به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از العربیه، کارشناسان امنیتی عراق میگویند این خروج — که توافق آن در دوران ریاستجمهوری جو بایدن حاصل شد و توسط دولت دونالد ترامپ (حتی در بحبوحه تقابل با ایران) به اجرا درآمد — میتواند دست تهران و متحدان قدرتمندش را باز بگذارد و در عین حال به دیگر دشمنان آمریکا، از جمله داعش، فرصت بازگشت بدهد.
جاسم البهادلی، تحلیلگر امنیتی عراقی و متخصص در امور گروههای مسلح شیعه همسو با ایران، گفت: «ایران از خروج این ائتلاف نفعی راهبردی خواهد برد، زیرا حضور نظامی را که سالها به عنوان وزنهای در برابر نفوذ تهران در عراق عمل میکرد، از میان برمیدارد.»
او پیشبینی کرد که گروههای شبهنظامی هوادار ایران نه تنها این خروج را پیروزی جنبش خود جلوه خواهند داد، بلکه «سعی خواهند کرد این شتاب را به نفوذ بیشتر بر تصمیمگیریهای امنیتی و سیاسی تبدیل کنند.»
ابومجتبی الیاسری، از فرماندهان «مقاومت اسلامی در عراق» — که چتری برای گروههای مسلح تحت حمایت ایران است — خروج آمریکا را «پیروزی تاریخی برای گروههای مقاومت اسلامی عراق و عراقیهای شرافتمند، و شکستی خردکننده برای پروژه آمریکایی» توصیف کرد.
او به رویترز گفت: «در ۳۰ سپتامبر، ما ورق خوردنِ صفحهای سیاه از تاریخ عراق و ناکامی اشغالگران در تحمیل اراده خود بر کشورمان را جشن خواهیم گرفت. عراق ثابت کرده است که حاکمیتش نه توسط نیروهای خارجی، بلکه به دست مقاومت و اراده مردمش تأمین میشود.»
عراق آماده نیست
گرچه خروج نهایی نیروهای آمریکایی در میان عراقیها محبوبیت گستردهای دارد، اما کسانی که نگران قدرت گرفتن گروههای تحت حمایت ایران هستند، معتقدند این خروج زودتر از موعد انجام میشود.
عبدالرحمن الزوبعی، از رهبران قبایل سنی در فلوجه — که زمانی دژ مقاومت ضدآمریکایی بود — به رویترز گفت: «ما معتقدیم عراق در حال حاضر هنوز کاملاً برای بر عهده گرفتن کامل پرونده امنیتی آمادگی ندارد. همه عراقیها خواهان حاکمیت کامل هستند و هیچ عراقی در این مورد تردیدی ندارد. اما معتقدم آنچه همه عراقیها از آن هراس دارند، خروج [ائتلاف به رهبری آمریکا] به این شیوه و ایجاد خلأ قدرت است.»
نیروهای آمریکایی در سال ۲۰۰۳ برای سرنگونی صدام حسین به عراق حمله کردند و پس از اشغال کشور و روی کار آوردن دولتی با محوریت شیعیان، سالها با شورشیان جنگیدند تا سرانجام در پایان سال ۲۰۱۱ از آنجا خارج شدند.
آنها کمتر از سه سال بعد بازگشتند تا در جنگی بزرگ (بین سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷) به نیروهای عراقی برای شکست داعش کمک کنند. شمار تلفات آمریکاییها در «عملیات آزادی عراق» تقریباً دو برابر تلفات آنها در جنگ همزمان در افغانستان بود؛ جنگی که با خروج ناگهانی آمریکا در سال ۲۰۲۱ به پایان رسید.
در سالهای اخیر، عراق تنها کشوری بوده که اتحادهای سیاسی و نظامی نزدیکی را هم با ایالات متحده و هم با ایران حفظ کرده است؛ کشورهایی که گاهی از خاک عراق به عنوان میدان نبرد نیابتی استفاده میکردند. ایالات متحده در سال ۲۰۲۰ با حملهای به فرودگاه بغداد، سردار قاسم سلیمانی، یکی از فرماندهان ارشد ایران را ترور کرد. متحدان ایران نیز بارها به پایگاههای آمریکا حمله کردند که گاهی با اقدامات تلافیجویانه همراه بود.
در درگیریهای سال جاری، هفت نفر از ۱۸ نیروی نظامی آمریکایی که کشته شدند، در عراق حضور داشتند؛ آخرین مورد، گروهبان ارتش بود که در ماه ژوئیه حین عملیات انهدام کنترلشدۀ یک پهپاد در پایگاهی نزدیک اربیل جان باخت.
پیروزی برای «محور» ایران
ایران که هدف نهایی خود را وادار کردن نیروهای آمریکایی به خروج کامل از خاورمیانه اعلام کرده، خروج آمریکا از عراق را پیروزی برای «محور مقاومت» — متشکل از گروههای مسلح متحد در سراسر منطقه — میداند. امیر حیاتمقدم، نایبرئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران، روز دوشنبه گفت که با خروج آمریکاییها از عراق و منطقه، «امنیت پایدار در عراق برقرار خواهد شد.»
واشنگتن گروههای شبهنظامی مورد حمایت ایران در عراق را متهم کرده است که با انجام حملات علیه کشورهای همسایه به دستور تهران — که تازهترین مورد آن حمله به یک خط لوله اصلی نفت عربستان در ماه جاری بود — در مناقشه گستردهتر خاورمیانه نقش ایفا میکنند. دولت بغداد میگوید در تلاش است تا نفوذ این گروهها را مهار کند.
حیاتی دوباره برای داعش؟
برخی از مقامات امنیتی عراق، چه در دولت مرکزی و چه در منطقه نیمهخودمختار کردستان در شمال، میگویند خروج نیروهای آمریکایی خطر جان گرفتن دوباره جنگجویان داعش را به همراه دارد؛ جنگجویانی که با وجود شکست خلافت خودخواندهشان در حدود یک دهه پیش، همچنان شبکهای از هستههای خفته را حفظ کردهاند.
این جنگجویان در اوج قدرت خود، یکسوم خاک عراق را در تصرف داشتند و هزاران نفر را به قتل رساندند؛ از جمله صدها نفری که صحنه تیربارانشان توسط خودِ آنها در داخل یک پایگاه نظامی سابق آمریکا فیلمبرداری شده بود.
سیروان بارزانی، فرمانده کُرد، گفت که فقدان اطلاعات، پشتیبانی لجستیکی و پهپادهای آمریکایی، به داعش فرصت تجدید قوا خواهد داد. او گفت: «بیش از دو هفته است که متوجه تحرکات هستههای خفته (داعش) شدهایم؛ این تحرکات پس از آن آغاز شد که در رسانههای عمومی اعلام گردید ائتلاف بینالمللی تا پایان ماه سپتامبر بهطور رسمی از عراق خارج خواهد شد. به عقیده من، این موضوع باعث تقویت روحیه» جنگجویان شده است.
نیروهای امنیتی عراق اعلام کردند یک هسته مظنون وابسته به داعش در حال تدارک حملات انتحاری همزمان با موعد خروج نیروها بوده است. چهار مقام امنیتی و نظامی عراقی اظهار داشتند که این توطئه، نگرانیها را در مورد توانایی این گروه شبهنظامی برای بهرهبرداری از خلأهای امنیتی — علیرغم سالها شکست نظامی — برجسته کرد.
سرهنگ خالد البیاتی، از مقامات ارشد امنیتی در شهر راهبردی و نفتخیز کرکوک، گفت که داعش «به دنبال ارسال این پیام است که این گروه همچنان قدرتمند است و توانایی انجام حملات خونین را دارد.»