اطلاعات آنلاین - علی البرزی: در بحبوحه جنگ تحمیلی، تکیه بر علم و فناوری تنها یک ضرورت نظامی نبود بلکه تحققی از دیدگاه راهبردی رهبرشهید برای بسیج تمامی ظرفیت‌های کشور در مسیر دفاع بود، دانشجویان و جهاد دانشگاهی، در سایه این رهنمودها، پلی شدند میان محیط‌های آکادمیک و خاکریزها؛ از آموزش پزشکیاری و اعزام متخصصان تا مهندسی معکوس در تولید موشک‌ها و پهپادهای شناسایی.
در این گفت‌وگو به روایت‌های ناگفته ای از پشت‌پرده این تحولات به نقل از فاضل شکری از پزشکان پیشکسوت در دوارن دفاع مقدس می‌پردازیم، از تلاش‌های شبانه‌روزی در دانشگاه‌های شریف و صنعتی اصفهان تا خاطره اولین پهپادی که با چتر نجات در کوهستان‌های غرب کشور فرود می‌آمد.
***************************
آقای دکتر! از نگاه شما مهمترین شاخصه و ویژگی فعالیت جهاد دانشگاهی در دوران دفاع مقدس چه بود؟
جهاد دانشگاهی از بدو تأسیس در سال۱۳۵۹ به دنبال بسیج امکانات و ظرفیت‌های علمی دانشگاه‌ها در جهت تحقق اهداف انقلاب و توسعه علمی کشور بود، با شروع جنگ تحمیلی در شهریور همان سال فعالیت‌های نهاد نوپای جهاد دانشگاهی بیشتر متوجه نیازهای جبهه‌های جنگ شد.
ابتدا در ارتباط با اعزام دانشجویان و دانشگاهیان داوطلب به جبهه و همین‌طور آموزش آنها فعالیت‌های پراکنده‌ای انجام شد و با تأسیس دفاتر پشتیبانی جنگ در دفتر مرکزی جهاد این فعالیت‌ها نظم و ترتیب بیشتری پیداکرد، در بخش آموزش در حوزه پزشکی کلاسهای آموزش پزشکیاری و انتقال خون در دانشگاه‌های مختلف و با دعوت از اساتید و رزیدنت‌ها و انترن‌های دانشگاه تشکیل شد و از این طریق تعداد زیادی از دانشجویان پزشکی و پیراپزشکی علاقمند آموزش داده شدند و برای تأمین نیاز بیمارستان‌های صحرایی و اورژانس‌های پشت خطوط جبهه‌ها اعزام شدند.
با توجه به نیازهای فنی و مهندسی جبهه‌ها فعالیت‌های گسترده‌ای در واحدهای جهاد دانشگاهی دانشگاه‌های فنی و مهندسی برای تعمیر و تولید سازمان های گوناگون جنگی و پشتیبانی شروع شد.
طرح‌های تحقیقاتی وسیعی در زمینه‌های گوناگون برای تولید پهباد و موشک و جنگ افزارهای گوناگون و همین طور بهینه سازی برای کنترل از راه دور سازمان های پشتیبان مورد نیاز مانند بولدوزرها و ماشین‌های خاکبرداری که در ایجاد خاک‌ریزهای دفاعی برای رزمندگان نقش داشتند در دانشگاه‌های گوناگون و به ویژه دانشگاه‌های شریف، علم و صنعت و صنعتی اصفهان انجام شد که نقش مهمی در پشتیبانی از رزمندگان و تقویت بنیه دفاعی کشور داشت.
نتایج و ثمرات فعالیت های جهاد در دوران دفاع مقدس این روزها در کدام بخش های فعالیت های جهاد دانشگاهی مشاهده می شود؟
جهاد دانشگاهی نقش مهمی در تولید و توسعه فناوری موشک‌های گوناگون با استفاده از روش‌های مهندسی معکوس داشت و با انعقاد قرارداد با نهادهای نظامی و براساس نمونه موشک‌های موردنیاز فناوری تولید انواع موشک‌ها را جهت تولید انبوه به نهادهای نظامی منتقل کرد.
در زمینه های پزشکی و درمانی بمنظور استفاده بیشتر و بهتر از نیروهای دانشگاهی متخصص و دانشجویان و باتوجه به نیاز روزافزون جبهه‌ها به پزشک و دانشجویان سالهای بالای پزشکی طرح اعزام یک ماهه کارورزان پزشکی به بیمارستانها و اورژانس های مناطق جنگی توسط ستاد پشتیبانی جنگ دفتر مرکزی جهاد تدوین و پس از تصویب در شورای مرکزی جهاد دانشگاهی و ستاد انقلاب فرهنگی از سال ۱۳۶۳ به مرحله اجرا درآمد.
بر این اساس همه کارورزان پزشکی در مدت تحصیل به مدت یک ماه به مناطق جنگی مورد نیاز بر اساس برنامه ریزی دفاتر پشتیبانی جنگ دانشگاه‌ها اعزام می‌شدند، به منظور ایجاد نظم و برنامه ریزی برای اعزام نیروهای تخصصی پزشکی مورد نیاز جبهه‌ها، ستاد مرکزی امداد و درمان جنگ در نخست وزیری و زیر نظر معاون جنگ نخست وزیر ایجاد شد.
سازمان های گوناگون مانند جهاد سازندگی، بنیاد شهید، وزارت بهداری، بهداری ارتش، بهداری سپاه و جهاد دانشگاهی در این ستاد عضویت داشتند، این ستاد با توجه به نیاز جبهه‌ها در عملیات‌های گوناگون نیروهای تخصصی مورد نیاز را از طریق جهاد دانشگاهی و وزارت بهداری تأمین می‌کرد، مسئول دفتر پشتیبانی جنگ جهاد به عنوان نماینده تام الاختیار این نهاد در ستاد مرکزی امداد و درمان جنگ حضور داشت، جهاد دانشگاهی از طریق دفاتر پشتیبانی جنگ خود در همه عملیات‌ها و تا پایان جنگ تحمیلی در تأمین نیروی تخصصی مورد نیاز در رسته پزشکیار، پرستار، کارشناس آزمایشگاه و کارورز نقش پررنگی داشت.
به نظر شما چرا علیرغم فعالیت های گسترده جهاد در دوران دفاع مقدس در بخش های گوناگون تا به امروز به نکات مهم ، دستاوردها و هر آنچه مربوط به اقدامات جهاد در آن دوران است کمتر پرداخته شده است؟
متاسفانه با توجه به ماهیت نظامی بسیاری از فعالیت های تخصصی و پژوهشی جهاد دانشگاهی در دوران جنگ و همین طور نبود آرشیو منظم و طبقه بندی شده بسیاری از فعالیت‌های جهاد در دوران جنگ که پس از اتمام جنگ تحمیلی هم ادامه پیدا کرده است اطلاع رسانی عمومی نشده است.
شما در آن دوران در کدام رسته، تیپ و یا یگان مشغول فعالیت بودید؟
اینجانب از بدو تأسیس دفاتر پشتیبانی جنگ در دانشگاه‌ها مسئولیت دفتر پشتیبانی جنگ جهاد دانشگاهی دانشگاه علوم پزشکی ایران را به عهده داشتم و سپس از سال ۱۳۶۳ مسئولیت این دفتر در دفتر مرکزی جهاد دانشگاهی را به عهده گرفتم و هم زمان به عنوان نماینده تام الاختیار جهاد دانشگاهی در ستاد مرکزی امداد و درمان جنگ در نخست وزیری حضور داشتم و در بسیاری از عملیات‌ها در تیم‌های اضطراری در اورژانس های پشت خطوط عملیاتی حضور داشتم.
از دوران دفاع مقدس و فعالیت های مرتبط با جهاد خاطره ای در ذهن دارید؟
به عنوان خاطره از اولین پهباد ساخت جهاد دانشگاهی دانشگاه اصفهان یاد می‌کنم، برای بازدید از این پهباد عازم آن دانشگاه شدیم و شاهد پرتاب این پهباد بودیم، این پهباد که جزو اولین مدل‌های پهباد ساخت کشور بود از روی لانچر پرتاب می‌شد و برای فیلمبرداری و عکسبرداری از موقعیت خطوط جبهه دشمن طراحی شده بود.
نکته جالب در مورد این پهباد نحوه لندینگ یا فرود این وسیله بود چون قرار بود از این پهباد در مناطق کوهستانی غرب کشور هم استفاده شود و فرود پهباد در آن مناطق امکان پذیر نبود. چتر نجاتی در پهباد کار گذاشته شده بود که وقتی فعال می‌شد چتر باز می‌شد و پهباد خاموش می‌شد و به صورت سقوط آزاد فرود می‌آمد.