دکتر علی دارابی
واژه «دیپلماسی» ـ چه در ایام جنگ و چه در صلح ـ از معنا و جایگاه ویژه‌ای برخوردار است و آثار مترتب از آن، اهمیت مضاعفی می‌یابد. «هانس جی مورگنتا» دیپلماسی را هنر مرتبط ساختن عناصر قدرت ملی به مؤثرترین شکل با آن گروه از ویژگی‌های شرایط بین‌المللی می‌داند که مستقیماً به منافع ملی مربوط می‌شوند. از دیدگاه او دیپلماسی که تدوین و اجرای سیاست خارجی کشور را در همه سطوح بر عهده دارد، مغز متفکر قدرت ملی است. همانگونه که روحیه ملی، روح آن است. دیپلماسی عمومی در سیاست خارجی هر کشور به دو صورت تحقق می‌یابد:
الف) به مدیریت سازمان‌های دیپلماتیک رسمی کشور
ب) به صورت خودجوش و در راستای سیاست‌های کلان کشور
«راماپراساد» محقق آمریکایی، دیپلماسی رسانه‌ای را «ایفای نقش رسانه‌ها در فعالیت‌های دیپلماتیک میان کشورها» تعریف کرده است.
اهداف اصلی از دیپلماسی رسانه‌ای در عملیات روانی فراملی، ایجاد تنفر و دشمنی نسبت به حاکمیت کشور هدف، اعمال فشارهای سیاسی، فرهنگی و نظامی از سوی کشورهای دیگر علیه کشور هدف، ایجاد رغبت و علاقه در مخاطبان کشور هدف نسبت به کشور کارگزار و مشروعیت بخشی و توجیه اعمال و رفتار کارگزاران عملیات روانی یا دیپلماسی رسانه ای است.
در هنگامه جنگ ظالمانه، نابرابر، غیر مشروع و غیر قانونی دو قدرت اتمی دنیا، آمریکای جنایتکار و رژیم غاصب صهیونیستی علیه ایران عزیز که با همراهی برخی رژیم‌های عربی و حمایت کشورهای غربی و با سکوت و نظاره جامعه بین‌المللی، از خرداد ۱۴۰۴ تاکنون در میادین نبرد شکل گرفت و هنوز ادامه دارد؛ دشمنان ما، در حوزه جنگ روانی با بهره‌گیری از رسانه‌های گسترده‌ای که در اختیار خود دارند، چند هدف را علیه ملت ایران نشانه رفته‌اند:
۱. منجی نشان دادن خود (مردم ما در طول سالیان پس از انقلاب، شاهد منجی‌های قلابی خارجی از این نوع بوده‌اند.)
۲. بد بین ساختن مردم نسبت به حاکمیت و دولت مستقر
۳. ترویج فرهنگ‌های مغایر با حاکمیت که متأسفانه برهنگی و عریانی گسترده در کشور را باید از مصادیق آن برشمرد.
۴. ایجاد بحران‌های ساختگی از جمله شورش‌ها، اعتراضات و ایجاد شایعات گسترده.
۵. بالا بردن سطح انتظارات و مطالبات عمومی مردم از حاکمیت.
بی‌تردید، دشمنان قسم خورده ملت بزرگ ایران که استقلال، تمامیت ارضی، آبادانی و عزت ما را نشانه گرفته‌اند، برای دستیابی به اهداف پلید و شوم خود از هیچ تلاشی فروگذار نخواهند کرد. این ما هستیم که باید از نقشه‌های دشمنان، آگاه باشیم و نظام رسانه‌ای کشور با اقتدار و توانایی خود قادر باشد تا این نقشه‌ها را مستند و باورپذیر برای افکار عمومی جامعه تبیین و روشنگری کند.
در دیپلماسی رسانه‌ای، بی‌گمان «رسانه‌ها میدان دار» هستند که باید ابتکار عمل را به‌دست گیرند. با تولید محتواهایی جذاب و تأثیرگذار، روایت اول از حوادث و رخدادها، در قالب مکمل جبهه نظامی، علیه دشمنان عمل کنند و به عنوان دو قطب از یک زنجیره قدرت، مورد توجه قرار گیرند. سینما، رادیو، تلویزیون، مطبوعات، فضای مجازی، خبرگزاری‌ها، سایت‌ها در خط مقدم این نبرد تعریف می‌شوند.
از سوی دیگر، در «دیپلماسی فرهنگی»، از میان عناصر و مؤلفه‌های مؤثر در سیاست خارجی کشورها (سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و نظامی)، همانا این عامل فرهنگی است که پایدار تر و تأثیرگذار تر عمل می‌کند.
در این میان نیز نهادها، سخنگوها و منابع قدرت فرهنگی (از جمله اجتماعات خیابانی و میادین) باید در برابر دشمنان، به شکلی متحد، منسجم و یکپارچه عمل کنند و همانطور که رهبری معظم انقلاب حضرت آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای بارها مورد تأکید قرار داده‌اند، «حفظ اتحاد و وحدت حول پرچم مقدس ایران» را همگان نصب‌العین خود قرار دهند
دیگر آنکه نظام اطلاع رسانی دولت، کارآمدتر و پاسخگوتر باشد. بسیاری از شایعات یا حتی تصمیماتی را که دولت برای اقدام در دستور کار دارد، می‌تواند خنثی کند و یا تمهیدات مناسب برای در دستور کار قرار گرفتن افکار عمومی مدنظر داشته باشد.
لازم به یادآوری و تأکید نیست که هماهنگی قوای سه گانه، نهادهای انقلابی، سازمان های نظامی و امنیتی و اطلاعاتی با حفظ استقلال و رعایت تفکیک وظایف قوا، بزرگترین عامل و ضامن تداوم و استمرار وحدت ملی در شرایط «صلح مسلح» است. برخی اختلافات و برجسته سازی حواشی که پیش چشم همه ماست، یک تخلف بزرگ و عدول از رسالت خطیر در شرایط جنگی کشور است.
در این میان، دستگاه دیپلماسی و سیاست خارجی کشور، نهادها و سازمان های مرتبط با حوزه بین‌الملل، وظیفه‌ای مهم‌تر دارند. آنها باید تحرک جدی، نوآوری و خلاقیت، رها شدن از کلیشه و کارهای سنتی بی اثر، برای آنکه تصویر درستی از «اقتدار، همبستگی ملی، ایستادگی و مقاومت در برابر بیگانگان» را با صدای بلند به گوش جهانیان برسانند، سرلوحه اقدامات خود قرار دهند.
در شرایط جنگی مثل شرایط عادی نمی‌توانیم برای دیپلماسی کشور نسخه تجویز و عمل کنیم. حضور مردان مرد در چنین شرایطی لازم است. البته باید همه از مسئولان کشور در چنین شرایطی دفاع کنیم، همانگونه که از رزمندگان نیروهای مسلح دفاع می‌کنیم.
دیپلماسی با کمک و همراهی همه، به ویژه نظام رسانه‌ای کشور، باید قادر باشد تا تصویر درستی از ایران را به دنیا نشان دهد. از ائتلاف دشمنان بکاهد و به جبهه حامیان کشور بیفزاید. تعاملات و مناسبات با کشورهای همسایه را بیش از گذشته در دستور کار عملی خود قرار دهد. باید مردم با همه وجود احساس کنند که دولتمردان و متصدیان سیاست خارجی کشور، به صورت جدّی و شبانه روز برای تأمین امنیت و منافع ملی کشور در تلاش و کار هستند. بارها تأکید کرده‌ایم که بدون «پیوست رسانه‌ای و فرهنگی»، کارها و برنامه‌ها و اقدامات کلان در داخل و خارج از کشور، ابتر و ناقص می‌ماند. در هنگامه جنگ نابرابر دشمنان، همه باید «متحد و یکپارچه» ظرفیت‌ها و منابع کشور را برای تحقق منافع و امنیت ملی به‌کار گیریم.
شما چه نظری دارید؟