آیین دو روزه نکوداشت دکتر رضا داوری اردکانی، فیلسوف برجسته معاصر و رئیس پیشین فرهنگستان علوم، با سخنرانی دکتر علیاکبر صالحی، رئیس بنیاد ایرانشناسی، و قرائت پیام محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، روز گذشته در دانشگاه اردکان آغاز شد.
به گزارش خبرگزاری ایسنا، دکتر علیاکبر صالحی در این مراسم با تجلیل از بیش از شش دهه فعالیت علمی، آموزشی و فرهنگی دکتر رضا داوری اردکانی، اظهار کرد: بزرگداشت اهل اندیشه صرفاً به معنای ستایش و یادآوری عناوین و افتخارات آنان نیست، بلکه جامعهای که بزرگان خود را نشناسد و قدر نداند، بهتدریج حافظه تاریخی خود را از دست میدهد؛ حافظهای که حلقه پیوند گذشته و آینده یک ملت است.
رئیس بنیاد ایرانشناسی با اشاره به جایگاه ویژه داوری اردکانی در میان اندیشمندان معاصر ایران گفت: دغدغه اصلی ایشان صرفاً فلسفه بهعنوان یک رشته دانشگاهی نبوده، بلکه همواره در پی فهم نسبت تفکر با تاریخ، فرهنگ، تمدن و سرنوشت جامعه ایرانی بودهاند.
صالحی با اشاره به آشنایی خود با استاد داوری از سالهای آغازین انقلاب اسلامی و همکاری با وی در فرهنگستان علوم، زندگی علمی این استاد را نمونهای از پیوند معلمی، پژوهش، اندیشهورزی و مسئولیتپذیری فرهنگی دانست و افزود: استاد داوری فعالیت علمی خود را با معلمی آغاز کردند و در تمام مراحل زندگی نیز معلم باقی ماندند.
وی آشنایی داوری اردکانی با حکمت اسلامی و فلسفه جدید غرب را از ویژگیهای برجسته اندیشه او برشمرد و تصریح کرد: رویکرد ایشان نه انکار سنت فلسفی خودی و نه تقلید از فلسفه غرب بوده، بلکه تلاش کردهاند میان سنت فکری ایرانی و جهان فلسفی جدید امکان گفتوگو ایجاد کنند.
وی تأکید کرد: از نگاه استاد داوری، مشکل انسان امروز صرفاً کمبود اطلاعات و دانش تخصصی نیست، بلکه ناتوانی در فهم موقعیت تاریخی خویش است. داشتن دانش لزوماً به معنای اهل تفکر بودن نیست؛ علم سازوکار پدیدهها را توضیح میدهد، اما تفکر انسان را به تأمل درباره جایگاه خود در جهان و نسبتش با تاریخ فرامیخواند.
صالحی گفتوگو، نقدپذیری و آزادی اندیشه را از دیگر ویژگیهای برجسته فکری استاد داوری دانست و افزود: تفکر زمانی رشد میکند که امکان پرسش وجود داشته باشد و انسان از شنیدن دیدگاههای متفاوت هراس نداشته باشد.
وی مهمترین میراث داوری اردکانی را دعوت مستمر به تفکر، پرسشگری و شناخت زمانه دانست و خاطرنشان کرد: ایران را تنها با گذشته پرافتخارش نمیتوان شناخت؛ باید پرسید امروز کجا ایستادهایم، جهان به کدام سو میرود و چگونه میتوان بدون از دست دادن هویت، در جهان امروز سخنی برای گفتن داشت. در ادامه مراسم، پیام محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، قرائت شد. عارف در این پیام، بزرگداشت داوری اردکانی را پاسداشت بیش از شش دهه اندیشیدن، آموزش و دغدغهمندی برای فرهنگ و سرنوشت ایران توصیف کرد.
وی با اشاره به آثار علمی و فلسفی این استاد برجسته اظهار کرد: داوری اردکانی همواره تلاش کرده است میان فلسفه و زندگی، نظر و عمل و اندیشه و زمانه پیوند برقرار کند.
معاون اول رئیسجمهور همچنین شصت سال معلمی فلسفه و استادی دانشگاه داوری اردکانی را جلوهای درخشان از حیات علمی و فرهنگی وی دانست و تأکید کرد: ایشان افزون بر آموزش فلسفه، شیوه اندیشیدن، هنر پرسیدن و فضیلت تأمل را به نسلهای متوالی دانشجویان آموختهاند.
راه آینده ایران، نقد سنت و تجدد
سیدمحمد خاتمی، رئیس دولت اصلاحات، در پیامی به آیین نکوداشت رضا داوری اردکانی، تأکید کرد رهایی از وضعیت ناگوار کنونی به معنای بازگشت به پیشاتجدد نیست و حرکت باید به سوی پساتجدد باشد.
خاتمی، داوری اردکانی را متفکری دانست که عمر خود را در جستوجوی حقیقت سپری کرده است. او با اشاره به دستاوردهای تمدن جدید گفت این تمدن زندگی بشر را از بسیاری رنجها و محرومیتها رهانیده، اما بحرانها و آسیبهای تازهای نیز پدید آورده است؛ ضمن آنکه دستاوردهایش عادلانه میان ملتها توزیع نشده است.
رئیس دولت اصلاحات، فناوری و بهویژه هوش مصنوعی را نمونه وضعیتی توصیف کرد که در آن ابزارهای ساختهشده برای خدمت به انسان، ممکن است بر زندگی و جهان او مسلط شوند و آیندهای نگرانکننده رقم بزنند. به گفته او، جوامع بیرون از حوزه تمدن غرب، با بیاندیشگی، آشفتگی فکری و سلطهجویی قدرتهای خارجی نیز روبرو هستند. خاتمی با بیان اینکه گریزی از ورود به تجدد وجود ندارد، یادآور شد تجدد پایان تاریخ نیست و نشانههای گذار به دورهای تازه آشکار شده است. او معتقد است جوامع غیرغربی نیز میتوانند در این تحول نقش داشته باشند؛ مشروط بر آنکه از خودباختگی و خودکمبینی فاصله بگیرند، غرب و مبانی تمدن آن را بیطرفانه بشناسند.
او برای یافتن راهی به آینده بهتر ایران، اجتهاد در سنت، شناخت نقادانه غرب و رهایی از شیفتگی یا نفرت نسبت به آن را ضروری دانست. خاتمی تصریح کرد: «نفی سنت نه، نقد آن آری؛ نفی غرب و تجدد نه، نقد آن آری.» او از نقش داوری اردکانی در دعوت جامعه به اندیشیدن، شناخت گذشته و حال و امید به آینده قدردانی کرد.
شما چه نظری دارید؟