آموزش، حتی در دل بحران هم نباید متوقف شود؛ این پیام اصلی نقشه راهی است که کمیسیون ملی یونسکو در ایران برای «آموزش در شرایط اضطرار» تدوین کردهاست؛ برنامهای که میکوشد با تکیه بر تداوم، کیفیت، دسترسی، ایمنی و تابآوری، مسیر یادگیری را در سختترین موقعیتها نیز برای همه هموار نگه دارد.
حسن فرطوسی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، در گفتگو با اطلاعات درباره انتشار نقشه راه «آموزش در شرایط اضطرار» از سوی این نهاد توضیح داد: «آموزش» از مهمترین حوزههای فعالیت یونسکو است زیرا برخورداری از آموزش یکی از مهمترین حقوق انسانی است. علاوه بر این، برای اینکه صلح پایدار در دنیا وجود داشته باشد، توصیه جدی آن است که آموزش ارتقا یابد زیرا بسیاری از جنگها برخاسته از جهل هستند و هرچه سطح آموزش بالاتر رود، امکان برقراری صلح پایدار هم افزایش مییابد.
وی ادامه داد: یکی از وظایف کرسی آموزش در کمیسیون ملی، آن است که هم در دوران صلح و هم در شرایط بحرانی مثل جنگ، پیگیر وضعیت آموزش باشد و برای جامعه تبیین کند که در شرایط بحرانی، چگونه مقوله آموزش را همچنان باکیفیت و در دسترس همگان داشته باشیم. به این منظور، ما برنامهای به نام «آموزش در زمان بحران» داریم. همکاران من در گروه آموزشی کمیسیون ملی یونسکو، با همکاری وزارت آموزش و پرورش و کمیسیون ملی آیسسکو، تلاش کردند تا در مقوله آموزش در زمان بحران، مجموعهای از استانداردهای جهانی را ارائه دهند.
فرطوسی گفت: ما در این زمینه ۵ هدف اصلی را دنبال میکنیم: نخست آن که تبیین کنیم آموزش در شرایط بحران چطور تداوم یابد. اینفوگرافیهایی هم تهیه کردهایم که شکلهای تداوم آموزش را تشریح میکنند؛ از آموزش مجازی گرفته تا ارسال کتاب و محتوای آموزشی برای بچهها و حتی آموزش در چادرهای امدادی. وقتی میخواهیم آموزش تداوم داشته باشد، دیگر فقط مدرسه مسئولیت ندارد، بلکه خانواده، مدیران و برنامهریزان آموزش و خود دانشآموزان هم نقش دارند. هرچه همافزایی بین دانشآموز، معلم، خانواده و مدیران آموزشی بیشتر باشد، کیفیت آموزش تضمین میشود که هدف دوم ما از تدوین برنامه «آموزش در شرایط اضطرار» است.
دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران یادآور شد: هدف دیگر ما با الهام از مفهوم عدالت آموزشی، فراهم کردن «دسترسی» به آموزش برای همه است. برنامههای آموزشی باید بهگونهای تنظیم شوند که همگان بتوانند از آموزش برخوردار شوند؛ حتی در شرایط بحرانی که برخی مفاهیم در آن پررنگتر میشوند؛ ازجمله آوارگی یا غریبه بودن. بچهها در این زمینهها معمولا آموزش ندیدهاند و نمیدانند در محیط تازه با بچههای جدید چگونه رفتار کنند. این چالش، ابعاد و جنبههای گوناگونی دارد. مثلا ممکن است در برخی جوامع، اولویت آموزش را به یک جنسیت (پسر) بدهند و بگویند آموزش برای دختران ضرورتی ندارد، یا بگویند آموزش فقط برای طبقات خاصی است (ارباب-رعیتی)؛ این مسئولیت یونسکو است که یادآور شود که دسترسی به آموزش، حق تمامی افراد است.
وی خاطرنشان کرد: فراهم کردن «ایمنی» برای یادگیرنده، هم از نظر جسمی و هم از نظر ذهنی، هدف دیگر ما است. هیچ چیزی نباید روند آموزش را مختل کند. گاهی خانوادهها در شرایط بحران دچار استرس میشوند و باید کمک کنیم که احساس ایمنی دوباره در آنها زنده شود.تداوم آموزش باکیفیت و در دسترس، «تابآوری» افراد را تقویت میکند که هدف نهایی ماست. در این صورت، بچههای ما بعد از بیرون آمدن از چالشها، آدمهای قویتری میشوند که میتوانند در شرایط بحران تاب بیاورند و استوارتر از آن خارج شوند.
بومیسازی اسناد یونسکو
زهرا پورهادی، مدیر گروه آموزش کمیسیون ملی یونسکو در ایران هم درباره محتوای تولید شده درباره آموزش در شرایط بحران توضیح داد: ما ۵ هدف را در این رابطه تعریف کردیم و سپس سعی کردیم هر کدام از آنها را در قالب مسئولیتهایی که برای ۴ گروه دانشآموزان، معلمان، خانواده و مدیران تعریف شده، تشریح کنیم. تاکنون نقش این ۴ گروه را در دستیابی به هدف اول، یعنی تداوم آموزش، به صورت اینفوگرافی منتشر کردهایم و برای اهداف باقیمانده نیز به همین صورت عمل خواهیم کرد.
وی افزود: یکی از کارهایی که میتواند به تداوم آموزش کمک کند آن است که معلم آزادیعمل برای حذف بخشهایی از برنامه درسی که در شرایط اضطرار غیرضروری هستند را داشته باشد یا بتواند به صلاحدید خود، چیزهایی را آموزش دهد که به تابآوری بچهها کمک میکند. دانشآموزان هم میتوانند با گروهای همسال خود ارتباطات بهتری داشته باشند و نقاط ضعف خود را با کم گرفتن از همسالان، تقویت کنند. خانواده هم میتواند در فرآیند یادگیری کنار دانشآموز باشد و به او کمک کند. پورهادی اضافه کرد: ما این محتواها با مطالعه اسنادی که یونسکو، یونیسف یا شبکه بینالمللی آموزش در شرایط اضطرار منتشر میکنند، استخراج کرده و بومیسازی میکنیم و در اختیار آموزش و پرورش قرار میدهیم تا در برنامههای آموزشی خود، استفاده کنند.
شما چه نظری دارید؟