به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از الجزیره، در همین حال، تنگه هرمز - که ۲۰ درصد از نفت و گاز جهان در زمان صلح از آن عبور میکرد - دوباره بسته شده و قیمت نفت خام را دوباره افزایش داده است. روز یکشنبه، ارتش آمریکا اعلام کرد دو سرباز دیگر آمریکایی اواخر هفته گذشته کشته شدهاند و تعداد کل کشتهشدگان به 18 نفر رسیده است. بنابراین، با توجه به اینکه تفاهمنامه از نظر تأثیر اقتصادی، گسترش اهداف نظامی و نحوه نگاه آنها به جنگ از هم پاشیده، چه چیزی در دو ماه گذشته برای ایالات متحده، ایران و کشورهای خلیج فارس تغییر کرده است؟
اقتصاد
تنگه هرمز - کلید مرگ اقتصاد جهانی - از سوی نیروهای ایرانی بسته شده و ایران هشدار داده است که حتی یک قطره نفت هم در بحبوحه حملات ایالات متحده و محاصره دریایی علیه بنادر ایران از این آبراه عبور نخواهد کرد. این تفاهمنامه مسیری را برای بازگشایی تنگه هموار کرد و این امر به طور خلاصه قیمت نفت را به سطح قبل از جنگ رساند.
شورای همکاری خلیج فارس
این تنگه از اهمیت حیاتی برخوردار است، به ویژه برای کشورهای شورای همکاری خلیج فارس (GCC) که امنیت اقتصادی و استراتژی انرژی آنها به شدت تحت تأثیر محدودیتهای صادراتی قرار گرفته است. جنگ علیه ایران بزرگترین اختلال در تأمین جهانی نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) در تاریخ مدرن را به همراه داشته است.
محمدرضا فرزانگان، اقتصاددان دانشگاه ماربورگ آلمان، خاطرنشان کرد که این هزینهها فراتر از ضررهای ناشی از کاهش درآمد انرژی است: «این درگیری همچنین استراتژیهای تنوعبخشی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس را تهدید میکند. گردشگری، هوانوردی، لجستیک، ساختوساز، املاک و مستغلات و سرمایهگذاری خارجی همگی به درک ثبات منطقهای بستگی دارند. ادامه جنگ، هزینههای بیمه و حملونقل را افزایش میدهد و سرمایهگذاران و گردشگران را تشویق میکند تا در مورد حضور خود در منطقه تجدیدنظر کنند.»
ایران
برای ایران، این تفاهمنامه محاصره دریایی بنادر ایران را لغو کرد و معافیتهایی از تحریمهای نفتی و بانکی ارائه داد و تهران به سرعت به صادرات دهها میلیون بشکه نفت خام پرداخت. محاصره قبلی آمریکا صادرات ایران را محدود کرده بود، به طوری که محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و مذاکرهکننده ارشد ایران، ماه گذشته در مصاحبهای با تلویزیون دولتی ایران گفت که در طول محاصره «ما حتی یک بشکه هم صادر نکردیم».
با این حال، با ازسرگیری درگیریها، ایالات متحده یک کشتی را در تنگه هرمز که گفته میشد حامل نفت خام ایران است، از کار انداخت. تهران همچنین به کشتیهای تجاری در این آبراه حمله و از آن زمان تاکنون ایالات متحده مناطق ساحلی ایران را بمباران کرده است.
فرزانگان گفت: «محاصره دریایی مجدد ایالات متحده از تحریمهای متعارف مخربتر است زیرا این محدودیتها اکنون به صورت فیزیکی اعمال میشوند. بنابراین ایران فضای بسیار کمتری برای استفاده از واسطهها، پرچمهای جایگزین و ترتیبات کشتیرانی غیررسمی برای حفظ صادرات نفت دارد. عواقب فوری آن کاهش درآمدهای ارزی، کاهش بیشتر ارزش ریال و فشار تورمی قویتر است.»
اقتصاد ایران از یکی از بالاترین نرخهای تورم جهان رنج میبرد. ریال این هفته تقریباً به ۱.۹ میلیون در برابر دلار آمریکا رسید که پایینترین رکورد تاریخی است. شاخص اصلی بورس تهران روز شنبه ۱۲۰ هزار واحد یا ۲.۴ درصد دیگر از دست داد و به ۴.۷۷ میلیون واحد رسید.
ایالات متحده
جنگ ترامپ در ایالات متحده به طور گسترده نامحبوب بوده است. طبق آخرین نظرسنجی CNBC، رئیس جمهوری در مورد اقتصاد، ۶۰ درصد از مردم آمریکا را به دلیل عدم رضایت از عملکردش، با امتیاز خالص منفی ۲۲، که پایینترین میزان در دوران سیاسی او گزارش شده است، مورد انتقاد قرار داد. طبق این نظرسنجی، ۶۱ درصد پاسخدهندگان گفتند نسبت به وضعیت اقتصاد بدبین هستند که بالاترین درصد از دسامبر ۲۰۲۳ است.
فرزانگان گفت: «تأثیرات آن بیشتر در قیمت انرژی و قدرت خرید مصرفکننده قابل مشاهده است. این امر هزینههای خانوار را افزایش میدهد و موقعیت سیاسی رئیس جمهور ترامپ و نامزدهای جمهوریخواه را پیش از انتخابات کنگره نوامبر ۲۰۲۶ پیچیده میکند.»
خلیج فارس
حملات مجدد ایران به اکثر کشورهای خلیج فارس و همچنین اردن، آنها را مجبور به استقرار رهگیرهای خود کرده است. کشورهای شورای همکاری خلیج فارس پیش از این در مرحله اول جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران در ماه مارس و آوریل از صدها رهگیر گران قیمت استفاده کرده بودند. اما حملات ارتش ایران به زیرساختهای غیرنظامی در کشورهای خلیج فارس هم آسیب رسانده است. بمباران نیروگاههای برق و آبشیرینکن در کویت محکومیت گسترده منطقهای را به دنبال داشته است.
نادر حبیبی، اقتصاددان ایرانی-آمریکایی، به الجزیره گفت: «آنچه اتفاق میافتد، شوک شدیدی برای کشورهای شورای همکاری خلیج فارس است. اکنون، پس از اختلالات هفت ماه گذشته، حتی با اینکه آنها سعی کردهاند از دخالت خودداری کنند، جمعیت غیرنظامی به طور غیرمستقیم تحت تأثیر قرار گرفتهاند.»
ایران
ایالات متحده اصرار دارد حملات خود را بر زیرساختهای نظامی ایران، به ویژه در جزایر جنوبی این کشور متمرکز کرده است - برخی از آنها به عنوان پستهای نظامی یا نظارتی مقدم عمل میکنند و برخی دیگر که گمان میرود میزبان پناهگاههای موشکی هستند. اما تهران، ایالات متحده را به هدف قرار دادن زیرساختهای غیرنظامی در روزهای اخیر، از جمله پلها و تونلها، بنادر و تأسیسات اسکله، نیروگاهها و نیروگاههای آبی، متهم کرده است. ایران گفته در سه هفته گذشته بیش از 50 نفر در حملات ایالات متحده کشته و حدود 500 نفر زخمی شدهاند.