نگاهی به اسنادساواک درباره فعالیتهای رهبر شهید انقلاب
فاطمه یار محمدی
رهبر شهید انقلاب اسلامی زمانی که طلبه جوانی در مشهد بود ، مبارزات خود را علیه رژیم پهلوی شروع کرد و تا زمان شهادتش به دست جنایتکاران دوران ، شهادت گونه زیستن جز لاینفک شخصیت ایشان بود. آیت الله سیدعلی حسینی خامنه ای در سالهایی که به دلیل عارضهی بینایی پدر و کمک به وی به ضرورت از قم به مشهد بازگشت ، به تدریس سطوح عالی فقه و اصول (رسائل، مکاسب و کفایه) و برگزاری جلسات تفسیر قرآن برای عموم همت گماشت. در این جلسات جمعیت کثیری از قشر جوان به ویژه دانشجویان حضور پیدا میکردند. ایشان در جلسات تفسیر خود، مهمترین پایههای فکری اسلام و اندیشه اسلامی را از آیات قرآن استخراج و بیان میکرد و به تعمیق بنیانهای اندیشه مبارزه و براندازی حکومت طاغوت میپرداخت به صورتی که شرکتکنندگانِ در درس تفسیر ایشان به این نتیجه میرسیدند که باید در کشور، حکومتی بر پایه اسلام و معارف دین تحقق یابد. یکی از اهداف اصلی ایشان از تفسیر، انتقال مبانی انقلاب اسلامی به جامعه بود. رهبر شهید از سال ۱۳۴۷ درس تخصصی تفسیر را برای طلاب علوم دینی شروع کرد. این جلسات تفسیر تا سال ۱۳۵۶ و قبل از دستگیری و تبعید ایشان به ایرانشهر ادامه داشت .
اسناد ساواک
جلسات تفسیر قرآن رهبرشهید در مشهد تحت نظر ساواک قرار داشت . مستندات منتشر شده از پرونده ایشان در ساواک نشان میدهد که آنها از وجود این طلبه شجاع که در جلسات پس از نمازش در یک مسجد کوچک علیه استبداد شاه سخن میگفت نگران بودند. براساس اسناد ساواک رهبر شهید در سال های مبارزات قبل از انقلاب به خمینی مشهد(خراسان ) معروف بوده و این موضوع در اسناد ساواک آمده است.آیت الله سید مجتبی خامنه ای رهبر انقلاب اسلامی هم در اولین پیام خود به مناسبت چهلمین روز شهادت پدرشان، بر این موضوع تأکید کرده اند.
در سند خیلی محرمانه مربوط به فروردین سال ۵۳ که به تازگی توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر شده است ، در یک گزارش خبری از «مرتضی مطهری» یاد شده و آمده است: « ( شهید مطهری) از اینکه نماز جماعت سیدعلی خامنه ای را در مشهد تعطیل کردهاند به شدت ناراحت شده و اظهارداشته همه مراکز حساس را که اثری دارد می بندند و دعای ندبه آقای کافی را رواج میدهند. انسان متحیر می ماند چه کند و چه بگوید. وی گفت سیدعلی خامنهای از نمونههای ارزندهای است که برای آینده موجب امیدواری است و در این مدت کوتاه درمشهد کارهای پرثمری انجام داده که یکی از آنها جمع کردن جوانان روشنفکر و بیدار بوده و به همین جهت وی مورد توجه خمینی هم واقع شده و خمینی دستور داده که هواخواهان وی خامنهای را حمایت کنند. مطهری از وضع میلانی انتقاد کرد وگفت او روش منفی در پیش گرفته وسیدمحمدعلی هم به نفع سازمان امنیت جاسوسی میکند و از این جهت مردم را سخت مایوس و ناراحت کردهاند.»
در بخش دیگری از این گزارش چنین آمده است: « سیدعلی خامنهای قبلا در مسجد کرامت نماز میخواند و پس از اتمام نماز آیاتی را که مورد نظرش بود تفسیر میکرد.چند روز قبل به وی تذاکرات لازم داده شد که در مسجد مذکور نماز نخواند و جلسات او تعطیل شده است . ضمنا مرتضی مطهری ساکن تهران و قبلا در حسینیه ارشاد سخنرانی می کرده. وی یکی از افراد متعصب مذهبی است.»
تحریک اذهان عمومی
در سندی در۱۲ خردادسال ۴۲ از شهربانی به استانداری استان خراسان آمده است : «آقای سیدعلی فرزندحاجی سیدجوادخامنه ای محصل مدرسه حجتیه قم ۲۴ساله که برای وعظ به آنجا آمده و درمنبر از جریانات قم وایراد ضرب به علما بیاناتی نمود و اذهان عمومی را تحریک کرده نامبرده دستگیر و با پرونده به نظر آقای بازپرس رسیده و فعلا در شهربانی مذکور تحت نظراست.» بر اساس این سند: «شخص در ۲۰ خرداد ۴۲ به ساواک خراسان تحویل داده میشود. »
جمع آوری کتاب آینده در قلمرو اسلام
در سند محرمانه دیگری که درباره «کتاب آینده در قلمرو اسلام » است از اداره اطلاعات به شهربانی مشهد گزارش شده که به موجب اعلام وزارت فرهنگ و هنر چون کتاب آینده در قلمرو اسلام به قلم آقای سیدعلی خامنهای بدون تحصیل مجوز قانونی در چاپخانه خراسان ( مشهد) به چاپ رسیده است و حاوی مطالب برخلاف مصلحت است ، دستور فرماییدکه مأموران مربوطه با تحقیق و تجسس در مغازههای کتاب فروشی وکیوسکهای مطبوعاتی بساط روزنامه و کتابفروشان دوره گرد فعلا از توزیع کتاب مربوط جلوگیری به عمل آورده و همه نسخ موجود آن را جمع آوری و تا اطلاع بعدی در آن سرپرستی نگهداری کنند. ضمنا ۴ نسخه از کتاب مزبور را ضمن اعلام نتیجه اقدام به اداره ارسال دارند.
درگزارش دیگری درسال ۱۳۵۶ که مربوط به اعلام فوت دکترعلی شریعتی است ، شهربانی استان خراسان اعلام کرد: « برابر اطلاع، سیدعلی خامنهای به علت فوت دکترعلی شریعتی مزینانی در منزلش واقع در بازار سرشور کوچه برنجیان متحصن و بسیار ناراحت بوده ضمنا در همان روز عدهای از متعصبین مذهبی بخصوص دانشجویان برای عرض تسلیت به منزل وی تردد میکردند. براساس این گزارش سیدعلی خامنهای از دوستان نزدیک دکتر علی شریعتی بوده است.»
کمک به لبنان
براساس سند دیگری به تاریخ مهرماه سال ۱۳۵۵ از آیتالله خامنه ای به عنوان نماینده امام خمینی یادشده و آمده است : «سیدعلی خامنهای توسط شخصی به نام حاجی ارتضاء شغل قالیفروش به چندنفر از روحانیون مخالف پیغام فرستاده که فطریه را جمع آوری و تحویل دهند و درنظر است به مسلمانان لبنان ارسال دارند. »در آذر۱۳۵۷ هم سندی وجود دارد که در آن به فرار سربازان اشاره دارد و آمده است :
« ناشناسی به دکتر سیدمحمد حسینی بهشتی واعظ میگفت برای جلوگیری از شناخته شدن سربازانی که به توصیه خمینی از سربازخانهها فرار میکنند ، خامنهای در صحن مسجد گوهرشاد سخنرانی و توصیه نموده است که جوانان دیگر نیز سرهای خود را بتراشند تا مأموران را گمراه کرده و آنها نتوانند سربازان فراری را شناسایی کنند و این گفتار مؤثر واقع شدکما اینکه ماموران دژبانی چند نفر را که پسرهای تجار بازار بودند اشتباهاً بجای سربازان فراری دستگیر و آزاد کردند. همچنین خامنهای به خانمها توصیه کرده است از خریدن وسایل آرایش خودداری کنند. بهشتی گفت این موضوع را در جاهای دیگر اشاعه خواهیم کرد.»
عالم با نفوذ
از دکتر سیدمحمد بهشتی در سندی محرمانه در ساواک به تاریخ مرداد ۱۳۵۲ یاد شده که ضمن تعریف و تمجید از آیتالله خامنهای اظهار امیدواری کرده که در آینده آیتالله خامنهای یکی از علمای موجه ملی و با نفوذ خواهد شد. براساس این گزارش ، دکتر سیدمحمد بهشتی در مشهد با سیدعلی خامنهای رابطه بسیار نزدیک داشت و از افکار او بسیار تمجید و تحسین میکرد.
کنترل درتهران
در سندی از اداره کل سوم سازمان اطلاعات و امنیت کشور(ساواک) به امضای پرویز ثابتی ریاست ساواک تهران به تاریخ فروردین ۱۳۵۳ درباره سیدعلی خامنهای فرزند جواد آمده است: « نامبرده از روحانیون افراطی و ناراحت استان خراسان است که اخیرا مشهد را به مقصد تهران ترک کرده و علیهذا خواهشمند است دستور فرمائید با دادن آموزشهای لازم به منابع و همکاران افتخاری که یاد شد مورد شناسایی آنان می باشد، ترتیبی اتخاذ نمایند تا طی مدت اقامت مشارالیه در تهران دقیقا اعمال و رفتارش تحت مراقبت قرار گیرد و از نتیجه این اداره کل را آگاه سازند.»
در جریان تبعید رهبر شهید انقلاب به ایرانشهر درسال ۱۳۵۶ و در برگه بیوگرافی ایشان آمده است : « سیدعلی حسینی خامنهای روحانی و مدرس ،لاغر اندام قد بلند ، متأهل بوده و به زبانهای ترکی ، عربی و فارسی مسلط بوده و مدارک تحصیلی عربی دارد و به مدت ۳ماه در سال ۱۳۴۹ به علت سخنرانی در مشهد زندانی بوده است.»
شما چه نظری دارید؟