به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از Phys.org، سنگی که در طول پیادهروی برداشته میشود یا صدفی که از ساحل به خانه آورده میشود، ممکن است برای هر کس دیگری عادی به نظر برسد. با این حال، سالها بعد، آن شیء کوچک میتواند خاطراتی از جایی که بودید، با چه کسی بودید و چه چیزی آن تجربه را خاص میکرد، به یاد بیاورد. این یک عادت آشنای انسانی است و محققان اکنون معتقدند که ریشههای آن ممکن است تقریباً به نیم میلیون سال پیش برگردد.
یک مطالعه جدید نشان میدهد که انسانهای اولیه ممکن است اشیاء را به همان دلیلی که ما امروز انجام میدهیم، جمعآوری و نگهداری میکردند. محققان پیشنهاد میکنند که این یادگاریهای ماقبل تاریخ میتوانستند به شکلگیری توانایی ما در به خاطر سپردن تجربیات شخصی و ایجاد حس اینکه چه کسی هستیم، کمک کنند.
ابزارهای باستانی که برای داستانهایشان نگهداری میشدند
این ایده از اکتشافات باستانشناسی در چندین مکان ماقبل تاریخ در غرب آسیا پدیدار شد، جایی که محققان سنگهای رنگارنگ، تبرهای دستی غیرمعمول و ابزارهای بسیار قدیمیتری را یافتند که به نظر میرسید جمعآوری شدهاند، با وجود اینکه هیچ فایده عملی آشکاری نداشتند.
برای مثال، درون یک غار ، سنگریزههای کوچک و رنگارنگی از مکانهای مختلف آورده شده بودند. تبرهای دستی از سنگ چخماق حاوی فسیل یا الگوهای زمینشناسی غیرمعمول ساخته میشدند. برخی از آنها با دقت شکل داده میشدند تا این ویژگیهای متمایز در مرکز باقی بمانند، جایی که میتوانستند دیده و لمس شوند.
کشفیات دیگر، ارتباط جذابی با گذشته ارائه میدهند. محققان ابزارهای سنگی قدیمیتری را شناسایی کردند که ظاهراً پس از تغییر سطح آنها با گذشت زمان جمعآوری شده بودند. اگرچه برخی از آنها دوباره تیز شده بودند، اما بسیاری از سطوح اصلی و شواهد مربوط به کار قبلی آنها دست نخورده باقی مانده بود.
چرا کسی باید یک ابزار قدیمی را نگه دارد در حالی که میتواند یک ابزار جدید بسازد؟ محققان میگویند که قدمت و ظاهر آن ممکن است بخشی از جذابیت آن بوده باشد. همانطور که یک میراث خانوادگی قدیمی میتواند معنایی فراتر از مفید بودنش داشته باشد، این اشیاء ممکن است به دلیل تجربیات یا تاریخهای مرتبط با آنها ارزشمند بوده باشند.
وقتی انسانهای اولیه یک سنگ رنگارنگ یا یک ابزار قدیمی را که در طبیعت پیدا کرده بودند به غار خود میآوردند، آن شیء ممکن است به آنها کمک کرده باشد تا یک رویداد یا برخورد مهم را برای بقیه عمرشان به خاطر بسپارند. به این ترتیب، یادگاریها ممکن است به نوعی «دستگاه حافظه خارجی» تبدیل شده باشند که از تکامل مکانیسمهای مغزی مسئول حافظه شرح حال، که از ویژگیهای ما به عنوان انسان است و در شکلدهی هویت ما بسیار مهم است، پشتیبانی میکند.
ممکن است دلیل روانشناختی عمیقتری وجود داشته باشد که چرا چنین اشیایی مهم هستند. ذهن ما صرفاً تجربیات را ذخیره نمیکند. آنها همچنین باید بین چیزهایی که شخصاً تجربه کردهایم، داستانهایی که از دیگران شنیدهایم و رویدادهایی که تصور کردهایم، تمایز قائل شوند.
محققان پیشنهاد میکنند که دیدن یا لمس کردن یک شیء آشنا میتوانسته به انسانهای اولیه در تشخیص این تمایزها کمک کند. به عنوان مثال، سنگی که از یک مکان خاص جمعآوری شده، ممکن است خاطرهای شخصی از حضور در آنجا را زنده کرده باشد.
این توانایی میتوانسته بسیار فراتر از یادآوری فردی اهمیت داشته باشد. به یاد آوردن برخوردها، اتحادها، هدایا، تعهدات متقابل و حقوق مرتبط با مکانهای خاص به افراد کمک میکند تا روابط و همکاری خود را حفظ کنند. همچنین میتوان یک یادگاری را در جای دیگری حمل کرد و به دیگران نشان داد، که به طور بالقوه یک روایت شخصی را قانعکنندهتر میکند و به ایجاد اعتماد کمک میکند.
شکارگاههای جدید، دلایل جدید برای به خاطر سپردن
محققان معتقدند که این رفتار ممکن است به ویژه زمانی مفید بوده باشد که انسانهای اولیه با تغییراتی در محیط خود روبرو شدند.
ناپدید شدن حیوانات بزرگ، به ویژه فیلها، انسانهای اولیه را ملزم به توسعه روشهای جدید شکار و آشنایی با شکارگاههای محل سکونت حیواناتی مانند گوزن زرد و گاو وحشی کرد. اشیاء گرفته شده از این مکانها ممکن است به آنها کمک کرده باشد تا ارتباط شخصی خود را با مکانهایی حفظ کنند که از آن پس معیشت آنها را تأمین میکردند.
محققان معتقدند که در طول نسلهای متمادی، نگهداری اشیاء معنادار ممکن است فشار تکاملی بر سیستمهای مغزی دخیل در شناسایی منشأ خاطرات و میزان قابل اعتماد بودن آنها وارد کرده باشد.
در این سناریوی پیشنهادی، اشیاء و حافظه با هم تکامل یافتهاند. با افزایش استفاده افراد از یادآوریهای فیزیکی تجربیاتشان، مکانیسمهای مغزی که از حافظه شخصی پشتیبانی میکنند، ممکن است پیچیدهتر شده باشند.
این فرآیند میتواند به توسعه حافظه شرح حال، توانایی ما در پیوند دادن تجربیات فردی به یک داستان مداوم از زندگیمان، کمک کرده باشد. این بخش مهمی از چگونگی درک هویت و روابط ما با دیگران است.
آنچه سنگهای باستانی نمیتوانند ثابت کنند
محققان تأکید میکنند که تفسیر آنها همچنان یک فرضیه است. یک سنگ غیرمعمول یا ابزاری که به دقت نگهداری شده است، لزوماً ثابت نمیکند که صاحب آن آن را با یک خاطره شخصی مرتبط میدانسته است. شواهد باستانشناسی نمیتوانند دقیقاً نشان دهند که شخصی صدها هزار سال پیش به چه چیزی فکر میکرده است.
با این حال، یافتهها نشان میدهد که عادت نگهداری اشیاء معنادار ممکن است تقریباً به ۵۰۰۰۰۰ سال پیش، مدتها قبل از وجود اسناد مکتوب یا عکسها، بازگردد.
و اگر تفسیر محققان درست باشد، عمل ساده نگهداری یک سنگ از یک مکان خاطرهانگیز، ممکن است زمانی در تکامل نحوه به یاد آوردن زندگی انسانها نقش داشته باشد.