روزنامه سازندگی نوشت: در آخرین تحولات سیاست خارجی، سیدمحسن نقوی وزیر کشور پاکستان در یک سفر دیگر وارد تهران شد. رسانههای پاکستانی مدعی شدند او که قبل از عزیمت به تهران با شهباز شریف نخستوزیر پاکستان دیدار کرد، حاوی پیامی برای رهبر انقلاب است. همچنین به ادعای الحدث، رسانه عربستانی نخستوزیر پاکستان دستورات ویژهای به وزیر کشور خود درباره مذاکرات بین ایران و آمریکا داده است. الحدث همچنین مدعی شد: ایران خواستار مذاکرات سه ماهه درباره جزئیات پرونده هستهای است.
وزیر کشور پاکستان فروردین امسال همراه فرمانده ارتش کشورش سفر رسمی به تهران انجام داد. وی سپس دو بازدید رسمی دیگر در اواخر اردیبهشت و اول خرداد از جمهوری اسلامی ایران انجام داد. نقوی در دو بازدید اخیر خود در تهران با مسعود پزشکیان رئیسجمهور، محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی، سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه و همتای خود اسکندر مؤمنی دیدار کرد. سفر نقوی در ادامه تلاشهای پاکستان برای میانجیگری بین ایران و آمریکاست و ممکن است اسلامآباد، پیشنهادهای تازهای برای هموارسازی توافق تهران-واشنگتن به طرفها ارائه کند. الجزیره گزارش داد، وزیر کشور پاکستان حامل نامهای درباره پیشنهادهایی در مورد منابع مسدود شده ایران است. العربیه هم نوشت، وزیر کشور پاکستان در سفر خود به ایران، راههای دستیابی به یک یادداشت تفاهم را بررسی میکند.
این تحولات درحالی است که فشارهای آژانس علیه ایران نیز افزایش یافته است. مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی با ارائه گزارشی یکجانبه، بار دیگر خواست تا ایران به بازرسان آژانس اجازه دهد، کار و بازدید خود را از تأسیسات هستهای آسیبدیده ایران از سر بگیرند و خواستار یک توافق دیپلماتیک پایدار و قابل راستیآزمایی شد.
«رافائل گروسی» در آخرین گزارش خود به شورای حکام گفت: «آژانس نه اطلاعاتی از ایران درباره وضعیت مواد هستهای اعلام شده، تأسیسات و مکانهای خارج از تأسیسات برای اهداف پادمانی دریافت کرده و نه به هیچیک از این تأسیسات و مکانها، بهاستثنای نیروگاه بوشهر، برای انجام فعالیتهای راستیآزمایی میدانی دسترسی داشته است». گروسی بهرغم اظهارات خود همچنین اعلام کرد که ایران و آمریکا تقریباً به توافق نزدیک هستند. مدیرکل آژانس با اذعان به این واقعیت که حملات نظامی به تأسیسات و سایتهای هستهای ایران «وضعیتی بیسابقه» ایجاد کرده، مدعی شد: «انجام بیدرنگ فعالیتهای راستیآزمایی آژانس در ایران مطابق با توافقنامه پادمانی انپیتی و در صورت لزوم براساس مفاد مرتبط قطعنامههای شورای امنیت و شورای حکام ضروری است».
ادعاهای گروسی درحالی صورت میگیرد که او پیشتر اعلام کرد از موقعیت مکانی ذخایر اورانیوم غنیشده ایران که در جنگ ۱۲ روزه سال گذشته هدف حمله قرار گرفت، مطلع است. او گفت: «اکنون فعالیت در ایران در زمینه استخراج و غنیسازی اورانیوم بسیار محدود یا اصلاً وجود ندارد».
در واکنش به گزارش گروسی، کاظم غریبآبادی معاون وزیرخارجه او را به جانبداری از آمریکا و غرب متهم کرد و گفت، آژانس بدون محکوم کردن حملات به تأسیسات هستهای ایران، پیامدهای همان حملات را علیه تهران مطرح میکند. وی تأکید کرد حمله به تأسیسات تحت پادمان، نقض حقوق بینالملل، حاکمیت ایران و نظام عدم اشاعه هستهای است و از مدیرکل آژانس خواست، موضعی صریح در محکومیت این اقدامات اتخاذ کند. معاون وزیر خارجه همچنین تکرار موضوع غنیسازی ۶۰ درصدی و طرح نگرانی درباره ابعاد نظامی برنامه هستهای ایران را اقدامی سیاسی دانست و گفت در معاهده NPT محدودیتی برای درصد غنیسازی تعیین نشده و معیار اصلی، عدم انحراف برنامه هستهای به اهداف نظامی است.
او افزود: آژانس نمیتواند از یکسو آثار حملات نظامی را گزارش کند و از سوی دیگر مسئولیت عاملان این حملات را نادیده بگیرد و هزینههای فنی و سیاسی آن را متوجه ایران کند. غریبآبادی در پایان خواستار حفظ بیطرفی آژانس، پرهیز از سیاسیسازی گزارشهای فنی و محکومیت صریح حملات به تأسیسات هستهای تحت نظارت این نهاد شد.
این مناقشه قدیمی درحالی در جریان است که منابع دیپلماتیک به خبرگزاری رویترز گفتهاند، ایالات متحده در حال تدوین پیشنویس قطعنامه جدید علیه ایران است؛ اقدامی که قرار است پیش از نشست هفته آینده شورای حکام آژانس مطرح شود. به گفته این منابع، متن این پیشنویس هنوز بهطور رسمی میان اعضا توزیع نشده و جزئیات آن مشخص نیست اما انتشار خبر آن کافی بوده تا حساسیتها نسبت به روند مذاکرات تهران و واشنگتن افزایش یابد. میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در سازمانهای بینالمللی در وین در گفتوگو با خبرنگاران هشدار داده این اقدام میتواند
«خشم ایران» را برانگیزد. او گفته است که احتمالاً در این پیشنویس از تهران خواسته خواهد شد، دسترسی گستردهتری برای بازرسان آژانس به تأسیسات هستهای ایران فراهم کند. علاوه بر آژانس، ایران و آمریکا نیز بر سر وضعیت ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم و از همه مهمتر بازگشایی تنگه هرمز همچنان در تکاپو هستند. دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا در پاسخ به این سوال انبیسی که اگر به گفته او ایران بهشدت خواهان توافق با آمریکاست چرا طرف ایرانی توافق نمیکند، گفت: آنها قوی و با عزتنفس هستند. مدتی زمان میبرد. ۴۷ سال هر کاری دلشان خواسته، انجام دادهاند.
رئیسجمهور آمریکا مدعی شد: «ما خیلی سریع از ایران خارج خواهیم شد و نتیجه آن به هر شکل بسیار قوی خواهد بود؛ چه از طریق یک تکه کاغذ و چه از راهی بسیار سختتر. شاید حتی راه بسیار سختتر، آسانتر هم باشد».
این تحولات درحالی رخ می دهد که در روزهای اخیر تنش نظامی در جنوب کشور نیز بالا گرفته است. وزارت خارجه ایران در بیانیهای حمله آمریکا به تأسیسات راداری، نظارت ساحلی در منطقه سیریک و جزیره قشم را محکوم کرد و هشدار داد: نقض مکرر آتشبس از سوی آمریکا بار دیگر اثبات میکند که این کشور نهتنها ارادهای برای کاهش تنش و بازگشت به مسیر ثبات ندارد بلکه با اقدامات ماجراجویانه خود، امنیت منطقه را با مخاطرات جدی مواجه میکند و مسئولیت کلیه آثار و تبعات ناشی از این اقدامات غیرقانونی و نیز هرگونه تشدید تنش احتمالی برعهده دولت آمریکا خواهد بود.
اتفاقات اخیر نشان میدهد که تهران-واشنگتن در یک مسیر پرخطر حرکت میکنند و همچنان یکدیگر را محک میزنند. تقابل نظامی و مسیر دیپلماتیک، دو گزینهای است که دو طرف از آن استفاده میکنند. پررنگ شدن هر گزینه، وضعیت روشنتری از دو کشور را در روزها و هفتههای آینده نشان خواهد داد.