*اشاره:
شاید به جرأت بتوان گفت که روز۱۶ مهر سال ۱۳۱۱ یکی از بایستهترین وشایستهترین روزهای روزنامه اطلاعات بهحساب می آید؛ زیرا درچنین روزی بود که در سرمقاله روزنامه اطلاعات این مژده که «از امروز روزنامه اطلاعات درچاپخانه تاسیس شده توسط خود اطلاعات چاپ خواهد شد» به همکاران این موسسه داده شد و هم کارکنان موسسه و هم دوستداران و دوستان اطلاعات از این که میدیدند این روزنامه بعد از۷ سال فعالیت مستمر توانسته دست روی زانوی خود بگذارد بسیارخرسند بودند.
دراین سرمقاله که بدون امضاءونام منتشرشده (ولی از شیوه نگارش آن معلوم است توسط خودعباس مسعودی نوشته شده) نکات جالبی از لحاظ وقایعنگاری تاریخ صدسالگی روزنامه اطلاعات ذکر شده که میتواند به تمامی شبهات و شایعات و گزارشهای نادرست درباره شروع بهکار چاپخانه اطلاعات خاتمه بدهد و به این دلیل ترجیح دادم به همه حرف و حدیثهای مکرری که در اینباره در منابع تاریخی مختلف آمده پایان بدهم و مطلب سرمقاله امروز را ذیلا و عیناً برای همکاران وخوانندگان صفحه صدسالگی و نسلهای آینده بازآفرینی کنم .
تاسیس مطبعه
پیشرفت کامل یک روزنامه منوط به وجود یک مطبعه است، مطبعه میتواند یک روزنامه را به قدری زیبا و قشنگ از طبع خارج کند که ازهرحیث مطبوع ودلچسب خوانندگان محترم قرارگیرد و بالعکس خراب وکثیف اگر از طبع بیرون دهد که مورد رغبت واقع نشود. زیبایی و ظرافت وحروف خوانا درخواندن روزنامه خیلی دخالت دارد وقتی یک مقاله، یک خبر با حروف نو وقشنگ وخوانا و روشن نوشته شده باشدشخص میل میکند آنرا تا آخر بخواند ولی مکرر اتفاق افتاده است که یک مطلب برجسته به واسطه بدی حروف و خط توجه خواننده را جلب نکرده است .
شاید بسیاری معتقد باشند که حروف نو و کهنه تاثیری درخوانند نخواهد داشت ولی این طور نیست، این یک اشتباه است، مراسلهای که به شما میرسد هیچ توجه کرده اید وقتی که با یک خط زیبا نوشته شده باشدخط زیبا ومرکب صاف بسیارخوانانوشته شده باشد شما میل میکنید آن مراسله را تا آخر بخوانید؟ ولی هرقدر بیموضوع و غیرمهم باشد، اما مراسله دیگر را که یک موضوع مهم درآن مستتر باشد چه بسا بواسطه ناخوانا بودن و اغلاط و کثیفی دور میاندازید و یا پس از خواندن مقصود نویسنده را درک نمیکنید. رورنامه وحروف کهنه ونوهم تقریبا همین حال را دارد.
اداره روزنامه اطلاعات که تا کنون دراین قسمت سعی و جدیت داشته و حتیالمقدور در انتخاب حروف و مطبعه دقت نموده و از این حیث قصورنکرده، چنانچه در ظرف هفت سال انتشار روزنامه اطلاعات هیچ وقت دیده نشده است که روزنامه از لحاظ مطبعه نقصی داشته باشد و تردیدی نیست که مطبعه سیروس که به دوست محترم آقای صفوی مدیر روزنامه کوشش تعلق دارد، ازهرحیث کامل بود و آن مطبعه بیش از شش سال در دسترس کارکنان این اداره قرار داده شده بود و تسهیلات لازمه درهرموقع فراهم میگردید،مساعدتهای مخصوص میشد وما دراین موقع که مطبعه سیروس را ترک میکنیم نهایت رضایت و شعف خودرا از حسن عمل و جدیت کارکنان مطبعه مزبور ابراز میداریم و اگر ضرورت تاسیس مطبعه برای روزنامه محسوس نبود هیچ وقت مطبعه سیروس را ترک نمیکردیم و روزنامه را از مطبعه سیروس نمیگرفتیم، ولی بالاخره مطبعه قدری درپیشرفت امور روزنامه تاثیر دارد و برای روزنامه ظرف ضرورت واحتیاج است که به عقیده ما روزنامه که مطبعه از خود ندارد استحکام و استقلال حقیقی خود را گم میکند و در عمل هرقدر هم تسهیل فراهم باشد باز به مشکلاتی مواجه میگردد.
مژده افتتاح چاپخانه
مطبعه برای روزنامه و روزنامه برای مطبعه هردو لازم و ملزوم یکدیگرند و این دوبایستی با هم توام باشد به طور مسلم تمام جراید مهم خارجه ازخود مطبعه و تمام لوازم و حتی کاغذسازی را دارند و درغیراین صورت روزنامه دایر نمیشود. در ایران تا بحال اینطور نبوده است و روزنامه و مطبعه از هم جدا بوده، ولی چه جای خوشبختی ست که این موفقیت را حاصل کرد و اینک به خوانندگان محترم بشارت می دهد که مطبعه اطلاعات از امروز رسما مفتوح و مشغول کار گردید.
حقیقتا جای نهایت افتخار و خرسندی است که مطبوعات پابهپای ترقیات مملکتی پیشرفته و امروز تمام جراید پایتخت موفقیت بس شایانی پیدا کرده اندکه امید میرود درآتیه نیز هریک قائل به خدمات بیشتری به مملکت گردیده و موفقیتهای مهمتری را برای ملت وملکت بدست آورند. برای سنجش اوضاع مملکت با گذشته هیچچیز بهتر از روزنامه حرف نمیزند. روزنامه معرف مملکت و نماینده افکار عموم است بیشتر اشخاص ساعی و دوراندیش به تمدن وتجدد، تفاخر مملکتی را از روی مطبوعات آن مملکت معین میکنند.
یک نگاه به روزنامه و مندرجات ومتانت وموقعیتش در جامعه کافی ست که افکار خوب یا بدی نسبت به مملکت پیداکنند و ما خوشوقتیم که مطبوعات ایران روزبهروز پیشرفتهاند و توانستهاند معرف خوبی از وطن خود باشند.
روزنامه اطلاعات در حیات نامهنگاری خود مرهون حسنتوجه و استقبال شایانیست که از طرف طبقات مختلفه مملکت به آن معطوف میگردد. روزنامه اطلاعات در اثر همین توجه تابحال توانسته است قدم های کوچک ولی محکمی برای پیشرفت و ترقی روزنامه بردارد و روزبهروز بر مزیت و موقعیت روزنامه بیفزاید و نیت ما این است که حتیالمقدور روزنامه را برای مردم مفید و قابل استفاده نماییم. سعی ما از بدو انتشار تا کنون همین بوده است و اهتمام مخصوص کارکنان این روزنامه که هرروز درمدت فقط ۴ساعت یک روزنامه رابه طورکامل تحویل میدهند نیز همین بوده است که رضایتخاطر و توجه خاص مشترکین خود را فراهم نموده، آنی از انجام خدمت بزرگ و پرافتخاری که برعهده دارندغفلت نورزند و خوشبختانه این امتحان را در مدت فقط سال دادهایم و امیدواریم با تاییدات خداوندی درآتیه نیز توفیق خدمت برای ما حاصل گردد.
اشتباهی در وقوع تاریخ شروع بهکار اولین چاپخانه اطلاعات
نمی دانیم به راستی چه اتفاقی در تاریخ ۲۲ مهر ۱۳۵۰ رخ داده است که مطلبی را که اختصاص به۱۶مهر۱۳۱۱ داشته، در ستون چهل سال قبل ۲۲ مهر ۱۳۵۰ چاپ کردهاند و بخشهایی از سرمقاله مربوط به ۱۶ مهر ۱۳۱۱ را در یاد آوری وقایع مربوطه ۲۲ مهر ۱۳۱۱ نگارش کردها ند ، درحالی که ۲۲ مهر ۱۳۱۱ روز جمعه و تعطیل بوده است .
با اینحال اتفاق خوبی که در این ستون رخ داده چاپ عکسی از مرحوم صفوی مدیر روزنامه کوشش و صاحب چاپخانه سیروس است که تا ۱۶ مهر ۱۳۱۱ روزنامه اطلاعات در آن مطبعه چاپ میشده است و درهیچ یک از مراجع و آرشیو های مجازی و حقیقی عکس از او نداشتیم ولی بهطوراتفاقی در این ستون با وی مواجه شدیم .
امید که این گونه اشتباهات در روزنامه اطلاعات و بخصوص در ذکر وقایع تاریخی تکرار نشده باشد.
شما چه نظری دارید؟