره غزه برای به عهده گرفتن مسئولیت‌های خود وارد نوار غزه خواهد شد. این کمیته مطابق با اصل«یک مرجع، یک قانون، یک سلاح» عمل خواهد کرد و وظیفه دارد «حسابرسی جامعی از امور مالی و اداری در غزه انجام دهد و دارایی‌ها و منابع عمومی را محافظت، بازیابی و اداره کند.» کمیته ملی، تنها مرجع قانونی برای اداره غزه براساس قوانین فلسطین خواهد بود و مسئولیت حفظ نظم و امنیت داخلی در غزه به‌طور انحصاری بر عهده آن خواهد بود. اختیار انحصاری ثبت، صدور مجوز، نظارت و لغو مجوز سلاح‌های گرم شخصی را با هماهنگی گروه‌های فلسطینی و رهبران قبایل در اختیار خواهد داشت و تسلیحات متعلق به گروه‌های مسلح فلسطینی طبق جدول زمانی مورد توافق، جمع‌آوری و تحت اختیار کمیته ملی نگهداری خواهد شد. طبق بند ۸ توافق، این فرآیند با خروج مرحله‌ای اسرائیل از مناطق تحت کنترل خود در غزه و فهرست‌برداری از سلاح‌های نگهداری شده توسط شبه‌نظامیان مسلح مطابق با بند ۱۰ این طرح مرتبط است. بازسازی غزه هم تحت نظارت مشترک شورای صلح و کمیته ملی فلسطینی، مطابق قوانین فلسطین، استانداردهای شناخته‌شده بین‌المللی و سازوکارهای مالی مورد توافق انجام خواهد شد...

آمریکا این توافق را گامی در جهت تشکیل دولت جدید فلسطین دانسته که حماس را کنار می‌گذارد و در نتیجه امکان بازسازی نوار غزه را فراهم می‌کند. مطابق توافق، اجرای همه بندها، از جمله ترتیبات تسلیحاتی، باید به فرایندی سیاسی منجر شود که حقوق ملت فلسطین، تشکیل کشور مستقل فلسطینی و حق تعیین سرنوشت را تضمین کند.

موضوع ترتیب و توالی خلع سلاح حماس و عقب‌نشینی اسرائیل از غزه، همچنین آینده شبه‌نظامیان از محورهای پرچالش مرحله دوم اجرای توافق است. پس از اظهارات ترامپ در مورد توافق برای خلع سلاح حماس و هر گروه مسلح دیگر در غزه، حماس جمعه گذشته ۳۱ژوئیه/ ۹مرداد اعلام کرد که هرگونه توافقی در مورد «خلع سلاح کامل» گروه‌های فلسطینی در غزه به پایبندی واشنگتن و اسرائیل به تعهدات خود در آتش‌بس سال گذشته بستگی دارد. حماس با تاکید بر اینکه اجرای مرحله دوم توافق، مشروط به پایبندی رژیم اشغالگر به اجرای تمامی بندهای مرحله اول است، اعلام کرد توقف کشتار و پایان تجاوزهای رژیم صهیونیستی، شرط اساسی و نخستین گام برای آغاز اجرای توافق و تدوین چارچوب و جدول زمانی موضوعات مورد توافق است. حماس موافقت با گنجاندن پرونده سلاح‌های سنگین در چارچوب توافق را به تحقق مجموعه‌ای از شروط اساسی شامل: توقف تمامی اشکال تجاوز، خروج نیروهای رژیم صهیونیستی از نوار غزه، آغاز روند احیای فوری و بهبود شرایط، ورود کمیته اداری فلسطینی به نوار غزه، استقرار نیروهای بین‌المللی حفظ ثبات‌، انحلال باندهای مسلح و شبه‌نظامیانی که رژیم صهیونیستی تشکیل داده، آغاز بازسازی نوار غزه، تضمین حق تعیین سرنوشت ملت فلسطین، تشکیل کشور مستقل فلسطین و حفاظت از حقوق شهروندان مرتبط دانست.

غازی حمد، عضو دفتر سیاسی و عضو هیئت مذاکره‌کننده حماس در تشریح موضع حماس اعلام کرد روند جمع‌آوری و انبار کردن سلاح‌ها تا «تکمیل مرحله نخست» توافق آغاز نخواهد شد و حماس پیش از خروج اسرائیل از نوار غزه و تا زمانی که اسرائیل حملات خود را متوقف نکند، اجازه ورود کمک‌ها و کالاهای بیشتر به غزه را ندهد، سلاح‌های خود را حفظ خواهد کرد و اقدامی برای خلع سلاح انجام نخواهد داد. به گفته او متن توافق تصریح می‌کند اسرائیل باید به تعهدات خود عمل کند و اگر اسرائیل توافق را اجرا نکند، حماس نیز تعهدات خود را اجرا نخواهد کرد. حمد این توافق را چارچوبی یکپارچه توصیف کرد که اجزای آن باید به یکدیگر پیوسته باقی بمانند و روند فهرست‌برداری از سلاح‌های این جنبش هم‌زمان با خروج تدریجی نیروهای اسرائیلی از مناطق تحت کنترل اسرائیل در غزه انجام و در نهایت باید به خروج کامل نیروهای اسرائیلی منجر شود.

طبق مفاد این طرح «گذار از یک مرحله به مرحله بعدی منوط به تکمیل تأیید شده تعهدات مرحله قبلی خواهد بود» و به صراحت روند فهرست‌بندی تسلیحات را «به خروج مرحله‌ای اسرائیل از مناطق تحت کنترلش در غزه» مرتبط می‌کند. همچنین روند خلع سلاح موکول به تکمیل تعهدات باقی‌مانده تحت پروتکل شرم‌الشیخ، ورود کمیته ملی و استقرار نیروی بین‌المللی حفظ ثبات‌ شده که هیچ‌کدام از آنها هنوز اتفاق نیفتاده است.

این در حالی است که رسانه‌های اسرائیلی روز دوشنبه، ۳ اوت/۱۲ مرداد گزارش دادند نتانیاهو مخالفت خود را با آتش‌بس و عقب‌نشینی از غزه در چارچوب طرح ترامپ در دیدار روز دوشنبه با نیکولای ملادنوف، نماینده ویژه هیئت صلح برای غزه، اعلام کرده، به او گفته اسرائیل از مواضعی که در غزه تحت کنترل دارد، عقب‌نشینی نخواهد کرد و حملات خود را متوقف نخواهد کرد.

گفته شده پس از آنکه اسرائیل به نقشه راه اعتراض کرد، رئیس هیئت صلح در دیدار با نتانیاهو، به او اطمینان داد که ارتش اسرائیل فقط پس از خلع سلاح «کامل» حماس، ملزم به ترک مواضع فعلی خود در غزه خواهد بود. البته نتانیاهو در ویدئویی که سه‌شنبه شب ۴ اوت/۱۳ مرداد منتشر کرد، گفت که حتی پس از دریافت تضمین‌هایی مبنی بر اینکه خروج اسرائیل تنها پس از خلع سلاح حماس اتفاق خواهد افتاد، با طرح مورد حمایت آمریکا برای غزه موافقت نکرده است.

رئیس ستاد ارتش اسرائیل نیز روز چهارشنبه گفت که نیروهای این کشور علیرغم تعهد خلع سلاح حماس، به «عملیات پیشگیرانه» خود در نوار غزه ادامه خواهند داد.

پس از جلسه هیئت صلح با نتانیاهو، بیانیه جدیدی از سوی هیئت صادر شد که با مفاد منتشر شده طرح و با پست قبلی ملادنوف در ایکس در ۳۱ ژوئیه که در آن به صراحت اعلام کرده بود: «روند خروج اسرائیل باید همزمان به‌طور کامل به موازات روند خلع سلاح پیش برود» در تضاد بود. هیئت صلح در پاسخ به اعتراضات اسرائیل به طرح ترامپ، تأیید کرد که خروج نیروهای اسرائیلی از نوار غزه تنها پس از خلع سلاح کامل حماس آغاز خواهد شد و «نقشه راه شامل کنار گذاشتن تمامی سلاح‌های حماس است و پس از آن، خروج اسرائیل از نوار غزه انجام خواهد شد.» در همین حال، یکی از مسئولان «هیئت صلح» گفته متن کامل توافق نهایی درباره غزه پس از پایان رایزنی‌ها با همه طرف‌های ذی‌ربط، طی دو هفته آینده منتشر خواهد شد و باید انتظار تغییراتی مطابق میل اسرائیل را داشت.

به این ترتیب،علیرغم پایبندی حماس به طرح صلح، اسرائیل بی‌اعتنایی کاملی به طرح صلح نشان داده و با توجه به اینکه کمتر از دو ماه به انتخابات اسرائیل باقی مانده، قابل پیش‌بینی است که نتانیاهو در هیچ موضوعی که به عنوان امتیاز به حماس تعبیر شود، مصالحه نکند.

یکی دیگر از پیچیده‌ترین و مناقشه‌برانگیزترین بندهای مرحله دوم نقشه راه، «ممنوعیت ادغام اعضای گروه‌های مسلح و شبه‌نظامی در سرویس‌های امنیتی و ساختار پلیس» در بند ۱۰ است. اصرار واشنگتن بر پاکسازی مطلق، نگرانی‌هایی را نسبت به تکرار تجربه شکست‌خورده و فاجعه‌بار «بعث‌زدایی» در عراق سال ۲۰۰۳ برانگیخته است. در آن زمان، تشکیلات موقت ائتلاف تحت رهبری آمریکا بلافاصله پس از سقوط صدام، اقدام به انحلال ارتش و اخراج گسترده تمامی پرسنل و کارمندان حزب بعث از نهادهای اداری، نظامی و امنیتی کرد. نتیجه آن تصمیم، خانه‌نشین شدن هزاران نیروی آموزش‌دیده نظامی، فروپاشی کامل نظم اجتماعی، بروز خلأ امنیتی و در نهایت، هدایت نیروهای تصفیه‌شده به سمت تشکیل گروه‌های شورشی و زایش هسته‌های اولیه داعش در منطقه بود. حذف ناگهانی و کامل بدنه اداری و انتظامی حماس و محروم کردن هزاران نیروی حماس از حقوق و جایگاه خود، غزه را به جای ثبات، به سمت هرج و مرج و بی‌ثباتی سوق می‌دهد. مرحله دوم طرح ترامپ برای غزه، به دلیل اصرار بر خلع سلاح حماس پیش از عقب‌نشینی اسرائیل و ممنوعیت ادغام نیروهای حماس—که یادآور تجربۀ بحران‌زای بعث‌زدایی در عراق است—با بن‌بستی ساختاری مواجه است؛ طرحی که در میان زیاده‌خواهی‌های نتانیاهو و نقض مکرر مرحله نخست آتش‌بس، عملاً برقراری صلح را دور از دسترس می‌کند.