به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از سیانان، به گفته ویندوارد اینتلیجنس، یک سرویس اطلاعات امنیت دریایی، ۲۳ کشتی ایرانی که در داخل تنگه هرمز فعالیت میکنند و با پرچم جعلی علامتگذاری شدهاند، اخیراً فرستندههای خود را خاموش کردهاند یا به گونهای دیگر فعالیتهای خود را دستکاری میکنند تا به چیزی تبدیل شوند که صنعت آن را «کشتیهای تاریک» مینامد که «ناوگانهای سایه» را تشکیل میدهند.
عدنان مزارعی، عضو ارشد موسسه اقتصاد بینالملل پترسون و معاون سابق صندوق بینالمللی پول، خاطرنشان کرد: ایران سالهاست تجربهای چشمگیر در دور زدن تحریمهای ایالات متحده دارد و سالهاست به شبکه پیچیدهای از شرکتهای سایه، مبادله مخفیانه محمولههای نفتی و مبادلات مالی مبهم متکی است. ناوگانهای سایه آن هویت خود را جعل میکنند و بیشتر نفت خود را به چین میفروشند.
برای نمونه، مسیر حرکت یکی از نفتکشهای ایرانی که در شرکت «ویندورد» (Windward) رصد میشود، مسیری غیرمستقیم است؛ این کشتی ابتدا در جزیره خارگ — قطب اصلی صادرات نفت ایران — نفت خام بارگیری میکند و پیش از ادامه مسیر به سوی مقصد نهاییاش در چین، از پایانه نفتی بصره در عراق میگذرد. به گفته ویندورد، این الگوی حرکتی با شگردهای ایران برای پنهان کردن مبدأ محمولههایش مطابقت دارد.
بر اساس دادههای «ورتکسا» — سرویس ردیابی محمولههای دریایی — از میان ۲۳ کشتی که ویندورد آنها را به عنوان موارد احتمالیِ دورزننده تحریمها شناسایی کرده، ۱۰ فروند حامل بار و ۱۳ فروند دیگر در حال حاضر خالیاند. با اینکه ایالات متحده در چارچوب تفاهمنامهای که اکنون دیگر اعتبار ندارد تحریمهای نفت ایران را لغو کرده بود، اما بر اساس تحلیل تانکر ترکرز، ایران همچنان از «ناوگان سایه» خود برای صادرات حدود ۵۰ میلیون بشکه نفت خام در ماه ژوئن و ۱۰ میلیون بشکه تنها در یک روزِ هفته گذشته استفاده کرده است.
بسیاری از کشتیهایی که در جریان توافق آتشبسِ سههفتهای از تنگه هرمز خارج شده بودند، اکنون دوباره تحت تحریم قرار گرفتهاند. ویندورد اعلام کرد هفت فروند از این کشتیها، نفتکشهای غولپیکری هستند که در اقیانوس هند لنگر انداخته، مملو از نفت خام بوده و در انتظار خریداری مشتاق به سر میبرند.
نخستین محاصره دریایی ایالات متحده که از اواسط آوریل تا اواسط ژوئن به طول انجامید، در محدود کردن بخش عمدهای از صادرات و واردات ایران از طریق این تنگه مؤثر بود؛ هر چند نتوانست آن را کامل متوقف کند. بر اساس دادههای «اداره اطلاعات انرژی آمریکا» (EIA)، ایران حدود ۵۰ درصد از درآمد خود را از محل فروش نفت تأمین میکند و در چین مشتری مشتاقی یافته است؛ کشوری که به گفته این اداره، با وجود تحریمهای آمریکا، حدود ۸۰ درصد از نفت ایران را وارد میکند.
این محاصره نرخ تورم بسیار بالای ایران را باز هم به شکل چشمگیری افزایش داد؛ نرخ تورمی که در ۱۲ ماه گذشته میانگین ۵۰ درصد بود — بالاترین میزان در کشور از زمان جنگ جهانی دوم — و در ماه آوریل، همزمان با آغاز محاصره، از این رقم نیز فراتر رفت. تورم مواد غذایی هم از مرز ۱۰۰ درصد عبور کرده است. حدود ۹۰ درصد از تجارت ایران از طریق خلیج فارس انجام میشود.