شهید چمران از معدود شخصیتهایی بود که توانست علم و عمل، دانشگاه و میدان، اندیشه و مسئولیت اجتماعی را در وجود خود جمع کند و تصویری ماندگار از «دانشمند مجاهد» به یادگار بگذارد.
امام راحل در پیامی به مناسبت شهادت شهید چمران فرمودند: "چمران عزیز با عقیده پاک خالص غیر وابسته به دستجات و گروه های سیاسی و عقیده به هدف بزرگ الهی، جهاد را در راه آن از آغاز زندگی شروع و با آن ختم کرد. او در حیات با نور معرفت و پیوستگی به خدا قدم نهاد و در راه آن به جهاد برخاست و جان خود را نثار کرد. او با سرافرازی زیست و با سرافرازی شهید شد و به حق رسید.هنر آن است که بی هیاهوهای سیاسی و خودنمایی های شیطانی برای خدا به جهاد برخیزد و خود را فدای هدف کند نه هوی، و این هنر مردان خداست."
شهید چمران نمونهای از تبدیل سرمایه علمی و نخبگانی به سرمایه اجتماعی و قدرت نرم برای یک ملت بود.
شهید چمران نشان داد که علم، زمانی به اوج اثرگذاری میرسد که در خدمت انسان، جامعه و آرمانهای متعالی قرار گیرد. او با بهرهگیری از بالاترین مدارج علمی، مسیر آسایش فردی را انتخاب نکرد، بلکه دانش خود را در راه دفاع از مردم، استقلال کشور و مبارزه با ظلم به کار گرفت. همین ویژگی، او را به الگویی الهامبخش برای استادان، پژوهشگران و نخبگان تبدیل کرده است.
به تعبیر امام شهید "در جنگ سرداران بزرگی داشتیم، شخصیّتهای برجسته؛ حالا بعضیها نخبهی علمی بودند، آمدند در جنگ شدند سرباز و فعّال و تفنگبهدست؛ مثل مرحوم شهید چمران. چمران یک نخبهی علمی بود، نخبهی هنری هم بود؛ خودش به من می گفت: من در عکّاسی هنرمندم. آمده بود جنگ، لباس نظامی پوشیده بود، شد نظامی؛ [امّا] قبل از اینکه وارد این میدان بشود، نخبه بود. بعضی قبل از اینکه وارد این میدان بشوند نخبه نبودند، این میدان آنها را به فلک رساند"
نامگذاری سالروز شهادت او به عنوان روز بسیج استادان، حامل پیامی روشن است؛ دانشگاه تنها محل آموزش تخصص نیست، بلکه کانون تربیت انسانهای مسئول، متعهد و اثرگذار در سرنوشت جامعه است. استادان در کنار رسالت علمی خود، نقش مهمی در امیدآفرینی، تبیین واقعیتها، ارتقای سرمایه اجتماعی و تقویت اعتماد به نفس ملی دارند.
امروز که کشور با چالشها و تحولات پیچیده علمی، فرهنگی و رسانهای روبهرو است، بیش از هر زمان دیگری به روحیه چمرانی نیاز دارد؛ روحیهای که علم را از متن جامعه جدا نمیبیند و دانشگاه را در قبال مسائل کشور مسئول میداند. بسیج استادان نیز در همین چارچوب میتواند نماد حضور فعال نخبگان در عرصه حل مسائل، جهاد تبیین، تولید دانش و تقویت اقتدار ملی باشد.
۳۱ خرداد یادآور این حقیقت است که پیشرفت پایدار زمانی تحقق مییابد که علم با ایمان، تخصص با تعهد و دانش با مسئولیت اجتماعی همراه شود. شهید چمران، نماد این پیوند مبارک بود و راه او همچنان میتواند چراغ راه دانشگاهیان و استادان در مسیر خدمت به ایران و جامعه اسلامی باشد.
توصیه رهبر شهید این بود که هر چه ممکن است مجموعهی اساتید بسیجی را با همین نام توسعه بدهید. حالا مجموعه اساتید مؤمن ما در دانشگاهها هستند. البته مجموعه بسیج منحصراً کسانی نیستند که در دانشگاههای ما از ایمان و انگیزه معنوی برخوردارند. به حمدالله امروز فضای کشور شاهد اساتید بسیار فراوانی است که دارای ایمانند. این معنای بسیج است.