ملیحه شریف خواه - روزنامه اطلاعات| صنعت، انقلاب صنعتی، رشد و توسعه، پیشرفت و سرمایهداری، همه این کلمات، نویدبخش زندگی آرام برای جامعه نوین امروزی است، اما پرداختن به آنها بدون پیوستهای زیست محیطی، به توسعه نمیانجامد و پیامدهای خطرناکی نظیر آلودگی هوا و بحران آب را رقم میزند.
استان قزوین به دلیل قرار گرفتن در موقعیت خاص جغرافیایی سوقالجیشی و وجود مناطق کوهستانی در شمال و دشت حاصل خیز در جنوب، تامینکننده ۴درصد از نیازهای غذایی کشور است.
همچنین قرار گرفتن در مسیر ارتباطی چندین استان و برخورداری از آب و هوای مساعد و مناسب،قزوین را ایران کوچک تبدیل کرده است،با این حال از دهه ۵۰ به بعد، زمینه صنعتیشدن این
استان خوش آبوهوا فراهم و نخستین شهرک بزرگ صنعتی به نام شهر صنعتی البرز در استان قزوین راهاندازی شد.
به این ترتیب، زمینههای صنعتی شدن این استان فراهم آمد و اکنون، با رشد شهرکسازیهای صنعتی و استقرار بیش از ۳۸۰۰واحد تولیدی و صنعتی بزرگ و کوچک در مناطقی از قزوین این استان را به یکی از قطبهای بزرگ صنعتی کشور بدل کرده است.
صنایعی که تاثیر بهسزایی در تغییر اکوسیستم این منطقه خوش آبوهوا داشته است.در کنار توسعه شهرنشینی و افزایش روزافزون آمار خودروها و استفاده از سوخت نامناسب و آلاینده در شهر ها، استقرار واحدهای تولیدی بزرگ و مادر مانند واحدهای فولاد ، سیمان و نیروگاه برق موجب شده است تا قزوین به یکی از استانهای با شاخص بالای آلودگی هوا در روزهایی از سال و جزو کمبارشترین استانهای کشور بدل شود.
در دهههای اخیر به دلیل استقرار واحدهای بزرگ وکوچک ریخته گری فولاد دراستان ،استقرار نیروگاه برق شهید رجایی واستفاده این نیروگاه بزرگ از سوخت مازوت در بیشتر روزهای سال به دلیل محدودیت منابع گازی وفعالیت کارخانه سیمان آبیک،وضعیت آلودگی هوای شهر آبیک ودیگر شهرهای استان را درمرحله حساسی قرار داده است،اما ضرورت توجه به منافع ملی به آلودگی هوا ترجیح داده میشود و پیگیریها برای کاهش میزان آلایندگی ۲واحد بزرگ نیروگاه شهید رجایی و کارخانه سیمان آبیک و برخی از دیگر واحدهای آلاینده در استان، تاکنون به هیچ نتیجهای نرسیده است.
نقش واحدهای صنعتی در آلودگی هوا
معاون محیط انسانی ادارهکل حفاظت محیطزیست استان قزوین در رابطه با نقش واحدهای صنعتی در آلودگی هوای استان میگوید: تفکیک میزان آلودگی صنایع، خودروها و بخشهای تجاری و خانگی نیازمند مطالعه جامع است.متولی انتشار مطالعات در این حوزهها هم سازمان محیطزیست کشور است و در این باره، استانها نباید موازیکاری کنند.
سعید میرزا حسینی میافزاید: براساس مطالعات انجام شده، به طور معمول گفته میشود که در شهرها نقش خودروها به دلیل بالا بودن میزان مصرف سوخت، نوع و قدمت آنها و ایرادهای فنی نسبت بهصنعتدرآلودگیهوا پررنگتر است،زیرا صنایعدرحریمشهرها قرار دارند.
وی نقش موقعیتهای اکولوژیکی و جغرافیایی و جهت وزش باد را در میزان آلودگی هوا تاثیرگذار میداند و یادآور میشود: میتوان به این نکته اشاره کرد که قطعا نقش واحدهای فولاد و دیگر واحدهای سنگین از جمله کارخانه سیمان و نیروگاهها در اطراف شهرها، در میزان شاخص آلودگی هوا تاثیرگذار است، اما میزان تاثیر این واحدها در آلودگی هوا نیازبه مطالعات دقیقدارد.
وی میافزاید: براساس ضوابط و مقررات سازمان حفاظت محیطزیست و مصوبه هیات وزیران، برای خروجی دودکشهای واحدهای صنعتی، استانداردی تعیین شده و وظیفه سازمان محیطزیست، پایش دودکش این واحدهاست که در صورت عدم رعایت استاندارد از طریق مراجع قضایی پیگیری میشود و براساس ضوابط قانون عوارض آلایندگی یک درصد از فروش محصولات تولیدی واحد آلاینده به خزانه دولت واریز میشود.
میرزا حسینی در پاسخ به این سوال که تاکنون این عوارض دریافت و صرف چه کارهایی شده است؟توضیح میدهد: ۵۰درصد از عوارض تعیین شده باید در شهرهای متاثر از آلودگی هوا توزیع شود و هزینه این عوارض بیشتر باید برای حملونقل عمومی، فضای سبز، مدیریت پسماند و برنامههای زیستمحیطی باشد.
وی میگوید: واحدهای آلاینده استان قزوین در سالهای ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱، ۱۰۷مورد بود که این آمار در سالهای ۱۴۰۲و ۱۴۰۳ به ۱۹۴ و ۱۹۷ مورد رسید و در ۶ماهه نخست امسال هم ۱۶۱مورد بوده است.
وی یادآور میشود: پیگیری میزان دریافتی و هزینهکرد عوارض تعیین شده از سال ۱۴۰۰ تا پایان شهریور امسال در شهرداریهای استان به اداره بازرسی استان قزوین منعکس شده است و در حال پیگیری آن هستند.
معاون محیط انسانی ادارهکل حفاظت محیطزیست استان قزوین میگوید: هرچند تغییرات اقلیمی در ابعاد جهانی بسیاری از کشورها و مناطق را درگیر کرده است، اما قزوین جزو استانهای صنعتی ایران است و شهرکهای صنعتی هم در حریم شهرها توسعه پیدا کردهاند.
تاثیر سوء تغییرات اقلیمی و استقرار صنایع
تغییرات اقلیمی در کنار استقرار صنایع، تاثیر بسزایی در شاخص میزان آلودگی هوا دارد و در شرایط وارونگی هوا، این آلودگیها تجمع پیدا میکنند.
میرزا حسینی میافزاید: با توجه به موقعیت جغرافیایی استان قزوین و نزدیک بودن آن به پایتخت و مباحث اقتصادی و ارزش افزودهای که ایجاد میکند، متقاضی ایجاد صنایع بزرگ در آن بسیار زیاد است، اما براساس سند آمایش سرزمین، مجوز استقرار این واحدها صادر نمیشود و واحدهایی هم که از قبل مجوز داشتند، با استقرار آنها در استان قزوین مخالفت شده است.
