شرق نوشت: شبکه اینترنت در ایران پس از گذشت یک هفته از 9 اسفند همچنان در وضعیت قطع یا اختلال شدید قرار دارد و به گفته نهادهای پایش اینترنت یعنی نت‌بلاکس، این خاموشی دیجیتال اکنون از مرز ۱۶۸ ساعت گذشته است.

نت‌بلاکس اعلام کرده که قطع سراسری اینترنت که از اوایل هفته گذشته آغاز شده، همچنان ادامه دارد و بخش بزرگی از کاربران ایرانی از دسترسی به اینترنت بین‌الملل محروم هستند. در این مدت، مردم عملاً از دریافت بسیاری از اطلاعیه‌ها، هشدارها و اخبار فوری محروم مانده‌اند، در حالی که برخی مقامات و رسانه‌های دولتی همچنان امکان دسترسی به شبکه‌های آنلاین را دارند.

بر اساس داده‌های این نهاد، در روزهای ابتدایی اختلال، میزان اتصال ایران به اینترنت جهانی به حدود یک درصد از سطح عادی سقوط کرد و عملاً بخش بزرگی از ارتباطات دیجیتال کشور قطع شد.

کاهش شدید اتصال اینترنت

گزارش‌های فنی نشان می‌دهد که با آغاز این محدودیت‌ها، اتصال اینترنت در ایران به‌سرعت افت کرده و در برخی ساعات به سطح «خاموشی تقریباً کامل» رسیده است. این وضعیت دسترسی کاربران به بسیاری از خدمات آنلاین، شبکه‌های اجتماعی و حتی ارتباط با بستگان در خارج از کشور را به شدت محدود کرده است.

نهادهای ناظر همچنین هشدار داده‌اند که چنین قطع‌هایی می‌تواند باعث افزایش شایعات و اطلاعات تأییدنشده شود، زیرا در نبود دسترسی به منابع متنوع خبری، روایت‌های محدود یا غیررسمی سریع‌تر در جامعه منتشر می‌شوند.

نگرانی از پیامدهای انسانی

نهادهای نظارتی نیز نسبت به پیامدهای این خاموشی دیجیتال هشدار داده‌اند. به گفته این نهادها، قطع گسترده اینترنت می‌تواند دسترسی مردم به اطلاعیه‌های امنیتی، هشدارهای اضطراری و منابع حیاتی را مختل کند و در شرایط بحران، خطرات بیشتری برای شهروندان ایجاد کند.

به گفته کارشناسان، در چنین شرایطی تنها گروه کوچکی از افراد ــ از جمله برخی نهادهای دولتی یا کسانی که به روش‌های جایگزین ارتباطی دسترسی دارند ــ قادر به ارتباط با خارج از کشور هستند.

3 بار قطعی در یک سال

قطع سراسری اینترنت در ایران سابقه‌ای چندساله دارد و اغلب در دوره‌های بحران سیاسی یا امنیتی رخ داده است. به جز قطعی‌های اینترنت در سال‌های 88، 98، 1401، اینترنت در سال 1404 سه بار قطع شه است. یک بار از این قطعی به 12 روز جنگ باز می‌گردد و بار دوم آن در اعتراضات دی ماه اتفاق افتاد که اینترنت برای نزدیک به 20 روز قطع بود. گزارش‌ها نشان می‌داد در آن دوره نیز اتصال ایران به اینترنت جهانی به نزدیک صفر رسید و دسترسی کاربران تنها به برخی خدمات داخلی محدود شد.

کارشناسان حوزه ارتباطات می‌گویند ایران طی سال‌های اخیر به سمت نوعی «اینترنت دو لایه» حرکت کرده است؛ مدلی که در آن دسترسی عمومی به اینترنت جهانی در مواقع بحران قطع می‌شود اما برخی خدمات داخلی یا شبکه‌های مورد تأیید حکومت همچنان فعال می‌مانند. در آن دوره  وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، در جلسه مشترک با معاون علمی ریاست‌جمهوری که به دنبال قطع اینترنت در دی‌ماه برگزار شده بود، خبر داد که قطع مکرر و گسترده اینترنت روزانه رقمی معادل پنج هزار میلیارد تومان (پنج همت) به اقتصاد کلان کشور خسارت وارد کرده است. از این میزان، نزدیک به ۵۰۰ میلیارد تومان در روز مستقیما بدنه و هسته اصلی اقتصاد دیجیتال (شامل استارتاپ‌ها، پلتفرم‌های خدمات‌رسان و تجارت الکترونیک) را متضرر کرده است.

با ادامه قطعی اینترنت فعلی و عبور آن از مرز یک هفته، این قطعی یکی دیگر  از طولانی‌ترین خاموشی‌های اینترنتی ایران در سال‌های اخیر محسوب می‌شود.