بازار خودرو در ماههای اخیر با موج تازهای از گرانی مواجه شده است و بهای بسیاری از خودروهای داخلی، مونتاژی و وارداتی با رشد قابلتوجهی همراه بوده است. در این میان، همزمان با اوجگیری انتقادات نسبت به وضعیت بازار، برخی روایتها ریشه التهابات قیمتی را در قیمتسازی و تحرکات واسطهای جستوجو میکنند. حال این پرسش مطرح است که سهم واقعی این عوامل در نوسانات اخیر بازار خودرو چقدر است و چه متغیرهایی مسیر چشمانداز بازار خودرو را تعیین میکنند؟
روند افزایش قیمت خودرو متاسفانه بهصورت تدریجی اما مداوم در حال ادامه یافتن است / اصلاح قیمتی به دلیل فشار عوامل مختلف بر بازار خودرو، چندان قابلتوجه و محسوس نیست
مسیح فرزانه، کارشناس صنعت خودروسازی، در گفتوگو با تجارتنیوز گفت: در یک ماه گذشته بازار خودرو با افزایش افسارگسیخته قیمتها مواجه شده است. این موضوع موجب انتقاد مصرفکنندگان، مسئولان و کارشناسان شده و مسالهای پنهان و دور از ذهن نیست. با این حال، این روند متاسفانه بهصورت تدریجی اما مداوم در حال ادامه یافتن است.
او افزود: در بازار خودرو، زمانی که افزایش قیمت قابلملاحظهای رخ میدهد، بخشی جزئی از این افزایش قیمت ناشی از حباب قیمتی است که بعدها بازار تا حدودی آن را اصلاح میکند. با این حال، این اصلاح قیمتی به دلیل فشار عوامل مختلف بر بازار خودرو، چندان قابلتوجه و محسوس نیست.
بازار خودرو تابع قواعد اقتصادی است / از ابتدای سال جاری سه عامل به فاکتورهای اثرگذار بر بازار خودرو اضافه شدهاند که نقش مهمی در شرایط فعلی بازار خودرو دارند
فرزانه تصریح کرد: اقتصاد، ماهیتی علمی و آکادمیک دارد و بازار خودرو نیز تابع همین قواعد اقتصادی است. فاکتورهای همیشگی اثرگذار بر بازار همچنان وجود دارند، اما از ابتدای سال ۱۴۰۵ سه عامل جدید نیز به این مجموعه اضافه شدهاند که در شرایط فعلی بازار نقش مهمی دارند.
او ادامه داد: نخستین عامل مهم، تغییرات نرخ ارز مبنای گمرکی است. طبق مصوبه مجلس، از ابتدای سال جاری نرخ ارز مبنای محاسبه حقوق ورودی گمرکی با افزایش قابلتوجهی همراه شده است و نرخ یورو از ۷۵ هزار تومان به میانگین ۱۵۵ هزار تومان رسیده است. این نرخ برابر با نرخ یورو در تالار دوم مرکز مبادله است که این روزها به حدود ۱۷۴ هزار تومان تا ۱۷۵ هزار تومان رسیده است.
اظهارات برخی نهادها مبنی بر تداوم روند واردات خودرو دور از واقعیت است / گرچه سیاستگذاران معتقدند که در حوزه تولید و مونتاژ مشکلی وجود ندارد، اما واقعیتهای صنعت و بازار خودرو داستان دیگری را روایت میکنند / زمانی که این اظهارات با واقعیتهای موجود همخوانی نداشته باشند، بازار مسیر گذشته و واقعی خود را ادامه میدهد
فرزانه تشریح کرد: عامل دوم، موضوع عرضه و تقاضا در بازار خودرو است. بهرغم اظهارات برخی نهادها مبنی بر تداوم و جریان داشتن روند واردات خودرو، بر اساس گفتههای فعالان حوزه واردات خودرو و آنچه در عمل مشاهده میشود، شرایط حقیقی واردات خودرو در تناقض با این اظهارات است.
این کارشناس ارشد صنعت خودروسازی ادامه داد: این شرایط مشابه همان رویکردی است که سیاستگذاران در حوزه تولید و مونتاژ اتخاذ کردهاند. گرچه سیاستگذاران معتقدند که در حوزه تولید و مونتاژ مشکلی وجود ندارد، اما واقعیتهای صنعت و بازار خودرو در تناقض با این اظهارات قرار دارد.
او افزود: بازارهای اقتصادی و سرمایهای بر اساس واقعیتهای موجود عمل میکنند. ممکن است بازار در مقاطع کوتاهمدت تحت تاثیر اظهارات مسئولان قرار گیرد، اما زمانی که این اظهارات با واقعیتهای موجود همخوانی نداشته باشند، بازار مسیر گذشته و واقعی خود را ادامه میدهد.
تنشهای منطقهای اخیر ریسکهای اقتصادی در بازار خودرو را افزایش داده است / این تحلیل که قیمتها بهزودی فرو خواهند ریخت ناشی از نداشتن شناخت کافی نسبت به سازوکارهای اقتصادی بازار خودرو است
فرزانه عنوان کرد: عامل سوم، تنشهای منطقهای اخیر است که ریسکهای اقتصادی در بازار خودرو را بهشدت افزایش داده است. زمانی که این عوامل در کنار فاکتور تکراری بازار خودرو یعنی انتظارات تورمی قرار میگیرند، وضعیت فعلی بازار خودرو چندان دور از انتظار نخواهد بود.
او ادامه داد: در این میان، گاهی شنیده میشود که برخی از همکاران یا حتی برخی نهادها اعلام میکنند قیمتهای بازار خودرو حباب است و بهزودی فرو خواهند ریخت و یا اینکه قیمتها توسط سایتها و فعالان بازار ساخته میشوند. چنین تحلیلهایی بیشتر ناشی از نداشتن شناخت کافی نسبت به سازوکارهای اقتصادی بازار خودرو است.
این فعال بازار خودرو یادآور شد: این ادعا شباهت زیادی به همان دیدگاهی دارد که پیشتر درباره بازار ارز مطرح میشد و گفته میشد قیمت دلار را کانالهای تلگرامی تعیین میکنند. در حالی که امروز نیز با وجود محدودیتهای اینترنتی، همچنان نرخ ارز، طلا و سکه بر اساس واقعیتهای اقتصادی تعیین میشود.
سهم واسطهگران در مقایسه با متغیرهای اصلی اثرگذار بر بازار خودرو بسیار محدود است / بخشی از واسطهگران مردم عادی هستند که سرمایه خود را به طرحهای ثبتنام خودرو منتقل کردهاند
فرزانه خاطرنشان کرد: نمیتوان منکر تاثیر سفتهبازی یا فعالیت واسطهها در بازار خودرو شد. با این حال، سهم واسطهگران در مقایسه با متغیرهای اصلی اثرگذار بر بازار خودرو بسیار محدود است. مهمترین نقش را همان سه عامل اقتصادی ایفا میکنند که پیشتر به آنها اشاره شد.
او افزود: بخشی از افرادی که امروز در بازار خودرو بهعنوان واسطه یا سفتهباز شناخته میشوند، در واقع مردم عادی هستند که در طرحهای فروش خودرو ثبتنام میکنند و پس از تحویل، خودرو را در بازار آزاد به فروش میرسانند.
پلتفرمها در واقع بستری برای انتشار آگهی مصرفکنندگان هستند و امکان قیمتسازی به معنای واقعی را ندارند / اعدادی که در آگهیها یا در صحبتهای فعالان بازار مطرح میشوند، به معنای ملاک معامله نیستند
فرزانه تشریح کرد: گاهی گفته میشود که پلتفرمهای خرید و فروش خودرو عامل قیمتسازی هستند. در حالی که چنین برداشتی دقیق نیست. پلتفرمها در واقع بستری برای انتشار آگهی مصرفکنندگان هستند و امکان قیمتسازی به معنای واقعی را ندارند. آنچه گاهی رخ میدهد این است که افراد با مشاهده آگهیهای مشابه، قیمت پیشنهادی خود را کمی بالاتر اعلام میکنند و این روند در حجم بالایی از آگهیها میتواند فاصلهای میان قیمتهای اعلامی و قیمت حقیقی ایجاد کند.
او ادامه داد: با این حال باید توجه داشت که بازار خودرو بازاری هوشمند است. اعدادی که در آگهیها یا در صحبتهای فعالان بازار مطرح میشوند، به معنای ملاک معامله نیستند. معیار اصلی، قیمتی است که در نهایت در معامله واقعی ثبت میشود؛ یعنی همان عددی که در قولنامه درج میشود و مبلغ نهایی بر اساس آن جابهجا میشود.
نادیده گرفتن کمبودها و تاکید بر اینکه قیمتها بهزودی کاهشی میشوند با منطق اقتصاد سازگار نیست و توهین به شعور مردم است / وقتی از تورم نقطهبهنقطه ۱۱۰ درصد صحبت میشود، نمیتوان افزایش قیمتها در بازار خودرو را تنها نتیجه قیمتسازی دانست
این کارشناس صنعت خودروسازی تاکید کرد: نادیده گرفتن کمبودها و مشکلات موجود در حوزه واردات، صنعت خودروسازی و بازار خودرو و این ادعا که قیمتها بهزودی کاهش مییابند یا صرفاً توسط دلالان ساخته میشوند، با منطق اقتصاد سازگار نیست و توهین به شعور مردم است.
او در پایان گفت: وقتی از تورم نقطهبهنقطه ۱۱۰ درصد صحبت میشود، نمیتوان افزایش قیمتها در بازار خودرو را تنها نتیجه قیمتسازی دانست. گرچه بخشی محدود از این پدیده میتواند ناشی از رفتارهای سفتهبازانه باشد، اما بخش عمده آن ریشه در عوامل اقتصادی دارد که در ابتدای این بحث به آنها اشاره شد.