به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از عرب نیوز، در ۲۵ ژوئن، چهار روز پس از حمله هواپیماها و موشک‌های آمریکایی به فردو، نطنز و اصفهان، دونالد ترامپ، رئیس جمهوری ایالات متحده، از این عملیات به عنوان خسارت گسترده‌ای به زیرساخت‌های هسته‌ای ایران ستایش کرد.

اما یک سایت به دلیل عدم حضورش در فهرست اهداف مورد حمله عملیات خیزش اسرائیل و عملیات چکش نیمه‌شب آمریکا، بسیار مهم بود: تأسیسات هسته‌ای معروف به کوه کلنگ. با این حال، اکنون، ممکن است بالاخره در تیررس واشنگتن قرار گیرد.

این کوه - که در فارسی کوه کلنگ گزلا نامیده می‌شود - درست در جنوب مجتمع نطنز قرار دارد که سال گذشته به شدت آسیب دید. تصاویر ماهواره‌ای اخیر، گزارش‌های قبلی مبنی بر تشدید فعالیت در این سایت را تأیید می‌کند و نشان می‌دهد که ایران ممکن است در حال استقرار پدافندهایی برای محافظت از منطقه در برابر حملات هوایی باشد.

جوزف راجرز، معاون مدیر پروژه مسائل هسته‌ای در مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی، به عرب نیوز گفت که کار ساخت و ساز در پیکاکس از زمان عملیات چکش نیمه‌شب با هم شدت سرعت گرفته و اکنون در بالاترین سطح خود در تاریخ این سایت قرار دارد.

حدود یک سال پیش، تجزیه و تحلیل ماهواره‌ای که توسط واشنگتن پست سفارش داده شده بود، فعالیت‌هایی را در این سایت زیرزمینی نشان داد که نشان می‌داد تهران ممکن است با احتیاط در حال بازسازی عناصر زیرساخت هسته‌ای خود بوده باشد.

بازرسان هسته‌ای بین‌المللی هرگز از این تأسیسات بازدید نکرده‌اند و هدف آن همچنان نامشخص است. هنگامی که کار در این سایت در سال ۲۰۲۰ آغاز شد، ایران اعلام کرد قصد دارد کارخانه‌ای برای تولید سانتریفیوژهای مورد استفاده در غنی‌سازی اورانیوم در آن ایجاد کند. از آن زمان، نگرانی‌ها افزایش یافته است که این مکان همچنین می‌تواند به عنوان یک مرکز ذخیره‌سازی امن برای اورانیوم غنی‌شده با درجه نزدیک به سلاح یا سایر مواد هسته‌ای حساس عمل کند.

راجرز گفت اطلاعات اسرائیل ادعا کرده است که مقامات ایرانی پاییز گذشته سانتریفیوژها را به کوه پیکاکس منتقل کرده‌اند. وی افزود، این شواهد ضمنی نشان می‌دهد تهران ممکن است در حال بررسی فعالیت‌های گسترده در این سایت، از جمله غنی‌سازی یا تحقیقات هسته‌ای بیشتر، باشد.

یکی از دلایلی که ممکن است پیکاکس سال گذشته مورد حمله قرار نگرفته باشد، عمق آن است. تحلیلگران تخمین می‌زنند که بخش‌هایی از این تأسیسات بین ۸۰ تا ۱۰۰ متر در زیر یک کوه گرانیتی دفن شده‌اند، که بالقوه عمیق‌تر از فردو و فراتر از برد مؤثر حتی قدرتمندترین سلاح‌های متعارف و نفوذکننده در زمین در زرادخانه ایالات متحده است.

بهنام بن طالب‌لو، مدیر ارشد برنامه ایران در بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها، استدلال کرده است که فرصت تخریب این سایت ممکن است از قبل محدود شده باشد، زیرا این تأسیسات به طور گسترده‌ای عمیق‌تر از فردو دفن شده است. او همچنین پیشنهاد کرد که ایالات متحده می‌تواند به جای آن تلاش کند ورودی‌ها را هدف قرار دهد و مسدود کند، که دسترسی مجدد به آن را برای ایران دشوار و پرهزینه می‌کند.

این سایت ماه‌هاست در رادار واشنگتن بوده و ترامپ بارها تهدید به حمله به آن کرده است. در ماه ژوئیه، او علناً کوه پیکاکس را به عنوان یک هدف احتمالی معرفی کرد و بعداً گفت که ایران ممکن است سانتریفیوژها را به این مجتمع زیرزمینی منتقل کرده باشد. او همچنین سرنوشت این تأسیسات را به مذاکرات با تهران مرتبط دانست و هشدار داد که اگر توافقی حاصل نشود، ایالات متحده می‌تواند به آن حمله کند.

این موضوع پیش از سفر رئیس جمهوری و وزیر امور خارجه ایران به نیویورک در هفته آینده برای مجمع عمومی سازمان ملل متحد، دوباره مورد توجه قرار گرفته است. همچنین با تجزیه و تحلیل تصاویر ماهواره‌ای اخیر از کوه پیکاکس همزمان شده است.

موسسه علوم و امنیت بین‌المللی اعلام کرد که تصاویر گرفته شده در 11 سپتامبر نشان می‌دهد ایران در اواخر ژوئیه و اوایل اوت مجموعه‌ای از موانع خاکی را در جاده‌های منتهی به ورودی‌های تونل غربی اضافه کرده است. این موسسه ارزیابی کرد که این موانع احتمالاً اقدامات دفاعی هستند که برای محدود کردن دسترسی سریع به و از پورتال‌های تونل در نظر گرفته شده‌اند.

ترامپ نیز علناً به این موضوع بازگشته و این ماه هشدار داده است که فعالیت‌های مجدد در این مکان می‌تواند باعث اقدامات نظامی بیشتر ایالات متحده شود. اظهارات او همزمان با انتشار تحلیلی از سوی مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی از تصاویر ماهواره‌ای جمع‌آوری‌شده از سال ۲۰۲۰ منتشر شد. این اندیشکده اعلام کرد که این تصاویر نشان می‌دهد فعالیت جاده‌ای در کوه پیکاکس در سال ۲۰۲۶ بیش از هر زمان دیگری در تاریخ این مکان بوده است.

این تصاویر افزایش آشکاری در ساخت‌وساز، از جمله تقویت نقاط دسترسی به تونل، آسفالت جاده‌های داخلی، تقویت اطراف ورودی‌ها و حذف نخاله‌های حفاری را نشان می‌دهد. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بارها به دنبال کسب اطلاعات در مورد کوه پیکاکس و دسترسی به آن بوده، اما این مکان هنوز مورد بازرسی قرار نگرفته است.

مسعود پزشکیان، رئیس جمهوری ایران، پیش از این تصاویر ماهواره‌ای را بی‌نتیجه دانسته و گفته بود که بازرسان بین‌المللی می‌توانند هدف از ساخت این سایت را در محل روشن کنند. با این حال، تهران محدودیت‌هایی را برای بازرسان اعمال کرده است که تلاش‌ها برای تعیین مستقل آنچه در داخل این تأسیسات می‌گذرد را پیچیده می‌کند.

مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی حداقل سه توضیح احتمالی برای ساخت و ساز در داخل کوه پیکاکس شناسایی کرده است: ایران می‌تواند در حال ساخت تأسیسات مونتاژ سانتریفیوژ باشد که در سال ۲۰۲۰ اعلام کرد؛ می‌تواند در حال توسعه یک تأسیسات غنی‌سازی اورانیوم باشد که قادر به فرآوری ذخایر موجود اورانیوم با غنای بالا است؛ یا تحقیقات مرتبط با هسته‌ای که قبلاً در تأسیسات آسیب‌دیده در حملات ایالات متحده و اسرائیل انجام شده بود، ممکن است به آنجا منتقل شده باشد.

در هر حال، گزینه‌های نظامی واشنگتن برای آسیب جدی به این تأسیسات ممکن است محدود باشد. راجرز به عرب نیوز گفت که عمق تخمینی آن تا ۱۰۰ متر در داخل گرانیت، بالقوه آن را فراتر از دسترس پیشرفته‌ترین سلاح سنگرشکن ارتش ایالات متحده، یعنی نفوذگر مهمات عظیم GBU-57، قرار می‌دهد.

GBU-57 که با بمب‌افکن رادارگریز B-2 حمل می‌شود، بزرگ‌ترین سلاح متعارف سنگرشکن در زرادخانه ایالات متحده است. این مهمات هدایت‌شونده دقیق ۱۵ تنی، یک کلاهک انفجاری ۲۵۰۰ کیاویی را حمل می‌کند و برای نفوذ به اهداف عمیقاً دفن‌شده و مستحکم طراحی شده است.

فردو، اگرچه در اعماق زمین نیز دفن شده است، اما آسیب‌پذیری‌های ساختاری دارد که می‌تواند در طول حمله مورد سوءاستفاده قرار گیرد. کوه کلنگ چالش کاملاً متفاوتی را ارائه می‌دهد.

یک تحلیل از مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی نشان داد ایران بلافاصله پس از عملیات چکش نیمه‌شب در سال گذشته، به ساخت‌وساز در کوه ادامه داده است. بین ژوئن و سپتامبر ۲۰۲۵، ایران یک محیط امنیتی در اطراف این تأسیسات تکمیل و چند ورودی تونل را تقویت کرد و کار حفاری را تسریع بخشید.

طراحی این مجموعه ممکن است هر گونه حمله آینده را پیچیده‌تر کند. این مرکز اعلام کرد که به نظر می‌رسد مسیرهای دسترسی تونل دارای خمیدگی‌های U شکل هستند که می‌توانند از حرکت مستقیم موشک‌ها در امتداد راهروهای زیرزمینی جلوگیری کرده و توانایی امواج انفجار را برای نفوذ به اعماق کوه کاهش دهند.

راجرز گفت درس گسترده‌تر این بود که جاه‌طلبی‌های هسته‌ای ایران را نمی‌توان صرفاً از طریق حملات هوایی از بین برد. او افزود تهران احتمالاً به انتقال بخش‌های حساس برنامه هسته‌ای خود به زیر زمین ادامه خواهد داد و یک توافق دیپلماتیک پایدار تنها راه حل پایدار خواهد بود، مگر اینکه ایالات متحده آماده باشد تعهد نظامی بسیار گسترده‌تری را در نظر بگیرد.