مراسم بزرگداشت سومین سالگرد درگذشت عماد افروغ، جامعهشناس و اندیشمند برجسته ایرانی، در محل پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات برگزار شد. این نشست با حضور جمعی از استادان دانشگاه، پژوهشگران و نزدیکان این متفکر فقید همراه بود و در جریان آن، علاوه بر مرور ابعاد مختلف شخصیت علمی و فکری افروغ، از کتاب «نقدنامه و کتابشناسی دکتر افروغ» نیز رونمایی شد.
به گزارش ایبنا، در ابتدای این مراسم، پدرام جوادزاده، دبیر نشست، با گرامیداشت یاد و خاطره عماد افروغ، هدف از برگزاری این برنامه را بررسی میراث فکری او و معرفی کتاب تازهمنتشرشدهای دانست که در هفت محور اصلی به تحلیل اندیشههای وی پرداختهاست. این اثر تلاش دارد با گردآوری مقالاتی از پژوهشگران مختلف، تصویری جامع از دیدگاهها و آثار افروغ ارائه دهد.
در ادامه، حسین میرزایی، رئیس پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، در سخنانی به تبیین ویژگیهای شخصیتی و فکری این اندیشمند پرداخت.
وی با تأکید بر اینکه افروغ صرفاً یک جامعهشناس نبود، بلکه «دانشمندی فکور» بهشمار میرفت، اظهار کرد: او دارای بینشی عمیق در حوزه جامعهشناسی و اندیشه نظری بود و همواره دغدغه مسائل اجتماعی را داشت.
معنای گفتوگو نزد افروغ
میرزایی همچنین شجاعت در بیان دیدگاهها و آزادگی را از برجستهترین ویژگیهای افروغ برشمرد و افزود: او در اندیشیدن، هیچ خط قرمزی قائل نبود و با وجود احتیاط در بیان، از طرح باورهای خود پرهیز نمیکرد. میرزایی در بخش دیگری از سخنان خود، درباره گرایش فکری افروغ توضیح داد: مشرب فکری او مبتنی بر «رئالیسم انتقادی» بود. افروغ در کنار دلبستگی عمیق به آرمانهای انقلاب، در سالهای پایانی عمر خود تلاش کرد این آرمانگرایی را با رویکردی انتقادی و واقعگرایانه تلفیق کند و توانست تفکر سنتی و واقعگرای خود را با نگاه انتقادی پیوند بزند. در بخش دیگری از مراسم، مانی کلانی، استادیار پژوهشگاه، به بررسی دیدگاه افروغ درباره مفهوم «گفتوگو» پرداخت. وی با اشاره به کتاب «گفتوگو؛ ابزار یا گفتمان؟» توضیح داد که افروغ دو برداشت از گفتوگو ارائه میکند: نخست، بهعنوان ابزاری در عرصه سیاست و تعاملات بینالمللی و دوم، بهعنوان گفتمانی برای دستیابی به حقیقت مشترک میان انسانها و ادیان.
وی تصریح کرد: افروغ در گذر زمان، از نگاه تقابلی فاصله گرفت و به امکان ایجاد اشتراکات با وجود اختلافات باور پیدا کرد، هرچند فضای حکمرانی را برای تحقق این امر مناسب نمیدانست.
علی محمدی، دیگر سخنران این نشست، مفهوم «امنیت فرهنگی» در اندیشه افروغ را مورد بررسی قرار داد و اظهار کرد: از نگاه او، امنیت فرهنگی در گرو حفظ و صیانت از حقوق فرهنگی افراد است. این حقوق شامل دسترسی به کالاهای فرهنگی، حق تعلق به فرهنگ خاص، مشارکت در حیات فرهنگی و حفظ هویت ملی و دینی میشود. عدالت فرهنگی نیز بهعنوان پیامد تحقق این حقوق قابل تعریف است.
در بخش دیگری از مراسم، زهرا کاظمپورفرد، همسر مرحوم افروغ، خاطراتی از زندگی شخصی و علمی او بیان کرد و با اشاره به دغدغه همیشگی افروغ برای نشر اندیشههایش گفت: او حتی در دوران بیماری نیز از فعالیتهای علمی دست نکشید و مطالعه و گفتوگو را نوعی درمان برای خود میدانست.
به گفته وی، افروغ اجازه نمیداد اندیشههایش بهصورت ابزاری مورد استفاده قرار گیرند و همواره بر اصالت و استقلال فکری تأکید داشت.
در پایان این مراسم، از کتاب «نقدنامه و کتابشناسی دکتر افروغ» رونمایی شد. این اثر در ۳۸۹صفحه منتشر شده و شامل دو بخش اصلی است: بخش نخست به نقد و تحلیل اندیشههای افروغ اختصاص دارد و بخش دوم، مجموعهای جامع از آثار و نوشتههای او را در بر میگیرد.
در این کتاب، هفت پژوهشگر در قالب مقالات موضوعاتی چون نقد درونگفتمانی، گفتوگو، رئالیسم انتقادی، عدالت اجتماعی، امنیت فرهنگی و نگاه افروغ به هنر و سینما را بررسی کردهاند.
مراسم یادمان عماد افروغ با تأکید بر ضرورت تداوم راه اندیشمندانی از این دست به پایان رسید؛ اندیشمندانی که با تلفیق آرمانگرایی و نگاه انتقادی، در پی فهمی عمیقتر از مسائل جامعه و ارائه راهحلهایی برای آن بودند.
شما چه نظری دارید؟