ایسنا نوشت: هنگامی که دو نفر به عفونتی مشابه مبتلا میشوند، نتیجه بیماری میتواند کاملا متفاوت باشد. ممکن است یک نفر با علائم خفیف و در مدت کوتاهی بهبود یابد، در حالی که فرد دیگر به شدت بیمار شود یا حتی جان خود را از دست بدهد.
دانشمندان دهههاست تلاش میکنند تا دلیل این تفاوت را درک کنند. سن، ژنتیک، بیماریهای زمینهای و سبک زندگی همگی نقش مهمی دارند، اما پژوهشگران بهتدریج دریافتند که واکنش بدن به بیماری نیز به اندازه خود بیماری اهمیت دارد.
نتایج پژوهش جدید موسسه «سالک» (Salk) نشان میدهد که یک ماده مغذی رایج موجود در غذاهای روزمره ممکن است به بدن کمک کند تا در زمان بیماری، التهاب شدید را بهتر کنترل کند. پژوهشگران دریافتند، اسید آمینه به نام «متیونین» توانسته از موشها در برابر عوارض خطرناک و تهدیدکننده حیات ناشی از عفونت و التهاب محافظت کند.
«متیونین»، اسید آمینه ضروری است که بدن انسان قادر به تولید آن نیست و باید از طریق رژیم غذایی تامین شود. این ماده در غذاهایی مانند گوشت، ماهی، تخممرغ، لبنیات، مغزها و دانهها یافت میشود. اسیدهای آمینه بهعنوان بلوکهای سازنده پروتئین شناخته میشوند، زیرا در ساخت و ترمیم بافتهای بدن نقش اساسی دارند.
جنل آیرز، سرپرست این پژوهش به همراه گروه تحقیقاتی وی سالهاست بررسی میکند که چرا برخی افراد از بیماری جان سالم به در میبرند، در حالی که برخی دیگر چنین شانسی ندارند. برخلاف بسیاری از پژوهشها که فقط بر نابودی میکروبها تمرکز دارند، این پژوهشگران میخواهند دریابند، بدن چگونه میتواند حتی در مواجهه با عفونت یا آسیب، سالم بماند و روند بهبود را طی کند.
یکی از عوامل کلیدی در بسیاری از بیماریهای شدید، التهاب است. التهاب، بخشی طبیعی و ضروری از واکنش سیستم ایمنی محسوب میشود. زمانی که بدن تهدیدی مانند باکتری، ویروس یا آسیبدیدگی را تشخیص میدهد، سلولهای ایمنی را به محل آسیب میفرستد. این سلولها، پیامرسانهای شیمیایی ترشح و به هماهنگی دفاع بدن کمک میکنند. اما زمانی که التهاب بیش از حد شدید شود یا مدت زیادی ادامه پیدا کند، میتواند خطرناک باشد.
التهاب کنترلنشده قادر است به بافتها و اندامهای سالم آسیب برساند. در بسیاری از عفونتهای شدید، نه فقط خود عامل بیماریزا، بلکه واکنش التهابی افراطی بدن نیز عامل اصلی آسیب است.
پژوهشگران برای بررسی بهتر این موضوع، موشها را به باکتری «یرسینیا سودوتوبرکلوزیس» (Yersinia pseudotuberculosis) آلوده کردند، باکتری که موجب التهاب گسترده در بدن میشود.
آنان مشاهده کردند که سطح «متیونین» در خون موشهای آلوده کاهش یافته است. همین موضوع موجب شد این فرضیه مطرح شود که شاید بازگرداندن سطح «متیونین» بتواند بر نحوه واکنش بدن به عفونت تاثیر بگذارد.
در مرحله بعد، گروه دیگری از موشهای آلوده غذایی غنیشده با «متیونین» دریافت کردند و نتایج، شگفتانگیز بود. موشهایی که «متیونین» بیشتری دریافت کرده بودند، احتمال بقای بسیار بالاتری داشتند. آنها کاهش وزن و تحلیل بدنی کمتری را تجربه کردند، مشکلات کمتری در سد خونی-مغزی داشتند و آسیبهای ناشی از التهاب در بدنشان کمتر بود.
شاید جالبتر از همه این بود که «متیونین» این تاثیرات مفید را عمدتا از طریق سیستم ایمنی ایجاد نکرد و در عوض، این ماده عملکرد کلیهها را بهبود بخشید.
کلیهها بیشتر به دلیل تصفیه مواد زائد خون و تولید ادرار شناخته میشوند، اما پژوهشگران دریافتند که عملکرد بهتر کلیهها به حذف مولکولهای التهابی اضافی موسوم به سیتوکینها نیز کمک میکند. سیتوکینها، پیامرسانهای شیمیایی مهمی در واکنشهای ایمنی هستند، اما افزایش بیش از حد آنها میتواند به بیماری شدید و حتی مرگ منجر شود.
«متیونین» موجب بهبود جریان خون در کلیهها و افزایش توانایی آنها در تصفیه خون شد. در نتیجه، کلیهها توانستند سیتوکینهای اضافی را موثرتر از جریان خون حذف کنند. نکته مهم این بود که این فرایند التهاب مضر را کاهش داد، بدون آنکه توانایی بدن برای مبارزه با عفونت تضعیف شود.
پژوهشگران همچنین اثر «متیونین» را در مدلهای حیوانی «سپسیس» (عفونت شدید خون) و آسیب کلیوی آزمایش کردند. در این موارد نیز «متیونین» تاثیرات محافظتی از خود نشان داد. این یافتهها حاکی از آن است که فواید این ماده ممکن است به یک نوع عفونت محدود نباشد و احتمالا در طیف گستردهتری از بیماریهای التهابی کاربرد داشته باشد.
این پژوهش پرسشهای مهمی را درباره نقش تغذیه در پزشکی مطرح میکند. دانشمندان مدتهاست میدانند که رژیم غذایی بر سلامت تاثیر میگذارد، اما نتایج این پژوهش نشان میدهد، برخی مواد مغذی خاص ممکن است بهطور مستقیم و در سطح زیستی، نحوه واکنش بدن به بیماری را تغییر دهند.
نتایج این پژوهش، شواهد آزمایشگاهی محکمی ارائه میدهد که «متیونین» میتواند با بهبود عملکرد کلیهها و کاهش التهاب بیش از حد، سرنوشت بیماری را در موشها تغییر دهد. یکی از جنبههای جالب این پژوهش، شناسایی سازوکار جدیدی در کلیهها برای کنترل سیتوکینهای التهابی است.
با این حال، این نتایج فعلا فقط در مطالعات حیوانی مشاهده شدهاند. بسیاری از روشهایی که در موشها موفق عمل میکنند، لزوما در انسان همان نتایج را به همراه ندارند. بنابراین این پژوهش ثابت نمیکند که مصرف مکملهای «متیونین» میتواند به بیماران مبتلا به عفونت، «سپسیس» یا بیماریهای کلیوی کمک کند.
نوریج گزارش کرد، پیش از هرگونه توصیه پزشکی، انجام کارآزماییهای بالینی روی انسان ضروری است. با این وجود، این یافتهها افق جدیدی را در پژوهشهای مربوط به نقش تغذیه در کمک به بدن برای بهبود و بقا در برابر بیماریهای شدید گشودهاند.
نتایج این پژوهش در نشریه علمی Cell Metabolism منتشر شده است.