به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از رویترز، دولت دونالد ترامپ در مذاکراتی که به کندی پیش می‌رود، به دنبال وادار کردن ایران به خلع سلاح هسته‌ای برای پایان دادن به این درگیری بوده است. اینجا خلاصه‌ای از آنچه در مورد وضعیت فعلی برنامه غنی‌سازی اورانیوم ایران و قلب زیرساخت‌های هسته‌ای آن، آمده است.
ایران پیش از حمله آمریکا و اسرائیل چه داشت؟
اسرائیل در ۱۳ ژوئن سال گذشته و به دنبال آن ایالات متحده، حملات هوایی به تأسیسات هسته‌ای ایران انجام داد. در یک عملیات ۱۲ روزه، آنها سه تأسیسات غنی‌سازی اورانیوم را که در آن زمان در ایران فعال بودند، بمباران کردند که این سایت‌ها به شدت آسیب دیدند.
آنها استدلال کردند که ایران به توانایی تولید سلاح هسته‌ای بسیار نزدیک شده، اما آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، ناظر هسته‌ای سازمان ملل، اعلام کرد هیچ نشانه‌ای معتبر از یک برنامه هماهنگ تسلیحاتی ندارد. با این حال، ایران در حال غنی‌سازی اورانیوم تا خلوص ۶۰٪ بود، که گامی کوتاه تا رسیدن به تقریباً ۹۰٪ درجه تسلیحاتی است.
آژانس بین‌المللی انرژی اتمی که تا زمان بمباران آمریکا و اسرائیل به تمام سایت‌های هسته‌ای اعلام‌شده ایران، از جمله کارخانه‌های غنی‌سازی آن، دسترسی داشت، تخمین می‌زند که ایران هنگام فرود اولین بمب‌ها ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده تا ۶۰٪ داشته است.
طبق معیار آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، این مقدار اورانیوم غنی‌شده، در صورت غنی‌سازی بیشتر، برای ۱۰ سلاح هسته‌ای کافی است. ایران همچنین ذخایر اورانیوم غنی‌شده تا سطوح پایین‌تری داشت.
هیچ کشور دیگری بدون تولید سلاح هسته‌ای، اورانیوم را تا چنین سطح بالایی غنی نکرده است. ایالات متحده و متحدان اروپایی آن می‌گویند که هیچ توجیه مدنی وجود ندارد. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اعلام کرد سطح غنی‌سازی و مقدار تولیدشده مایه نگرانی جدی است. ایران مدت‌هاست اعلام کرده نمی‌خواهد و به دنبال توسعه سلاح‌های هسته‌ای نیست.
چه چیزی باقی مانده است؟
ایران به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نگفته است چه مقدار از اورانیوم غنی‌شده‌اش از حملات جان سالم به در برده یا محل نگهداری آن را به آن اطلاع نداده است. همچنین از زمان حمله به سایت‌های بمباران‌شده، به بازرسان آژانس اجازه بازگشت به آنها را نداده است.
آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اعلام کرده است از بین این سه کارخانه غنی‌سازی، تنها کارخانه روی زمین، در تأسیسات هسته‌ای نطنز، نابود شده است. دو کارخانه دیگر، در نطنز و فردو، حداقل به شدت آسیب دیده و به طور گسترده اعتقاد بر این است که از کار افتاده‌اند.
یک روز قبل از حمله اسرائیل، ایران به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اطلاع داد که در حال افتتاح یک کارخانه غنی‌سازی جدید در اصفهان است که به گفته دیپلمات‌ها در شبکه‌ای از تونل‌ها قرار دارد و به نظر می‌رسد تا حد زیادی از بمباران ایالات متحده آسیب ندیده است. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی می‌گوید از وضعیت آن کارخانه یا اینکه آیا حاوی مواد هسته‌ای است یا خیر، اطلاعی ندارد.
در حالی که مقداری از اورانیوم غنی‌شده ایران در حملات آمریکا و اسرائیل نابود شده، رافائل گروسی، رئیس آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در ماه مارس گفت که آژانس معتقد است «کمی بیش از ۲۰۰ کیلوگرم» اورانیوم غنی‌شده تا ۶۰ درصد ایران در مجتمع تونلی اصفهان باقی مانده و مقداری هنوز در نطنز است.
این موضوع ظرفیت غنی‌سازی ایران را کجا می‌گذارد؟
حتی اسرائیل، دشمن اصلی ایران، نیز ادعا نمی‌کند که ایران در حال حاضر در حال غنی‌سازی اورانیوم است. اینکه ایران چه مدت برای شروع مجدد نیاز دارد، یک سوال بی‌پاسخ است، اما تا زمانی که بخش زیادی از ذخایر ۶۰ درصدی آن باقی مانده باشد، در اصل می‌تواند با تلاش نسبتاً کم و تعداد کمی از دستگاه‌های سانتریفیوژ، تا سطح تسلیحاتی غنی‌سازی کند.
توافق سال ۲۰۱۵ بین ایران و قدرت‌های بزرگ به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قدرت بازرسی بیشتری، از جمله نظارت بر تعداد سانتریفیوژها و قطعات آنها، داد. خروج دونالد ترامپ از توافق در سال ۲۰۱۸ باعث فروپاشی آن شد و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ردیابی دستگاه‌ها را از دست داد. تعداد و محل فعلی آنها مشخص نیست.
ونس در مورد غنی‌سازی ایران چه گفت؟
ونس در مصاحبه‌ای با رویترز این سوال را مطرح کرد که اگر ایران ادعا می‌کند تمایلی به سلاح هسته‌ای ندارد، چرا اورانیوم غنی‌شده ۶۰ درصدی دارد و او کاهش معنادار «ظرفیت غنی‌سازی» را پیش‌نیاز برآورده کردن خواسته‌های ایالات متحده و پایان دادن به جنگ دانست.
ونس گفت: «اورانیوم غنی‌شده ۶۰ درصدی، می‌دانید، من دانشمند هسته‌ای نیستم، اما این را یاد گرفته‌ام: شما برای تولید انرژی به آن نیاز ندارید. شما برای هیچ چیز به جز داشتن اورانیوم در سطح آستانه تسلیحاتی به آن نیاز ندارید. من فکر می‌کنم اگر آنها می‌خواهند تعهدی به نساختن سلاح هسته‌ای نشان دهند، باید کاری معنادار در مورد ظرفیت غنی‌سازی خود انجام دهند. تاکنون، ما شاهد تعهد بلندمدت برای انجام این کار نبوده‌ایم.»
پس ایران چگونه می‌تواند ظرفیت خود را کاهش دهد؟
با توجه به اینکه در حال حاضر مشخص نیست ایران غنی‌سازی انجام می‌دهد، هر گونه کاهشی احتمالاً با ظرفیت قبلی آن که چشمگیر بود، مقایسه خواهد شد. کاهش می‌تواند به خلوص، خروجی یا تعداد سایت‌های غنی‌سازی اشاره داشته باشد.