وزیر دارایی سوریه مدعی شده ایران باید به این کشور غرامت پرداخت کند. وی در بیاناتی اشاره کرده: «از ایران میلیاردها دلار غرامت خواهیم گرفت. بگذارید به آنها بگویم مثلی در سوریه داریم که میگوید آنکه خجالت میکشید مُرد، ما در حال تهیه لیست غرامت علیه دولت ایران هستیم.» این اظهارنظر در شرایطی مطرح میشود که تا پیش از سقوط رژیم اسد، ایران یکی از نزدیکترین شرکای استراتژیک سوریه محسوب میشد.
این اظهارات با واکنش بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه همراه شد که گفت: «مطالبات اقتصادی بین کشورها دارای قاعده قانونی است و مطالبات مالی با تغییر حکومت یا تحول در حاکمیت یک کشور دچار تغییر نمیشود یا از بین نمیرود. این مطالبات مستندات لازم را دارند و قطعا موضوعی بین دو کشور است، حتی زمانی که یک کشور با مشکل بنیادین مواجه میشود.»
جلال ساداتیان دیپلمات پیشین ایران و تحلیلگر سیاست خارجی در گفتگو با فرارو به بررسی این موضوع پرداخته که ماجرای این مطالبات چیست و سوریه تا چه حد امکان پیگیری دارد:
روی هوا حرف زدن مقام سوری علیه ایران هیچ اعتباری ندارد
جلال ساداتیان گفت: «آن چه که ایران در سوریه انجام داده، کمکهایی که ایران به سوریه کرده و حمایتهایی که انجام داده، موارد مادی و معنوی متعددی را شامل میشود. من اسناد این کمکها را ندیدهام چرا که قاعدتا در اختیار مقامات رده بالا است که این موارد را مستند میکنند، اما حتی ممکن است بخشهایی از این کمکها شامل مواردی باشد که بدون سند انجام شده است. با این وجود قطعا ایران اسنادی محکم را در اختیار دارد که به شکل رسمی، این کمکها را مورد تایید قرار دهد. با همه اینها در مجموع، برخی مسئولین و کارشناسان ایران معتقدند سوریه ۲۰ تا ۳۰ میلیاد دلار به ایران بدهکار است. ایران این مطالبه را مدتهاست مطرح میکند اما مقاماتی که در سوریه سر کار آمده اند، از ابتدا زیر بار این موضوع نرفتهاند و برای این که این بدهی را خنثی کنند، این ادعا را مورد پافشاری قرار دادهاند که حضور ایران در سوریه زمینه ساز خساراتی برای این کشور شده است.»
وی افزود: «طبیعیست که چنین ادعایی با واکنش سخنگوی وزارت خارجه ایران رو به رو شده است. حرفهایی در این سطح باید متکی به سند و مدرک باشد. نمیشود که مقامهای کشورهای مختلف علیه یکدیگری ادعاهایی را بدون سند و مدرک مطرح کنند و انتظار داشته باشند تحولی گسترده رخ دهد. روی هوا حرف زدن در دیپلماسی بین الملل فاقد هر نوع اعتباری است. موضع گیری وزیر دارایی سوریه را بیشتر، نوعی موضعگیری سیاسی و هدفمند میبینم تا موضعگیری قانونی و اقتصادی.»
دولت جدید سوریه برای ایران خط و نشان سیاسی میکشد
دیپلمات پیشین ایران در انگلستان در ادامه گفت: «از دید من دولت جدید سوریه کار خود را با خط و نشانهای سیاسی آغاز کرده است. بعد از سرنگونی داعش در سوریه، ترکیه پادرمیانی کرد و گفتگوهای موسوم به آستانه را برگزار کرد. سپس این نیروها به سمت ادلب گسیل شدند، بعد از چند سال، هم کمکهای مالی دریافت کردند و هم اسلحههایی جدید. اما حوادث همه چیز را تغییر داد و خلاءهای قدرت باعث شد اسرائیل بتواند با حملاتی سریع، بخشهایی از سوریه را اشغال کند و تا نزدیکی دمشق را تصرف کند. حتی اسرائیل، شهرکنشینهای خود را در سوریه تسری و توسعه داده است.»
وی افزود: «حتی کشورهای دیگر منطقه هم سعی کردند در این میان، برای خود سهم خواهی کنند. در چنین شرایطی، ترکیه، فرستادهای به ایران فرستاد تا بررسی کند میتوان ساختاری جدید را برای سوریه تنظیم کرد یا خیر. با همه این ها، هنوز مشخص نیست، دولت جولانی چه طرح یا طرحهایی در جهت ادامه روابط خود با دیگر کشورها و به ویژه ایران دارد. روندهای جدید سوریه هم اکنون در حال شکل گیری است. در حال حاضر سوریه هنوز دارای وزن و قدرت منطقهای ویژهای نیست که بتواند بر ایران فشاری وارد کند، اما این نوع خط و نشان ها، بیشتر با هدف شوآف سیاسی است و ارزش دیگری ندارد. سوریه میخواهد اعلام موجودیت کند و بگوید دیگر با ایران روابط خاص ندارد. پاسخ آقای بقایی نیز در خور و به اندازه بوده است.»
