مرتضی جوهری

واحد ۱۰۱ و کشتار قبیه که توسط این واحد انجام شد، تحول مهمی در ساختار نظامی، امنیتی و سیاسی صهیونیست ها به‌وجود آورد. «ایسرهارِل» (Isser Harel)، به تلفظ عبری «هارئل»، زمانی که ریاست موساد را برعهده گرفت، در ابتدای کار تعدادی از اعضای این واحد را به استخدام موساد درآورد و به کمک آنها چندین مأموریت حیاتی و مهم را با موفقیت به پایان رساند.
«رئوون شیلوآح» (Reuven Shiloah) نخستین رئیس موساد از ابتدای تأسیس تا سال ۱۹۵۳، از دوستان بسیار نزدیک «موشه دایان» بود و همراه با او در سازمان هاگانا خدمت می کرد. سال ۱۹۳۲ در پوشش معلم زبان عبری و محقق شرق شناس به بغداد رفت و دوباره چند سال بعد در پوشش خبرنگار روزنامه «فلسطین پست» به این شهر برگشت. در طول آن سال ها مأموریت داشت تا وضعیت یهودیان آنجا را  ارزیابی و شرایط مهاجرت آنها را به فلسطین تسهیل و فراهم کند. همچنین وظیفه ارتباط با فعالان سیاسی کُرد عراق
 را داشت.
شیلوآح در سال ۱۹۵۲ در یک سانحه رانندگی به شدت زخمی و چند ماه بستری شد. «ایسر هارل» که مخالف ریاست شیلوآح بود و او را در اداره موساد ناکارآمد می‌دید، در طول غیبت و بستری شدنش، نهایت تلاش خود را کرد تا او را از ریاست برکنار کند. از آنجا که هارل یکی از صهیونیست های پرنفوذ و خطرناک آن زمان بود، سرانجام شیلوآح مجبور شد از سمت خود کناره گیری کند و جای خود را به هارل بسپارد . پس از آن شیلوآح به عنوان نماینده مخفی بن گوریون و با پوشش دیپلمات سفارت اسرائیل به ایالات متحده فرستاده شد و تا زمان مرگش در سال ۱۹۵۹ در آنجا
فعالیت کرد.
هارِل در ۱۸ سالگی و در حالی که یک تپانچه را در میان یک قرص نان جاسازی کرده بود، از انگلیس به فلسطین مهاجرت کرد. پس از ازدواج به دلیل فقر و بیکاری به همراه همسر و دخترش در یک خانه متروکه متعلق به فلسطینی‌ها زندگی می کرد. او برای رهایی از فقر، با همسرش وارد هاگانا شدند. پس از مدتی به دلیل خوش خدمتی مورد توجه بن گوریون قرار گرفت و به او لقب «ایسر کوچک» داد و با اعطای درجه سرهنگ دوم در سال ۱۹۵۰ به ریاست «شین‌بت» منصوب شد و در سال ۱۹۵۳ با حفظ این سمت، ریاست موساد را نیز بر
عهده گرفت.
هارل تغییرات ساختاری و اساسی در موساد به‌وجود آورد و در گزینش اعضای آن به دو اصل مهم تأکید داشت که امروزه نیز در این سازمان برای انتخاب مأموران اصلی در نظر گرفته می شود؛ یکی اینکه افراد فاقد هرگونه سابقه کیفری و فساد اخلاقی باشند و دوم این که اهل ماجراجویی و رفتارهای هیجانی
 نباشند.
 نکته تعجب برانگیز اینجاست که هارل با وجود تأکید بر این اصول، افراد فاسد و جنایتکار گروه های ایرگون و لحی مانند اسحاق شامیر را به عنوان اعضای اصلی موساد به خدمت گرفت. دلیل این کار مشخص است: صهیونیست ها هیچ وقت به اصول، عقاید و حرف های خود پایبند نبوده اند. هارل بیشتر مهره های اصلی موساد را از بین اعضای سابق این دو گروه و نیز سازمان هاگانا و واحد ۱۰۱ انتخاب کرد.
ادامه دارد...