به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از نیویورک تایمز، مسافرانی که دوشنبه گذشته در فرودگاه بین‌المللی شهر هوشی مین به زبان فارسی صحبت می‌کردند، چمدان‌های خود را به سمت یک بوئینگ ۷۷۷ قدیمی که در مسیر جدیدی - به و از تهران - پرواز می‌کرد، کشیدند. بسیاری گفتند که تشخیص داده‌اند این یک سرمایه‌گذاری پرخطر است.
این هواپیما که متعلق به ماهان ایر، بزرگ‌ترین شرکت هواپیمایی خصوصی ایران و یکی از معدود هواپیماهایی است که هنوز در برابر تلاش گسترده آمریکا برای منزوی کردن ایران با تهدید به مجازات هر نهادی که با خطوط هوایی آن تعامل دارد، مقاومت می‌کند. از آنجا که تحریم‌های قبلی سال‌هاست تأمین‌کنندگان را از فروش قطعات یا خدمات به ماهان منع کرده، خطر هم مکانیکی هستند.
هواپیمای قدیمی ایران - مانند هواپیمای جت ۲۳ ساله روی باند فرودگاه در جنوب ویتنام - همان چیزی است که کارشناسان تحریم اغلب آن را «فاجعه‌هایی در انتظار وقوع» توصیف می‌کنند. عمان، ترکیه و عراق پذیرش پروازهای ماهان را متوقف کرده‌اند. اما ویتنام و چند کشور دیگر این کار را نکرده‌اند. توقف‌های اخیر هواپیمای ۷۷۷ با علامت EP-MTE شامل بانکوک، پکن و مسکو نیز می‌شد.
امیر، ۶۶ ساله، یک ایرانی با پیراهن گلف که در حال ترک شهر هوشی مین بود و برای جلوگیری از دردسر در تهران فقط نام کوچک خود را به اشتراک گذاشت، گفت: «حتی اگر نمی‌خواهید در مورد آن فکر کنید، خطر در ذهن شماست. امیدوارم به سلامت فرود بیاییم. امیدوارم هیچ اتفاقی نیفتد.»
داستان بوئینگ پهن‌پیکر قدیمی ماهان ایر، خطرات ناشی از کارزار گسترده دولت ترامپ برای تبدیل هوانوردی غیرنظامی به ابزاری برای اعمال زور را نشان می‌دهد. در سابقه سفر و اعتبار این هواپیما - که با اسناد، داده‌های ردیابی و مصاحبه‌ها با کارشناسان هوانوردی و تحریم‌ها کنار هم قرار گرفته است - چراغ‌های هشدار زیادی وجود دارد.
در کنار خطر بالقوه برای غیرنظامیان، نشانه‌هایی از انعطاف‌پذیری ایران و مقاومت شخص ثالث وجود دارد که نشان می‌دهد تهدیدهای آمریکا تنها تا حدی می‌تواند پیش برود، در حالی که بسیاری هنوز به انرژی خاورمیانه متکی هستند.
پروازهای مستقیم از تهران به ویتنام تنها در ماه اوت آغاز شد و قرار است هفتگی انجام شود. تایلند در ماه ژوئیه پروازها را اضافه کرد. این مسیرهای جدید اندکی پس از آن پدیدار شدند که ایران در ماه مه به چند نفتکش که به سمت منطقه می‌رفتند، اجازه داد از تنگه هرمز عبور کنند.
برای کشورهایی که هنوز تا اوایل اکتبر پروازهای ایرانی را دریافت می‌کنند (به همراه چین و روسیه، این فهرست شامل افغانستان، ارمنستان، مالزی، پاکستان، تاجیکستان، تایلند، ازبکستان و ویتنام می‌شود)، به نظر می‌رسد وعده تأمین انرژی در آینده جذاب باشد. اگر ایران با عوارض برای دشمنان و خدمات سریع برای دوستان، کنترل تنگه هرمز را حفظ کند، چه می‌شود؟ برخی کشورها هم ممکن است سعی کنند کمی از ابرقدرت‌ها محافظت کنند.
آخرین دور تحریم‌های ایالات متحده که شرکت‌هایی را که به خطوط هوایی ایران خدمات، بلیت یا سوخت ارائه می‌دهند، هدف قرار می‌دهد، تهدید می‌کند که متخلفان را از سیستم مالی مبتنی بر دلار محروم کند. چین، منتقد سرسخت همین سیستم - و آنچه آن را «تحریم‌های یکجانبه غیرقانونی» آمریکا می‌نامد - پروازهای بین تهران و چند شهر، از جمله گوانگژو، شانگهای و پکن را افزایش داده است.
فرزین ندیمی، پژوهشگر ارشد موسسه مطالعات خاور نزدیک واشنگتن، گفت: «برای کشورهایی که مصمم به جلوگیری از همسویی با هر یک از ابرقدرت‌ها هستند، ارائه خدمات محدود به ایران به آنها اجازه می‌دهد تا «کم و بیش در میانه قرار گیرند. پروازهای جدید ماهان پیوندهای تجاری و گردشگری متوسطی به نظر می‌رسند.»
در واقع، دوازده نفر در صف پذیرش فرودگاه گفتند که با یک تور که یک هفته بازدید از سواحل و مکان‌های مختلف در سراسر ویتنام را به همراه داشت، وارد شده‌اند. تعداد کمی کلاه‌های مخروطی‌شکل فیروزه‌ای را به عنوان سوغاتی حمل می‌کردند. بسیاری این سفر را راهی برای دیدار با اقوامی که از خارج از ایران می‌آیند و یافتن آرامش از فشار طاقت‌فرسای زندگی در یک جنگ سطح پایین توصیف کردند.
ماهان از سال ۲۰۱۱ به دلیل تخلفات ادعایی «استفاده دوگانه» که شامل حمل سلاح، پرسنل نظامی، پول نقد فله و طلا برای ایران بوده، تحت تحریم وزارت خزانه‌داری ایالات متحده قرار دارد. در میان سازمان‌های اطلاعاتی غربی، این شرکت در درجه اول به عنوان هواپیمایی شناخته می‌شود که توسط و برای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران اداره می‌شود.
در ماه آوریل، مقامات آمریکایی در بیانیه‌ای شرکت EP-MTE را به طور خاص شناسایی و تحریم و ماهان ایر را به حمل پهپاد در سراسر جهان متهم کردند. چند ماه بعد، رئیس جمهور ترامپ فرمان‌های اجرایی علیه تروریسم را با تحریم‌های گسترده‌تر علیه هوانوردی ایران به‌روزرسانی کرد. وزارت خزانه‌داری این اقدامات را با اشاره به ماهان ایر توجیه کرد.
با وجود تهدیدهای آمریکا، EP-MTE هنوز در حال پرواز است. سوابق هوانوردی نشان می‌دهد این یکی از پنج بوئینگ 777-200ER تحویلی به خطوط هوایی سنگاپور بین سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۳ بود که بعداً به یک شرکت هواپیمایی تایلندی منتقل و به تقریباً سه سال انبار شدن در بیابان استرالیا منجر شد. سپس، در سال ۲۰۲۳، یک شرکت ثبت‌شده در فلوریدا این هواپیماها را خرید و به چین منتقل کرد، قبل از اینکه شرکت دیگری این محموله را در ماداگاسکار ثبت کند. داده‌های ردیابی نشان داد این هواپیماها در ژوئیه ۲۰۲۵ از کامبوج به ایران سفر کرده‌اند.
ایمنی همچنان نگرانی اصلی است. علاقه‌مندان به هوانوردی خاطرنشان کرده‌اند که برای هر پنج هواپیما، اقامت طولانی در یک گورستان هواپیما در استرالیا به احتمال زیاد باعث تخریب خطوط سوخت، درزگیرهای لاستیکی و پوشش‌های فلزی موتور شده است. با توجه به ممنوعیت صادرات این هواپیما، فعال‌سازی مجدد با گواهی کارخانه - استاندارد صنعت پس از سال‌ها انبارداری عمیق - رخ نداد.
در دوره کوتاهی که توافق هسته‌ای در دوران باراک اوباما با ایران برقرار بود، معافیت‌هایی برای فروش هواپیما اعطا شد که شاید به ایران فرصتی برای ذخیره قطعات حیاتی می‌داد. تحلیلگران گفتند ایران همچنین می‌تواند هواپیماهای دیگر را برای قطعات مورد نیاز خود از بین ببرد. جوزفین پتریک، یکی از اعضای سیاست‌گذاری که در بنیاد بورس و بازار، یک اندیشکده لندنی، بر تأثیرات منفی تحریم‌ها تمرکز دارد، آن را «سرهم کردن پازل یک هواپیما» نامید.
این روش می‌تواند برای مدتی جواب بدهد. ردیاب‌های پرواز نشان می‌دهند پرواز روز دوشنبه به سلامت در تهران فرود آمده است. اما نمی‌توان خطر را انکار کرد. EP-MTE یکی از حداقل دو هواپیمای ۷۷۷ قدیمی است که ماهان برای پرواز در سراسر آسیا از آنها استفاده می‌کند. هواپیمای دیگر EP-MTB است. هر کدام می‌توانند بیش از ۲۰۰ مسافر را در خود جای دهند و با گذشت زمان، ریسک مکانیکی مانند علاقه ترکیب می‌شود و سوالات پیچیده‌ای را در مورد مسئولیت ایجاد می‌کند.
اگر مشکلی برای یکی از هواپیماهای ۷۷۷ ماهان پیش بیاید، چه کسی یا چه کشور یا شرکتی مقصر شناخته خواهد شد؟ خانم پتریک گفت: «کشورهای تحریم‌کننده باید آگاه باشند و اثرات غیرمستقیم سیاست‌هایی را که برای آن تلاش می‌کنند، در نظر بگیرند. هواپیماها در ایران اغلب دو برابر بیش از سایر کشورها پرواز می‌کنند. تا حدودی، اینها واقعاً فجایعی هستند که در انتظار وقوعند.»