در حالی که فضای سیاسی خاورمیانه همچنان ملتهب است، ایران و آمریکا از حدود دو هفته قبل بار دیگر پشت میز مذاکره نشسته‌اند؛ گفت‌وگوهایی که پس از توقف در پی وقوع جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل در خردادماه، اکنون در سایه تهدیدهای نظامی ایالات متحده از سر گرفته شده است. آمریکا طی هفته‌های اخیر با اعزام ناوهای هواپیمابر «آبراهام لینکلن» و «جرالد فورد» به خاورمیانه و تقویت حضور جنگنده‌ها، هواپیماهای سوخت‌رسان و سامانه‌های پدافندی در پایگاه‌های منطقه‌ای خود، سطح آماده‌باش نظامی‌اش را افزایش داده است؛ تحرکاتی که از تداوم راهبرد هم‌زمان «تهدید و مذاکره» از سوی واشنگتن حکایت دارد؛ رویکردی که مقام‌های آمریکایی از آن با عنوان «صلح از مسیر قدرت» یاد می‌کنند. 

به نقل از دیده‌بان، در همین چارچوب، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا طی هفته‌های گذشته مواضعی دوگانه اتخاذ کرده است؛ به نحوی که او ضمن ابراز امیدواری نسبت به دستیابی به توافق، هم‌زمان بر روی میز بودن گزینه نظامی نیز تأکید کرده است.

ترامپ روز ۳۰ بهمن در یک سخنرانی گفت: «ما باید به یک توافق معنی‌دار با ایران برسیم، وگرنه اتفاقات بدی رخ خواهد داد. احتمالاً در ۱۰ روز آینده معلوم خواهد شد که می‌توانیم با ایران به توافق برسیم یا خیر.»

او همچنین در پاسخ به پرسش یک خبرنگار درباره تعیین ضرب‌الاجل برای ایران، مدعی شد: «فکر می‌کنم ۱۰ تا حداکثر ۱۵ روز زمان کافی باشد. اگر به توافق نرسیم، اوضاع برای آن‌ها ناخوشایند خواهد شد.» 

در سوی دیگر، مقام‌های ایرانی نیز بر آمادگی توأمان تهران برای مذاکره و دفاع تأکید دارند. سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، از تدوین پیش‌نویس یک توافق احتمالی خبر داده و تصریح کرده است که تهران از جنگ هراسی ندارد. در این میان، گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای از آماده شدن متن پیشنهادی ایران برای ارائه به آمریکا با میانجیگری عمان حکایت دارد. بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، زمان دور بعدی مذاکرات را پنجشنبه ۷ اسفند اعلام کرده است.

عراقچی هم در مصاحبه‌ای با اشاره به وجود «شانس واقعی» برای دستیابی به راه‌حلی مبتنی بر «بازی برد - برد» ابراز امیدواری کرده است که نشست پیشِ‌رو زمینه دستیابی به «توافقی سریع» را فراهم کند. 

در تحولی دیگر، ترامپ روز چهارم اسفند در شبکه اجتماعی تروث سوشیال، بار دیگر با لحنی تهدیدآمیز نوشت: «تصمیم‌گیرنده نهایی (درباره جنگ با ایران) من هستم. ترجیح می‌دهم توافقی حاصل شود، اما اگر به توافق نرسیم، آن روز، روز بسیار بدی برای ایران و متأسفانه برای مردم آن خواهد بود؛ مردمی که بزرگ و شایسته هستند و هرگز نباید چنین وضعیتی برایشان رخ می‌داد.» با این حال، کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، روز پنجم اسفند در یک نشست خبری تأکید کرد: «گزینه اول رئیس‌جمهور همواره دیپلماسی است، اما در صورت لزوم، او توانایی استفاده از نیروی مرگبار را نیز دارد.» 

درباره روند کنونی مذاکرات ایران و آمریکا و چشم‌انداز دستیابی به توافق یا احتمال شروع جنگ میان دو کشور، با کامران غضنفری، عضو کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها و نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی گفت‌وگو کرده است. 

مشروح گفت‌وگوی کامران غضنفری، نماینده مجلس دوازدهم را در ادامه می‌خوانید. 

مخفی‌کاری تیم مذاکره‌کننده ایران شبیه دوره مذاکرات برجام است

کامران غضنفری، عضو کمیسیون امور داخلی کشور و شوراهای مجلس در ابتدای اظهارات خود درباره مذاکرات ایران و آمریکا گفت: متأسفانه شیوه‌ای که تیم مذاکره‌کننده ما در پیش گرفته، عبارت است از پنهان‌کاری، مخفی‌کاری و مکتوم نگه داشتن محتوای مذاکرات و آنچه در گفت‌وگو با طرف خارجی مطرح می‌شود؛ به نحوی که محتوای مذاکرات را از مردم و نمایندگان مجلس مخفی کرده‌اند و این اتفاق شبیه روندی است که در زمان مذاکرات برجام سراپا خسارت طی شد؛ یعنی در مذاکرات برجام نیز شاهد آن بودیم که آقای ظریف با دشمن اصلی ایران یعنی وزیر خارجه آمریکا مذاکره می‌کرد و زمانی که نمایندگان مجلس از ایشان سؤال می‌کردند که راجع به چه چیزی گفت‌وگو می‌کنید و چه توافقی می‌خواهید انجام دهید، پاسخ می‌داد که این مسائل محرمانه است و شما نباید بدانید. 

نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی ادامه داد: در زمان مذاکرات برجام، مطالبی را که تیم مذاکره‌کننده ما با اصلی‌ترین جمهوری اسلامی در میان می‌گذاشت و می‌خواست درباره آن توافق کند، مردم کشورمان و نمایندگان مجلس نسبت به آن نامحرم بودند و آقایان نمی‌خواستند که نمایندگان مردم از محتوای مذاکرات اطلاع پیدا کنند، چون اگر اطلاع پیدا می‌کردند، می‌فهمیدند که آقای ظریف و دوستان ایشان در حال انجام چه خیانتی به کشور هستند و جلوی این کار را می‌گرفتند؛ بنابراین در آن زمان، تیم مذاکره‌کننده همه‌چیز را از مردم و نمایندگان مجلس پنهان می‌کرد تا دستش رو نشود که مشغول انجام چه خیانتی است. 

وی همچنین خاطرنشان کرد: روندی هم که اکنون در پیش گرفته شده است، متأسفانه شبیه آن دوران است، یعنی تیم مذاکره‌کننده ما اصلاً نمی‌گوید که چه پیشنهاداتی را به طرف مقابل داده است، چه توافقی قرار است انجام شود، چه مطالبی را دورهای قبلی مذاکرات مطرح کرده یا طرف مقابل چه پاسخ‌هایی داده است. تیم مذاکره‌کننده ما در حال مخفی کردن همه این موضوعات است که قطعاً اتفاق خوبی نیست و به نظر نمی‌آید که این روند، به نتیجه مطلوبی برای ملت ایران برسد. 

عراقچی جز کلی‌گویی، چیز دیگری درباره روند مذاکرات نگفته است

غضنفری درباره احتمال به توافق رسیدن ایران و آمریکا نیز گفت: آنچه از شواهد و قرائن برمی‌آید، این است که تیم مذاکره‌کننده ما بنای خود را بر این گذاشته که حتماً به یک توافق با طرف آمریکایی دست پیدا کند. به نظر می‌رسد که آقایان می‌خواهند که در همین راستا، یک‌سری امتیازات را به آمریکایی‌ها بدهند. آن‌طور که از اخبار گوشه و کنار می‌توان ارزیابی کرد، این است که تیم مذاکره‌کننده ما می‌خواهد یک‌سری عقب‌نشینی‌هایی را در زمینه غنی‌سازی بپذیرد، اما این که قرار است به ازای این عقب‌نشینی، چه چیزی از طرف آمریکایی گرفته شود و چه چیزی از توافق احتمالی با آمریکا عاید ایران خواهد شد، در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. 

عضو کمیسیون امور داخلی کشور و شوراهای مجلس ادامه داد: تیم مذاکره‌کننده ما گاهی اعلام می‌کند که قرار است طرف مقابل یک‌سری تحریم‌ها را بردارد و مطالبه ما رفع تحریم‌های نفتی، بانکی و… است. گاهی هم موضوعات دیگری توسط برخی اعضای تیم مذاکره‌کننده مطرح می‌شود، مثل این که ما پیشنهاد کرده‌ایم که آمریکایی‌ها در صنایع نفت و گاز ما سرمایه‌گذاری کنند و شریک شوند یا بخشی از صادرات ما را آن‌ها برعهده بگیرند. این‌ها همه اخبار پراکنده‌ای است که منابع رسمی آن را منتشر نکرده‌اند، اما منابع غیررسمی به‌ویژه رسانه‌های خارجی بعضاً در گزارشات خود به آن اشاره می‌کنند. 

وی در ادامه بیان کرد: در هفته‌های اخیر که مذاکرات در جریان بوده است، ما از وزیر خارجه‌مان جز یک‌سری صحبت‌های کلی، چیز دیگری نشنیده‌ایم؛ یعنی وقتی خبرنگاران از ایشان سؤال می‌کنند که از مذاکرات چه خبر، ایشان پاسخ می‌دهد که «مذاکرات مثبت و رو به جلو است.» یعنی آقای عراقچی در این زمینه به کلی‌گویی و بیان جملات کلیشه‌ای اکتفا می‌کند، در حالی که ایشان در زمان مذاکرات برجام نیز همین کلیشه‌ها را به‌کار می‌برد و هر موقع که از پرسیده می‌شد که چه خبر از مذاکرات، ایشان پاسخ می‌داد که «مذاکرات مثبت و رو به جلو است.» جمله‌ای که هیچ معنای خاصی از آن درنمی‌آید و هیچ نکته مشخصی در آن وجود ندارد. در مجموع به نظر نمی‌رسد که این روند، چندان روند خوشایندی باشد. 

بخشی از مسئولان دولت از تهدیدهای آمریکا ترسیده‌اند 

غضنفری در پاسخ به این پرسش که آیا از روند کنونی مذاکرات، توافق حاصل می‌شود یا خیر و اگر توافق نشود، آیا الزاماً جنگ رخ خواهد داد یا نه، به دیده بان ایران گفت: متأسفانه به نظر می‌آید که بخشی از مسئولان دولت از تهدیدهای آمریکا ترسیده‌اند؛ به نحوی که وقتی دو هفته پیش ترامپ اعلام کرد که اگر ایران تا ۲۴ ساعت دیگر پای میز مذاکره نیاید، من حمله می‌کنم، آقایان بلافاصله دست خود را بالا بردند و گفتند که ما آماده مذاکره هستیم؛ یعنی عکس‌العمل بسیار بدی نشان دادند که حاکی از ترس آن‌ها از تهدید طرف مقابل بود، اگرچه آقایان دولتی بعداً سعی کردند بگویند که ما نترسیده‌ایم و نیروهای مسلح ما آماده مقابله هستند. با این حال، وقتی طرف مقابل تهدید می‌کند و شما بلافاصله می‌گویید که آماده مذاکره هستیم، یعنی در حال ارسال این پالس به طرف مقابل هستی که من از تهدید تو ترسیده‌ام و عقب‌نشینی کرده‌ام و آماده‌ام که با یکدیگر بنشینیم و گفت‌وگو کنیم. 

نماینده تهران در مجلس یادآور شد: وضع تحریم‌های گوناگون علیه ایران توسط آمریکا طی هفته‌های گذشته که مذاکرات در جریان بوده است، نشان می‌دهد که طرف آمریکایی هیچ‌گونه حسن نیتی ندارد و بنا ندارد که هیچ تحریمی را لغو کند، چون اگر می‌خواست بخشی از تحریم‌ها را بردارد، طبیعتاً نباید در طول مذاکرات، تحریم‌های جدید وضع می‌کرد. این اتفاق نشان می‌دهد که طرف مقابل به‌هیچ‌وجه حسن نیت ندارد، اما به نظر می‌رسد که طرف خودی نیز قصد دارد به هر قیمتی که شده است، با آن‌ها به توافق برسد، حتی با دادن امتیازات مختلف. 

وی در ادامه تأکید کرد: خدمت ملت شریف ایران عرض می‌کنم این‌طور نیست که تیم مذاکره‌کننده ما بتواند هر کاری دلش خواست انجام دهد و هر نوع امتیازی که خواست به طرف مقابل بدهد. نمایندگان مجلس حتماً اجازه نمی‌دهند که خیانت برجام دوباره تکرار شود که متأسفانه آقای عراقچی هم یکی از اعضای تیم مذاکره‌کننده برجام بود و ایشان و دوستان‌شان هیچ‌گاه بابت خسارت بزرگی که از طریق امضای برجام به کشورمان زدند، از ملت ایران عذرخواهی نکرده‌اند. 

هرگونه توافق احتمالی با آمریکا باید در مجلس تصویب شود

غضنفری در پاسخ به این سؤال که تهدیدهای کنونی آمریکا درباره حمله نظامی به ایران، چقدر جدی است و اگر توافق نشود، آیا شاهد وقوع جنگ میان دو کشور خواهیم بود یا خیر، عنوان کرد: آمریکایی‌ها آمده بودند که علیه ما عملیات نظامی انجام دهند و در همان جریانات دی‌ماه، ظاهراً در روزهای ۲۴ تا ۲۶ دی، آن‌ها بنا داشتند که وارد عملیات نظامی علیه ما بشوند، یعنی هواپیماهای آن‌ها بلند شدند و می‌خواستند به سمت ایران بیایند، اما وقتی با مقابله به مثل نیروهای هوایی ما مواجه شدند، یعنی هواپیماهای ما بلند شدند و برای مقابله با آن‌ها رفتند، آن‌ها ترسیدند و برگشتند؛ یعنی آمریکایی‌ها قصد حمله و مداخله را داشتند، ولی وقتی آمادگی نیروهای مسلح ما را دیدند، از ترس‌شان این کار را انجام ندادند. 

نماینده تهران در مجلس تصریح کرد: در دو هفته گذشته که ترامپ تهدیدات مکرری را مطرح کرده است که می‌آیم و می‌زنم، خب اگر او جرأت و توامندی لازم را داشت، تا الان حمله کرده بود. ترامپ می‌داند که اگر به ایران حمله کند، ما ضربات محکم و قاطعی به آمریکایی‌ها خواهیم زد و خسارت و صدمات فوق‌العاده‌ای به آن‌ها تحمیل خواهیم کرد، بنابراین تا الان از روی ترس، چنین کاری نکرده است. البته ترامپ مدعی شده است که ما می‌خواهیم به دیپلماسی فرصت بدهیم تا جنگ رخ ندهد، اما بیان چنین جملاتی حاکی از ترس آمریکایی‌ها است. 

وی در پایان گفت: مذاکره‌کنندگان ما باید حواس خود را جمع کنند که طرف مقابل از توانمندی ما می‌ترسد و نباید پشت میز مذاکره به آن‌ها باج یا امتیاز بیش از حد بدهند. اما هر امتیازی هم که تیم مذاکره‌کننده ما به آمریکایی‌ها بدهد و باعث شود که توافقی صورت گیرد، این توافق باید در قالب لایحه توسط دولت به مجلس ارائه شود و تا وقتی مجلس، توافق احتمالی را تأیید نکند، دولت حق اجرای آن را نخواهد داشت. نمایندگان مجلس هم حواس‌شان جمع است که اگر خدای‌ناکرده، تیم مذاکره‌کننده طوری عقب‌نشینی کرده باشد که به ضرر منافع ملی جمهوری اسلامی ایران باشد، قطعاً مجلس با چنین توافقی مخالفت خواهد کرد و اجازه اجرای آن را نخواهد داد.