حجت الاسلام محمد حسین بهرامی

گزارش سید احسان حائری

رهبر معظم و شهید انقلاب در سال ۱۳۸۹در جریان  سفر به قم در بیاناتی مهم و تاریخی نسبت به  اهتمام به رفع عوامل مشکل‌ساز برای مردم، پاسخگویی روحانیت به شبهات و نیازهای فکری جوانان ، تلاش جوانان برای بصیرت‌افزایی و شناخت دشمن، تلاش مسئولان و دستگاه‌های قم در همکاری و هم‌افزایی به جای اختلاف، توجه‌ به طرح دشمن برای ترویج اسلام منهای روحانیت و اسلام منهای سیاست، جبران عقب‌ماندگی‌های متراکم شده از دوران طاغوت در قم، حرکت شتابنده حوزه در تولید علم، حل کردن مشکل آب قم، حل کردن مشکل آب کشاورزی قم ، حمایت از صنایع دستی قم، رعایت شاخصه‌های وحدت به صورت عملی، رعایت نمادهای اسلامی و انقلابی در معماری قم، ضرورت هماهنگی دستگاه‌های دولتی،ضرورت همبستگی مردم با قوای سه‌گانه به‌خصوص دولت و  معرفی نقش روحانیون، نکاتی ایراد فرمودند که نیاز به پیگیری مستمر مسئولین و حوزهای علمیه دارد. حجت الاسلام محمدحسین بهرامی رئیس مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی(نور) درباره بهره گیری ازعلوم و فنون روز در حوزه های علمیه چنین می گوید: 
موضوع سخن، تبیین «نقش فنّاوری در تحول حوزه‌های علمیّه از دیدگاه رهبر شهید» است. ضرورت تحول در حوزه‌های علمیّه، به‌ویژه در بیانات ایشان طیّ سفر به قم، همچنین تبیین ابعاد مختلف آن همواره مورد تأکید و تحلیل بوده است. میزان توفیق حوزه‌ها در تحقق این تحول و چالش‌های پیش‌روی آن، همچنان جای بحث دارد، اما آخرین پیام ایشان با عنوان «حوزه پیشرو و سرآمد»، نشان‌دهنده تغییر و ارتقای سطح انتظار ایشان به افقی تمدنی و گسترده است. 
از این پیام می‌توان دریافت که بخشی از زیرساخت‌های مدّنظر محقق شده و در عین حال، مطالبات جدیدی برای آینده ترسیم شده است.در این میان، پرسش اساسی این است که فنّاوری،به ‌ویژه فنّاوری دیجیتال و رایانه و امروزه هوش مصنوعی، از دیدگاه ایشان چه نقش و جایگاهی در این فرایند تحولی دارد؟ با بازخوانی بیانات و اقدام‌های ایشان، می‌توان چند محور کلیدی را استخراج و این نقش‌ها را روشن کرد:
پیشگامی در نهادسازی فناوری (تأسیس مرکز نور)
بی‌گمان نخستین و برجسته‌ترین نمود این رویکرد، دستور تأسیس «مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی» در سال ۱۳۶۸ است. زمانی که هنوز استفاده از رایانه فراگیر نشده بود، ایشان با مشاهده تلاش‌های اولیه طلاب در این عرصه، بلافاصله بر ضرورت تدوین برنامه و تشکیل این مرکز تأکید کردند.
پیوند با دنیای معاصر و نیازسنجی روز
ایشان یکی از آسیب‌های حوزه‌های علمیّه در گذشته را محصورشدن علمای دین در مسائل ذهنی و بی‌خبری از تحول‌های دنیای خارج و پیشرفت‌های علمی جهان می‌دانستند. از منظر ایشان، ابزارهای نوین ابزاری برای شناخت دنیای امروز، علوم انسانی و طبیعی و مسائل نوپدید هستند. تأکید ایشان همواره بر این بود که مدیران حوزه باید زمینه‌ای فراهم کنند تا طلاب از مسائل جهانی آگاه و به روحیه تحول‌گرایی مجهز شوند.
تحول در روش‌شناسی آموزش و پژوهش
رهبر شهید شخصاً در این مسیر پیشگام بودند و در بیانات ایشان بسیار پررنگ است. ایشان با استفاده مستقیم از رایانه در پژوهش‌های خودشان، طلاب و استادان را به انس با نرم‌افزارهای تخصصی فرا می‌خواندند. ایشان با بیانی تجربی، بر کارآمدیِ برتر رایانه نسبت به شیوه‌های سنّتی در تتبع و استخراج منابع تأکید داشتند و معتقد بودند در عصر ابزارهای قدرتمند و کارآمدتر، نمی‌توان با متدهای قدیمی اهداف بلند علمی را دنبال کرد.
نواندیشی در عرصه تبلیغ دینی
ایشان با درک ظرفیت اینترنت و فضای مجازی، هشدار می‌دادند که عقب‌ماندگی و غفلت از تحول‌های ابزاری در عرصه نوشتار و گفتار، خسارتی تاریخی برای روحانیت و حوزه‌های علمیّه درپی خواهد داشت. ازاین‌رو تسلط بر شیوه‌های جدید ارتباطی برای رساندن پیام دین به جهانیان را ضرورتی قطعی می‌دانستند.
پیشگامی در عرصه هوش مصنوعی
در سال‌های اخیر، تأکید ایشان بر هوش مصنوعی به‌عنوان فنّاوریِ تغییردهنده آینده جهان بسیار پررنگ بود. ایشان هدف‌گذاری کردند که ایران باید در زمره ده کشور برتر این فنّاوری باشد و طبیعتاً حوزه‌های علمیّه باید سهم خود را در این جهش فنّاوری به‌خوبی ایفا کنند.
دستاوردها و افق آینده
امروز ثمره آن هدایت‌ها در ۳ عرصه مشهود است:
پژوهش: دیجیتال‌سازی، برچسب‌گذاری و مهذب‌سازیِ بخش بزرگی از منابع علوم اسلامی در قالب نرم‌افزارها و پایگاه‌های تخصصی که امروز ستون فقرات پژوهشی حوزه‌هاست. 
چه‌بسا اگر بخواهیم این ظرفیت را از حوزه‌ها حذف کنیم، بدون تردید با مشکلاتی مواجه خواهیم شد؛ چراکه ابزارهای تولیدشده در این سال‌ها، به دست‌مایه‌ و پشتوانه و مهم‌ترین ابزار آموزشی و پژوهشی حوزه‌ها تبدیل شده است.
عرضه: ارائه میراث علمی و تولیدهای معاصر حوزه در سطح بین‌المللی از طریق کتابخانه‌های دیجیتال و پایگاه‌های تخصصی مجله‌ها که در جهان اسلام کم‌نظیر است.هوش مصنوعی: راه‌اندازی سامانه‌ها و زیرساخت‌های هوشمند، مانند «گفت‌وگوی هوشمند با حدیث»،«گفت‌وگوی هوشمند با تفسیر» و شاید مهم‌تر از این دو، «گفت‌وگوی هوشمند با مجموعه منابع اسلامی»، است که سنگ بنای تحول‌های آتی خواهد بود.
سخن پایانی
باید شاکر خداوند باشیم برای زندگی در عصر رهبری روشن‌بین و آینده ‌نگر که زمانه خود را به‌خوبی ‌شناخت و به اعتلا  و رشد حوزه‌های علمیه بسیار کمک می‌کرد. امید است که با قدرت، مسیر ترسیم‌شده وی را تحت راهبری خَلف صالحشان، که خود نگاهی جامع و روزآمد به فنّاوری‌های نوین دارند، ادامه دهیم.