در چنین روزی اولین فهرست مدعوین جشن هزارمین سال بزرگداشت ابوالقاسم فردوسی در تهران در روزنامه اطلاعات منتشرشد. در راپورت مزبورآمده است :
برای انعقاد جشن هزارمین سال تولد حکیم ابو القاسم طوسی فردوسی مقدمات کامل فراهم گردیدهاست و علاوه از جشنهایی که درتمام ولایات و ایالات منعقد خواهد شد در مرکز نیز برطبق پروگرامی که درچندشماره پیش انتشار دادیم جشن مفصل و باشکوهی با شرکت عده زیادی از مستشرقین و فضلاءو ادباء نامی ممالک دنیا که برای شرکت در جشن مزبور دعوت شده اند منعقد خواهد بود.
عدهای از آقایان مستشرقین و فضلای خارجه که برای شرکت درجشن مزبور دعوت شدهاندوقرار است روز ۷مهر ماه از سرحدی خسروی (غرب)و یا پهلوی (شمال) وارد ایران شوند اسامی آنها به قرار زیر است : ۱- پروفسور سباستیان بیک آ لمانی ۲- دکتر ارنست آ لمانی ۳- پروفسور دکتر فردریک سار آ لمانی با خانمشان ۴- سردینسن رس انگلیس ۵-مسیو آنتونی نایاکلیارو ایتالیایی ۶- پروفسورآرتورکریستنسن دانمارکی ۷- محمود آقااقلو از امریکا ۸- پروفسور مایر امریکایی ۹- پروفسور کانتر امریکایی با خانمشان ۱۰- مسیوبرتل شوروی ۱۱- مسیو روماسکیویچ شوروی ۱۲- پروفسور ژرژ مار شوروی ۱۳- پروفسور اربلی شوروی ۱۴-مسیوپاپازیان شوروی
۱۵- پروفسوربلتنکوف ۱۶- پروفسور فریمن شوروی۱۷-مسیوگا فاروف شوروی ۱۸- پروفسور هانری ماسه فرانسوی ۱۹-دکتر کنتنو فرانسوی ۲۰- مسیو حکیم فرانسوی با خانمشان ۲۱-مسیو دونان فرانسوی
۲۲- مسیوفهیم بیک بایراکتا روی یوگسلاوی ۲۳-پروفسور دکتر هرزنی چکسلواکی ۲۴- مسیوربیکا چکوسلواکی با خانمشان ۲۵- پروفسور اعزام مصری ۲۶- پروفسور ا. آباذری مصری ۲۷-دکتر نظامالدین هندی با خانمشان ۲۸- پروفسور حبیب هندی با خانمشان ۲۹- پروفسور رضوی هندی ۳۰- دکتر هادی حسن هندی ۳۱-بهرام گورهندی با خانمشان ۳۲-جمشید جم والا پارسی مقیم هند ۳۳- پروفسوراسحق هندی
۳۴- دستور نوشیروان پارسی مقیم هند ۳۵- پروفسور آشیکاواز ایونی ۳۶- آقای پورداود ایرانی ۳۷- پروفسور سیریک فرانسوی با خانمشان .
عدهای دیگر از آقایان مستشرقین وفضلاءو ادباء ممالک خارجه علاوه بر عده مذکور قرار است وارد شوند. از بین مدعوین فقط آقای دینشاء ایرانی وآقای پروفسور رزن مستشرق معروف آ لمانی بواسطه گرفتاریهای شخصی خود با تاسف از عدم حضور در این جشن مهم باشکوه معذرت خواستهاند.
درباره هزاره فردوسی
هزارهٔ فردوسی یا جشن هزارهٔ فردوسی (کنگرهٔ هزارهٔ فردوسی)، مجموعهٔ آیینهایی بود که به مناسبت هزارمین سال میلاد فردوسی در سال ۱۳۱۳ خورشیدی در تهران، طوس، و دیگر شهرهای ایران برگزار شد. در کنگرهٔ هزارهٔ فردوسی، که نخستین اجتماع بزرگ علمی در ایران بود، ۴۰ تن از ایرانشناسان برجسته از ۱۷ کشور و ۴۰ تن از دانشمندان و ادیبان ایرانی شرکت داشتند. به مدت ۵ روز، از ۱۲ تا ۱۶ مهر ۱۳۱۳، سخنرانیهایی در تالار دارالفنون در تهران ایراد شد و تعدادی از آنها در کتاب هزارهٔ فردوسی به چاپ رسید. جشن هزارهٔ فردوسی به سال ۱۳۱۳ یکی از رویدادهای مهم فرهنگیِ قرن و مهمترین کنگرهٔ علمی بود که در ایران معاصر برگزار شد.
وقایع کنگره
در کنگرهٔ علمی هزاره فردوسی بیش از چهل تن از خاورشناسان برجسته به نمایندگی از کشورهای خود حضور یافتند و به ارائه سخنرانیها و مقالات خود پرداختند، از جمله: بهرامگور آنکلساریا (هند)، جمشید جی اونوالا (از پارسیان هند)، یوگنی برتلس (از شوروی)، سباستیان بک (آ لمان)، آنتونیو پاگلیارو (ایتالیا )، ادوارد دنیسن راس (انگلستان)، جمیل صدقی زهاوی (عراق)، یان ریپکا (چکسلواکی)، روماسکویچ (شوروی)، فریدریش زاره (آلمان)، عبدالحمید عبادی (مصر)، عبدالوهاب عزام (مصر)،فرایمان(شوروی)،فهیم بیرقدارویچ (یوگسلاوی )، آرتور کریستنسن (دانمارک)، ارنست کوهنل (آلمان)، کونتنو (فرانسه)، یوری نیکولایویچ مار (شوروی )، هانری ماسه (فرانسه)، سید عبدالکریم حسینی (حیدرآباد دکن، هند )، ولادیمیر مینورسکی (انگلستان)، آشیکاگا آتسوجی (ژاپن)، محمد آقااوغلو (آمریکا)، جان درینکواتر (انگلستان)
نزدیک به چهل تن از ادیبان و دانشمندان ایرانی نیز شرکتکنندگان کنگره بودند، از جمله: ادیبالسلطنهٔ سمیعی، اعتصامالملک، عباس اقبال آشتیانی، بدیعالزمان فروزانفر، احمد بهمنیار، محمدتقی بهار، ابراهیم پورداود، محمدعلی تربیت، حکیمالملک، صادق رضازاده شفق، نصرالله فلسفی، عبدالعظیم قریب، احمد کسروی، مشیرالدوله پیرنیا، مجتبی مینوی، سعید نفیسی، وحید دستگردی، جلالالدین همایی، رشید یاسمی
گزارش جلسههای کنگره
اولین جلسهٔ کنگره صبح روز پنجشنبه ۱۲ مهرماه در تالار دارالفنون تشکیل شد. محمدعلی فروغی خطابهای در تشکر از خاورشناسان و نمایندگان دولتهای خارجی شرکتکننده ایراد کرد. پس از او علیاصغر حکمت خطابهای به زبان فرانسوی ایراد کرد. سپس اعضای هیئت رئیسهٔ کنگره انتخاب شدند، و حسن اسفندیاری (محتشمالسلطنه) به عنوان رئیس کنگره انتخاب شد.
دومین جلسهٔ کنگره صبح روز جمعه ۱۳ مهر در تالار دارالفنون تشکیل شد. در این جلسه سفیران شوروی و آلمان نیز شرکت داشتند. اولین سخنران جلسه سفیر شوروی بود و اعلام داشت که دولت متبوع او مجموعهای از هدایای تاریخی را برای نگاهداری در موزهٔ ملی ایران تقدیم میدارد که شامل روگرفتی از نسخهٔ خطی شاهنامهٔ فردوسی به تاریخ ۱۳۳۳ میلادی است. پس از او فون بلوخر وزیر مختار آ لمان در ایران طی سخنرانی خود سابقهٔ ممتد آشنایی ملت آ لمان با شاهنامهٔ فردوسی را یادآوری کرد و اظهار داشت که اینک در جشنی که به یاد این شاعر ارجمند گرفته میشود
آ لمان با منتهای علاقه شرکت میکند. سپس اعلام داشت که فهرست لغات و اسامی و اعلام شاهنامه که حاوی مقایسه سهطبع معروف شاهنامه میباشد تأ لیف دکتر فریتز ولف از خاورشناسان آ لمانی را به ملت ایران تقدیم میدارد و نیز دیپلم دکترا در فلسفه از دانشگاه فردریک ویلهلم برلین به محمدعلی فروغی و دیپلم عضویت انجمن شرقی آ لمان از جانب این انجمن را به علیاصغر حکمت و حسین علا تقدیم داشت.
پس از خاتمهٔ بیانات فون بلوخر، رئیس کنگره بیاناتی مبنی بر اظهار تشکر از سفیر شوروی و وزیر مختارآ لمان و دولتهای شوروی و آ لمان ایراد کرد. پس از آن فهرست سخنرانیها در میان حاضران در جلسه توزیع گردید و برنامهٔ سخنرانیهای کنگره آغاز شد. جلسههای کنگره در روزهای بعد پی گرفته شد و هفتمین جلسه که جلسهٔ پایانی کنگره بود در روز ۱۶ مهر برگزار شد. پس از خاتمه کنگره هزارهٔ فردوسی، شرکتکنندگان کنگره به مشهد سفر کردند، و بنای آرامگاه فردوسی در توس که احداث آن از هشت سال پیش از آن آغاز شده بود، با حضور رضا شاه پهلوی افتتاح شد. در خارج از ایران نیز در پاریس، لندن، رم، مسکو، برلین و برخی از دیگر شهرهای اروپا و آسیا با تشکیل جلسههای سخنرانی مراسم بزرگداشت فردوسی اجرا شد.
***
مذاکرات خصوصی مجلس برای نصب مجسمه فردوسی در میدان بهارستان
آنچه از نصب مجسمه فردوسی بیاد داریم خبرها و گزارشهایی درباره همین مجسمهایست که سالهاست ما آنرا در میدان فردوسی تهران میبینیم، اما راپورتی که در روز ۲بهمن ۱۳۰۶ در جریده اطلاعات منتشر شد از نصب یک مجسمه فردوسی در میدان بهارستان خبر میدهد. در این راپورت آمده است: امروز صبح قبل از انعقاد جلسه رسمی برحسب تقاضای آقای ارباب کیخسرو(نماینده) جلسه خصوصی تشکیل گردید. موضوعی که درجلسه خصوصی مذاکره شده عبارت از این هست که از چندی قبل پارسیان هندوستان مجسمه فردوسی را به افتخار آن شاعر و دانشمند بزرگ بامبلغ ده هزار ریال مخارج ساختهاند و اخیرا بوسیله آقای ارباب کیخسرو شرحی به مجلس شورای ملی نوشته و پس از سیاستگذاری از مجلس شورای ملی نسبت به تصویب بیست هزارتومان برای ساختمان مقبره فردوسی تقاضا کردهاندکه مجسمه فردوسی را مجلس شورای ملی به عنوان هدیه پارسیان هندوستان قبول نموده و در محل مناسبی به افتخار حکیم ابوالقاسم فردوسی نصب نماید .
پس از مذاکرات و توضیحاتی که در جلسه خصوصی داده شد مقرر گردیدمجسمه مزبور در میدان بهارستان مقابل مجلس شورای ملی نصب نمایند و چون مجسمه از طرف پارسیان در سرحد تحویل داده خواهدشد مذاکراتی نیز در این خصوص بعمل آمد که دولت مجسمه را در سرحد تحویل گرفته و با وسایل مقتضیه به طهران حمل نمایند.
شما چه نظری دارید؟