به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل ازNature Astronomy، سیگنالهای رادیویی مرموزی در سراسر کهکشان راه شیری ظاهر شدهاند که طی چند دقیقه یا چند ساعت روشن و خاموش میشوند. اخترشناسان تنها حدود دوازده مورد از این منابع غیرمعمول را یافتهاند و پاسخ به یک سوال به ویژه دشوار بوده است: چه چیزی در واقع این پالسها را تولید میکند؟
اکنون، یک منظومه ستارهای تازه کشف شده در فاصله بیش از ۵۰۰۰ سال نوری، سرنخ مهمی ارائه میدهد. این منظومه که با نام GPM J۰۷۱۵۰۷−۱۱۴۱۵۳ شناخته میشود، حاوی یک کوتوله سفید (هسته متراکمی که پس از مرگ یک ستاره باقی میماند) است که به دور همدمی بسیار شبیه به خورشید ما میچرخد. کوتوله سفید هر هشت دقیقه یک بار میچرخد.
این کشف غیرمعمول است زیرا اخترشناسان پیش از این هرگز این پالسهای رادیویی را از یک کوتوله سفید جفت شده با یک ستاره خورشیدمانند شناسایی نکرده بودند. سیستمهایی که قبلاً شناسایی شده و سیگنالهای مشابهی تولید میکنند، معمولاً شامل ستارههای بسیار کوچکتر و خنکتری به نام کوتولههای قرمز بودهاند.
این منابع مرموز به دستهای به نام گذراهای با دوره تناوب طولانی (LPT) تعلق دارند. از زمانی که محققان مرکز بینالمللی تحقیقات نجوم رادیویی (ICRAR) برای اولین بار یکی از آنها را در سال ۲۰۲۱ کشف کردند، حدود دوازده مورد از آنها شناسایی شده است. چندین مورد حاوی یک کوتوله سفید و یک ستاره دیگر هستند؛ اگرچه ستارهشناسان برای تعیین اینکه کدام یک سیگنالهای رادیویی را تولید میکند، تلاش کردهاند.
پالسهای رادیویی، مدار کوتوله سفید را آشکار میکنند
در منظومه تازه کشف شده، دانشمندان بالاخره اطلاعات کافی برای محدود کردن منبع داشتند. این اولین باری است که پالسها به اندازه کافی واضح هستند تا حرکت کوتوله سفید در مدار خود به دور همدمش دیده شود؛ بنابراین این پالسها از ناحیهای نزدیک به کوتوله سفید یا احتمالاً حتی از خود کوتوله سفید میآیند.
برای تأیید و درک بهتر حرکت کوتوله سفید، محققان بیش از ۱۰۰ ساعت مشاهدات رادیویی را با استفاده از منابع محاسباتی در مرکز تحقیقات ابررایانه پاوسی پردازش کردند.
طوفانهای ستارهای در فاصله ۵۰۰۰ سال نوری پدیدار میشوند
پالسهای رادیویی همچنین نکته غیرمنتظرهای را در مورد همدم کوتوله سفید آشکار کردند. محققان شواهدی از شرارههای ستارهای در ستاره خورشید مانند، مشابه فعالیت مرتبط با شفقهای قطبی در زمین، را شناسایی کردند.
به عنوان یک امتیاز ویژه، محققان همچنین شاهد حرکت کوتوله سفید در پشت منطقهای با میدان مغناطیسی قوی بودند که به احتمال زیاد یک "برجستگی ستارهای" است؛ حلقه بزرگی از پلاسما که از سطح یک ستاره فوران میکند.
این مشاهده نشان میدهد که ستارهشناسان میتوانند از سیگنالهای رادیویی برای بررسی فعالیت مغناطیسی در ستارگان دوردست استفاده کنند؛ حتی زمانی که آن ستارگان هزاران سال نوری از ما فاصله دارند.
این شگفتانگیز است که با استفاده از طول موجهای رادیویی میتوان طوفانهای روی ستارهای را شناسایی کرد که بیش از ۵۰۰۰ سال نوری از ما فاصله دارند.
سه تلسکوپ جفت ستارهای را دقیقاً مشخص میکنند
یافتن چنین سیستم نادری نیاز به چندین تلسکوپ قدرتمند داشت که با هم کار کنند. محققان ابتدا سیگنالهای رادیویی آن را در طول یک بررسی بزرگ از کهکشان راه شیری شناسایی کردند، سپس از مشاهدات اضافی برای تعیین دقیق مکان آن استفاده کردند.
دانشمندان این سیستم را در یک بررسی بزرگ با استفاده از MWA (آرایه میدان وسیع مورچیسون) برای اسکن کل راه شیری شناسایی کردند که از استرالیا قابل مشاهده است. سپس از تلسکوپ رادیویی MeerKAT در آفریقای جنوبی برای تعیین موقعیت دقیق آن استفاده کردند.
پس از مکانیابی منبع رادیویی، مشاهدات نوری از رصدخانه W.M. Keck در Maunakeaواقع در جزیره هاوایی، ارتباط آن را با یک ستاره نوع G (هم رده گسترده خورشید) تأیید کرد.
MWA، به سپرستی دانشگاه کرتین در Inyarrimanha Ilgari Bundara، رصدخانه رادیویی-نجوم CSIRO Murchison در Wajarri Yamaji Country در غرب استرالیا واقع شده است. در همین حال، MeerKAT توسط رصدخانه رادیویی-نجوم آفریقای جنوبی در استان کیپ شمالی آفریقای جنوبی ساخته و اداره میشود.
هر دوی این تأسیسات، نمونههای اولیه تلسکوپهای بزرگتر SKA به شمار می روند که اکنون در حال توسعه هستند؛SKA-Low در استرالیا و SKA-Mid در آفریقای جنوبی. انتظار میرود این رصدخانههای آینده، مشاهدات دقیقتری از منابع رادیویی غیرمعمول ارائه دهند و به ستارهشناسان در شناسایی سیستمهای دیگری کمک کنند که تاکنون از شناسایی فرار کردهاند.
به گفته محققان: "اگر در حال حاضر چنین اکتشافاتی با تلسکوپهای اولیه انجام شوند، فقط تصور کنید که پس از ساخت کامل تلسکوپهای SKAO، قادر به یافتن چه تعداد سیستم ستارهای دیگر خواهیم بود و چه نمای زیبایی از سیگنالهای آنها خواهیم داشت."