امیرعلی ابوالفتح 

انتخابات اخیر میان دوره ای ایالات متحده نشان داد جایگاه اسرائیل در جامعه آمریکا رو به افول گذاشته است و در حال حاضر نشانه‌های متعددی از تغییر نگاه جامعه آمریکا به اسرائیل مشاهده می‌شود؛ تغییری که تنها به اعتراضات دانشگاهی یا مواضع جریان‌های عدالت گرا محدود نیست، بلکه در نظرسنجی‌های ملی، رقابت‌های درون‌حزبی و فضای انتخاباتی آمریکا نیز بازتاب یافته است.
یکی از مهم‌ترین نشانه‌های تضعیف جایگاه اسرائیل در آمریکا، تغییر محسوس نگرش افکار عمومی این کشور است. بر اساس نظرسنجی مرکز پژوهشی «پیو» در آوریل امسال، حدود ۶۰ درصد آمریکایی‌ها دیدگاه منفی نسبت به اسرائیل دارند؛ رقمی که نسبت به سال‌های گذشته افزایش قابل توجهی نشان می‌دهد. در میان دموکرات‌ها و افراد متمایل به این حزب، میزان نگاه منفی به اسرائیل به حدود ۸۰ درصد رسیده است. نکته مهم اینکه این تغییر نگرش به دموکرات‌ها محدود نمانده و در میان نسل جوان جمهوری‌خواه نیز نشانه‌هایی از فاصله گرفتن از حمایت سنتی از اسرائیل دیده می‌شود.
به این ترتیب، مسئله اسرائیل به ‌تدریج از یک موضوع صرفاً حزبی خارج شده و به موضوعی بین‌ نسلی و اجتماعی تبدیل شده است. نظرسنجی شورای شیکاگو در امور جهانی که اکتبر امسال منتشر شد نیز نشان می‌دهد محبوبیت اسرائیل در میان آمریکایی‌ها به پایین‌ترین سطح ثبت ‌شده در تاریخ نظرسنجی‌های این نهاد از سال ۱۹۷۸ رسیده است. همچنین ۵۶ درصد پاسخ ‌دهندگان از کاهش یا قطع کمک‌های نظامی آمریکا به اسرائیل حمایت‌کرده‌اند. 
این آمار نشان می‌دهد مسئله صرفاً نارضایتی از عملکرد دولت بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل نیست، بلکه درباره میزان و ماهیت تعهدات آمریکا در قبال اسرائیل نیز پرسش‌های جدی مطرح است. جنگ غزه را می‌توان یکی از عوامل اصلی تغییر نگاه جامعه آمریکا دانست. تصاویر تخریب گسترده مناطق مسکونی، آوارگی میلیون‌ها فلسطینی، بحران انسانی و شهادت غیرنظامیان، به‌ ویژه زنان و کودکان تأثیر قابل توجهی بر افکار عمومی آمریکا گذاشته است.
در گذشته بخش مهمی از جامعه آمریکا، اسرائیل را متحدی معرفی می‌کرد که در محیطی تهدیدآمیز برای امنیت خود مبارزه می‌کند. اما تداوم جنگ و افزایش هزینه‌های انسانی آن موجب شده است بخشی از افکار عمومی آمریکا، سیاست‌های نظامی اسرائیل را بیش از گذشته مورد انتقاد قرار دهد. در این میان، شبکه‌های اجتماعی نقش مهمی ایفا کرده‌اند. نسل جوان آمریکا دیگر صرفاً از طریق رسانه‌های جریان اصلی با تحولات خاورمیانه مواجه نمی‌شود، بلکه تصاویر و گزارش‌های میدانی را به ‌صورت مستقیم دنبال‌می‌کند. این مسئله باعث شده است روایت‌های رسمی دولت‌ها با پرسشگری بیشتری روبه‌رو شوند. انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر یکی از شاخص های قابل توجه در این زمینه به شمار می‌آید. اهمیت این انتخابات برای روابط آمریکا و اسرائیل را باید در ترکیب جدید کنگره و مواضع بخشی از نمایندگان منتخب جست‌وجو کرد. برخی از نمایندگان پیشرو دموکرات موسوم به جناح ترقیخواه، منتقد کمک‌های نظامی بدون قید و شرط به اسرائیل هستند و خواستار نظارت جدی‌تر بر نحوه استفاده از تسلیحات آمریکایی
 شده‌اند.
یکی دیگر از تحولات مهم، افزایش اختلاف‌ نظر درباره اسرائیل در داخل دو حزب اصلی آمریکا است. در حزب دموکرات، انتقاد از کمک‌های نظامی و سیاست‌های دولت اسرائیل در میان بخشی از نمایندگان و رأی ‌دهندگان گسترش یافته است. در حزب جمهوری‌خواه نیز اگرچه حمایت از اسرائیل همچنان قدرتمند است، اما نسل جوان‌ تر و بخشی از جریان‌های منتقد مداخله خارجی، درباره هزینه‌های این حمایت پرسش‌هایی مطرح می‌کنند. این اختلاف ‌نظرها برای اسرائیل اهمیت راهبردی دارد، زیرا یکی از مهم‌ترین مزیت‌های روابط واشنگتن و تل‌آویو، برخورداری از حمایت دوحزبی در ساختار سیاسی آمریکا بوده است. هر اندازه این حمایت به یک موضوع مناقشه ‌برانگیز حزبی تبدیل شود، امکان تداوم سیاست‌های ثابت و بدون تغییر نیز کاهش می‌یابد.
از سوی دیگر، حمایت نظامی آمریکا از اسرائیل همچنان دارای پشتوانه‌های امنیتی و نهادی مهمی است. همکاری‌های اطلاعاتی، صنایع دفاعی، ملاحظات منطقه‌ای و روابط تاریخی دو کشور عواملی هستند که مانع می‌شوند تغییر افکار عمومی بلافاصله به تغییر بنیادین سیاست خارجی آمریکا منجر شود. مجموع تحولات سال‌های اخیر نشان می‌دهد جایگاه اسرائیل در افکار عمومی و فضای سیاسی آمریکا در حال تغییر است. کاهش محبوبیت اسرائیل در نظرسنجی‌ها، افزایش حمایت از کاهش کمک‌های نظامی، انتقاد نسل جوان، گسترش اختلاف‌ نظرهای درون‌حزبی و نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ همگی نشانه‌هایی از تضعیف اجماع سنتی درباره حمایت بی‌ قید و شرط از تل‌آویو هستند. البته این تحولات به معنای پایان اتحاد راهبردی آمریکا و اسرائیل نیست.
ساختارهای امنیتی، اقتصادی و سیاسی همچنان از این رابطه حمایت می‌کنند و اختیارات رئیس‌ جمهوری آمریکا نیز می‌تواند در برابر برخی تغییرات کنگره مانع ایجاد کند. با این حال، مسئله اساسی آن است که اسرائیل دیگر نمی‌تواند با همان سطح از اجماع سیاسی و اجتماعی گذشته در آمریکا مواجه باشد. به نظر می‌رسد اگر روندهای کنونی، ازجمله تداوم مناقشه فلسطین، تحولات منطقه‌ای و تغییر نگرش نسل‌های جدید آمریکایی ادامه پیدا کند، فاصله میان جامعه آمریکا و سیاست‌های رسمی اسرائیل در سال‌های آینده بیش از پیش آشکار خواهد شد. از این منظر می‌توان انتظار داشت روند فرسایش حمایت سنتی از اسرائیل در آمریکا شتاب بیشتری نیز بگیرد.