ملیحه شریف خواه - روزنامه اطلاعات| قیمتگذاری غیر کارشناسی بسیار نازل خرید تضمینی گندم به ویژه پس از آزادسازی نرخ ارز که موجب شد قیمت هرکیلو جو از ۵۰ تومان هم فراتر برورد، سبب شده است بسیاری از گندمکاران کم کم تصمیم بگیرند عطای فروش این محصول استراتژیک را به لقایش ببخشند و حتی آن را صرف خوراک دام کنند؛ بر همین اساس رئیس جمهوری به تازگی دستور بازنگری داده است اما به نظر می رسد قیمت های پیشنهادی هم با توجه به افزایش هزینه های کشت و برداشت، نمی تواند نظر تولید کننده را جلب کند.
خرید تضمینی گندم از دهه ۱۳۶۰بهعنوان یکی از ابزارهای راهبردی دولتها برای حمایت از کشاورزان،تأمین امنیت غذایی کشوروتحقق دارد خودکفایی گندم مورد توجه قرار گرفت، هرچند که این راهکار در ابتدای کار تاثیرگذار و با استقبال کشاورزان همراه بود، اما در سالهای اخیر به دلیل رشد بالای تورم و نرخگذاریهای پایین گندم از سوی دولت و همچنین هزینههای بالای خرید نهادههای کشاورزی، نظیر بذر، کود، سم و هزینههای خرید، سرویس و نگهداری ماشینآلات کشاورزی، هزینههای بالای تولید و حاشیه سود پایین و همچنین تغییرات اقلیمی و کاهش نزولات آسمانی انگیزه کشت را در میان گندمکاران کاهش داده است؛ این در حالیست که کشاورزان، نهادههای تولیدی را با نرخ آزاد تهیه میکنند، اما در قیمتگذاریهای تضمینی، هزینهها و تورم واقعی لحاظ نمیشود و ابلاغ قیمت مصوب ۲۹هزار و ۵۰۰تومانی خرید تضمینی گندم از سوی دولت در سال جاری در مقایسه با نرخ تورم، عادلانه نیست و باعث نگرانی گندمکاران و تردید آنان برای ادامه کشت این محصول مهم و حیاتی شده است و آنان به همین دلیل خواستار تجدید نظر در این نرخگذاری و افزایش آن متناسب با نرخ تورم از سوی نهادهای رسمی اقتصادی کشور هستند.
دلیل تداوم نارضایتی کشاورزان
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان قزوین دیروز در نشست مطبوعاتی در پاسخ به سئوال خبرنگار «اطلاعات» مبنی بر خطر کاهش سطح زیر کشت گندم به دلیل تداوم نارضایتی کشاورزان گفت : در راستای اصلاح الگوی کشت در سال جاری، گندم در ۴۲هزار هکتار کشت و بیش از ۲۰۵هزارتن گندم از کشاورزان خریداری شده است.
فرامرز حریری مقدم در مورد قیمت گذاری خرید تضمینی گندم در سال جاری افزود :شورای قیمتگذاری محصولات کشاورزی که ترکیبی از نمایندگان کشاورزان، بنیاد ملی گندمکاران، بخش خصوصی، سازمان نظام مهندسی کشاورزی، نمایندگان مجلس و دستگاههای دولتی از جمله وزارت جهاد کشاورزی، سازمان برنامه و بودجه و وزارت اقتصاد است،در ابتدای فصل زراعی قیمت خرید تضمینی گندم را از ۲۷هزار و ۵۰۰تا ۲۹هزار و ۵۰۰تومان و بر اساس کیفیت محصول تعیین کرده بود.
وی ادامه داد : این در حالی است که از دیماه و درپی آزادسازی نرخ ارز در زنجیره تأمین نهادههای کشاورزی،هزینههای تولید افزایش چشمگیر داشته است. نرخ ارزی که پیشتر برای واردات نهادهها حدود ۱۱هزار و ۳۰۰تومان محاسبه میشد، اکنون به حدود ۴۳هزار تومان رسیده و همین موضوع فشار مضاعفی بر گندمکاران وارد کرده است.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی قزوین تصریح کرد: بر اساس اعلام فعالان این بخش، در حال حاضر قیمت جو وارداتی به حدود ۳۳هزار تومان رسیده و این در حالی است که گندم، بهعنوان محصولی راهبردی در امنیت غذایی کشور، نباید با قیمتی کمتر یا حتی نزدیک به آن خریداری شود. آنان معتقدند قیمت منصفانه خرید تضمینی گندم، با توجه به هزینه تمامشده و سود منطقی کشاورز، باید در کانال ۴۰هزار تومان تعیین شود.
خطر قاچاق گندم جدی است
از سویی دیگر مدیرعامل بنیاد ملی گندمکاران چند روز قبل با اشاره به رقم تعیین شده ۴۰هزار تومان برای هر کیلوگرم گندم مصوب اعلام کرد: بر اساس مطالعات انجامشده توسط بنیاد ملی گندمکاران در مورد قیمت تضمینی گندم، تمامی افزایش هزینهها در بخشهای مختلف از جمله کود، سم، بذر، ادوات کشاورزی، آبیاری و دستمزد بهطور علمی و کارشناسی محاسبه شده است و به رقم ۴۰هزار تومان برای هر کیلوگرم گندم رسیدهایم.
علی قلی ایمانی افزود: در این قیمت، سود ۱۵تا ۲۰درصدی برای کشاورز در نظر گرفته شده است و قیمتهای پایینتر از این، سود کشاورز را از بین میبرد و حتی هزینهها را پوشش نمیدهد.
وی با هشدار نسبت به اینکه عدم اصلاح قیمت میتواند منجر به بیثباتی در تولید گندم شود، اظهار داشت: با توجه به اینکه قیمت جو در بازار به حدود ۶۰هزار تومان رسیده، در صورت باقیماندن قیمت گندم در رقم ۲۹هزار و ۵۰۰تومان، مرغداران و دامداران برای تأمین خوراک به سمت خرید گندم خواهند رفت و این امر بازار را آشفته خواهد کرد.
ایمانی خطر قاچاق گندم را نیز یادآور شد و گفت: با توجه به تفاوت زیاد قیمت داخلی و جهانی، امکان قاچاق گندم به کشورهای همسایه وجود دارد که این موضوع نیز ناشی از اصلاحنشدن قیمت، قابل پیشبینی است.
اظهارنظر کشاورز نمونه کشوری
حاج درویش صادقی؛ کشاورز نمونه کشوری و استان قزوین با انتقاد از قیمت تعیین شده برای نرخ تضمینی خرید گندم به مبلغ ۲۹هزار تومان در سال زراعی جاری گفت: با توجه
به گران بودن هزینههای جانبی تولید گندم نظیر نهاده ، ماشین آلات کشاورزی، حقوق و هزینههای کارگران، آب، برق و نیز رشد نرخ تورم، قیمت مصوب گندم با نرخ دولتی به هیچ وجه صرفه اقتصادی برای کشاورز ندارد و باید دولت نرخ مصوب آن را بر اساس نرخ تورم تعیین کند.
وی ادامه داد: اکنون نرخ برابری هر دلار ۱۴۵هزار تومان و بیشتر است و باید با یک دلار بتوان ۲کیلوگرم گندم خرید، در حالی که با توجه به بالا بودن هزینه نهادهها این نرخ مصوب برای خرید تضمینی گندم صرفه اقتصادی ندارد و با این نرخ کشاورزان برای هر تن گندم ۳۰۰تا ۵۰۰هزار تومان ضرر میکنند، که در چنین شرایطی کشاورزان برای کاشت گندم تردید میکنند و مصمم به تغییر کشت میشوند، زیرا با نرخ تعیین شده امکان تولید گندم برایشان وجود ندارد و به کشت محصولات دیگری روی میآورند.
این کشاورز نمونه تاکید کرد: دلمان میخواهد گندم بکاریم و اگر دولت از ما حمایت کند، میتوانیم از هر هکتار حداقل ۸تن گندم برداشت کنیم و تقاضا داریم حداقل نرخ مصوب خرید تضمینی گندم به ۶۵تا ۷۰هزار تومان افزایش یابد تا بتوانیم تولید این محصول استراتژیک را ادامه دهیم و به خودکفایی دست یابیم.
صادقیگفت: اگر بخواهیم گندم را وارد کنیم برای هر کیلوگرم آن باید حداقل ۷۰هزار تومان پرداخت شود و اگر با همین مبلغ از کشاورزان و تولید کننده داخلی گندم خرید شود، دیگر به واردات آن نیازی هم نخواهد بود.
ویتاکید کرد: در شرایط کنونی و تعیین نرخ پایین مصوب خرید تضمینی گندم ، امکان تحویل محصول تولیدی به انبار و سیلوهای دولتی بسیار محدود خواهد شد.
صادقی ادامه داد: اگر دولت گندم را به نرخ مصوب خوب و مناسبی خریداری نکند، گندمکاران مجبور می شوندمحصول تولیدی خود را برای استفاده خوراک دام به دامداران خریداری یا برای صادرات در اختیار دلالان قرار دهند ؛ما کشاورزان مجبور هستیم برای تامین منابع مالی مورد نیاز خود، بخشی از گندمهای تولیدی خود را در بازار آزاد بفروشیم.
ضرورت تناسب نرخ مصوب با هزینه کشاورزان
مصطفی علیمحمدی دیگر کشاورز گند مکاردر منطقه اسفرورین استان قزوینگفت: خرید تضمینی گندم وقتی خوب است که مبلغ تعیین شده آن متناسب با دخل و خرج کشاورزان باشد.
وی ادامه داد: نرخ مصوب سال گذشته برای خرید تضمینی گندم ۲۳هزار تومان تعیین شد، حال آن که هزینههای یک کشاورز برای تولید یک تن گندم بسیار بیشتر از این مبلغ است و به دلیل اینکه او در زمان برداشت محصول نیاز مالی دارد، مجبور میشود گندم تولیدی خود را به دلالان بفروشد و در عین حال با توجه به اینکه گندم را به سیلو و انبار تحویل نداده است از دریافت خدمات حمایتی شامل نهادههای تولید، سم و کود به نرخ دولتی هم محروم میشود .
وی از دیگر مشکلات گندمکاران و کشاورزان را عدم اجرای بموقع تعهدات پرداخت پول گندم خریداری شده ذکر کرد و گفت: در بیشتر مواقع دولت پول گندمکاران را به موقع نمیپردازد و گاهی با تاخیر ۴تا ۷ماهه طلب گندمکاران پرداخت میشود که در چنین شرایطی کشاورزان به دلیل مقروضبودن، نمیتوانند گندم را به انبارهای دولتی تحویل دهند و مجبور میشوند آن را در بازار آزاد به دلالان بفروشند.
وعده پزشکیان برای افزایش قیمت خرید گندم
انتقاد کشاورزان از قیمت گذاری غیرمنطقی خرید تضمینی گندم سرانجام سببشد رئیس جمهوری در این بارهتجدید نظر و نسبت به اصلاح این قیمت گذاری ها دستورات لازم را صادر کند.
مسعود پزشکیانچهارم بهمندر آیین سی و نهمین دوره معرفی و تجلیل از برگزیدگان ملی بخش کشاورزی در سخنانی بر لزوم اصلاح نظام قیمتگذاری محصولات کشاورزی تاکید کرد و گفت: نمیتوان گندم را با قیمت ۲۵هزار تومان خریداری کرد و در عین حال، جو با قیمت ۴۱هزار تومان معامله شود. این ناهماهنگیها باید اصلاح شود و با همکاری و هماهنگی، این روند را اصلاح خواهیم کرد تا زمینههای تبعیض، رانت و بیعدالتی از بین برود.
وی با بیان این که در گذشته بدلیل وجود ریشههای رانت و فساد و تبعیض، تلاش نهادها و دستگاه های مربوطه از جمله سازمان بازرسی، دیوان محاسبات و غیره به نتیجه نمیرسید، تصریح کرد: نارضایتی مردم عمدتاً ناشی از وجود رانت، رشوه، قاچاق و احتکار بوده است. با اصلاح ریشهای ساختارها، دیگر بستر مناسبی برای این تخلفات باقی نخواهد ماند. زمانی که ارز رانتی حذف شود، امکان احتکار و قاچاق نیز عملاًاز بین میرود و روند افزایش غیرمنطقی قیمتها متوقف خواهد شد.
با توجه به این صحبت هایرئیس جمهوری ،کشاورزان امیدوارند روند قیمت گذاری گندم اصلاح شود تا بیش از این متوجه خسارت مالی نشوند .درهمین راستا شنیده ها از ابلاغ قیمت جدید طی ۱۰ روز آینده حکایت دارد.
