تنشهای نظامی ایران و ایالات متحده در حاشیه خلیج فارس ادامه دارد و دونالد ترامپ بار دیگر با ادبیاتی تند ایران را تهدید کرده است. او گفته است: «ما قطعاً به آن تأسیسات جدیدی که آنها دربارهاش صحبت میکنند، حمله خواهیم کرد.»
ترامپ مدعی شده ایران در تلاش برای راهاندازی تأسیسات هستهای جدید است و هر مکانی که تهران «حتی به فکر تسلیحات هستهای باشد»، با حمله شدید آمریکا مواجه خواهد شد. او همچنین مدعی شده گفتوگوهای پشتپرده با ایران در جریان است و تهران بهشدت خواهان ملاقات با اوست؛ ادعایی که تاکنون واکنش رسمی ایران را در پی نداشته است.
این تهدیدها در شرایطی مطرح میشود که منطقه بهشدت از جنگ در خلیج فارس تأثیر گرفته و هرگونه خطای محاسباتی میتواند به رویارویی مستقیمتر تهران و واشنگتن منجر شود. محسن پاکآیین، سفیر پیشین ایران در جمهوری آذربایجان، در گفتوگو با فرارو معتقد است تهدیدهای ترامپ تنها متوجه ایران نیست و میتواند کل منطقه را درگیر بحرانی فراگیر کند.
تهدید ترامپ و قوانین بینالمللی
پاکآیین درباره تازهترین تهدیدهای ترامپ علیه تأسیسات هستهای ایران گفت: «مسئله فراتر از ایران و آمریکا است. بر اساس قوانین بینالمللی، حمله به تأسیسات هستهای هر کشوری کاملاً مغایر با قوانین بینالمللی است و اگر در جریان هر جنگی، حملاتی مخرب با سطح آسیب بالا علیه کشوری انجام شود، مهاجم مقصر است.»
او افزود: «این نوع حملات قطعاً به جنگ فراگیر منتهی میشود. البته نمیتوان گفت تهدیدهای ترامپ هیچ پایه و اساسی ندارد یا جعلی است، اما بخشی از تهدیدهای او با هدف ارعاب و ایجاد ترس و وحشت مطرح میشود. در نهایت، هدف اصلی بازگرداندن ایران به میز مذاکره است؛ روشی که تجربه نشان داده پاسخ نمیدهد.»
این سفیر پیشین ایران تأکید کرد ترامپ در مواضع خود فراتر از اختیارات و چارچوبهای متعارف بینالمللی سخن میگوید و همین مسئله خطر بیثباتی بیشتر در منطقه را افزایش میدهد.
تأسیسات هستهای؛ جرقه جنگ فراگیر
پاکآیین گفت: «واقعیت این است که ترامپ فراتر از قدرت سازمان انرژی اتمی رفتار میکند و مدام ایران را تهدید میکند. از هر زاویهای که نگاه کنیم، تهدید ترامپ غیرمنطقی و نامعقول است؛ اما اجرای چنین تهدیدی، آثاری بهشدت مخرب برای همه کشورهای منطقه خواهد داشت.»
او افزود: «هرگونه حمله به این مراکز، نهتنها ایران، بلکه امنیت انرژی و ثبات سیاسی کل خاورمیانه را تحت تأثیر قرار خواهد داد.»
این تحلیلگر سیاست خارجی درباره همکاری هستهای عربستان و آمریکا نیز گفت: «این اخبار تازه نیست. پیش از این نیز بارها درباره همکاریهای هستهای آمریکا و عربستان صحبت شده بود، اما هر نوع همکاری که خطری برای ایران ایجاد کند، پاسخ داده خواهد شد.»
پاکآیین افزود: «تهران همواره نسبت به توسعه برنامه هستهای عربستان با حمایت آمریکا حساس بوده و این مسئله را بخشی از رقابت راهبردی در منطقه میداند. گسترش همکاریهای هستهای ریاض و واشنگتن میتواند موازنه قدرت در خلیج فارس را تغییر دهد و فشارهای بیشتری بر ایران وارد کند.»
خارک و مرزهای غربی
پاکآیین با اشاره به سناریوهای حمله زمینی و احتمال تشدید درگیری در مرزهای کشور گفت: «طرح تهدید به حمله زمینی، بهویژه احتمال حمله به جزیره خارک یا از مسیر غرب کشور، تازگی ندارد. ایران بهخصوص در مقطع حساس کنونی آمادگی کاملی برای مقابله با دشمن دارد.»
او افزود: «تجربه تاریخی نشان میدهد جنگ زمینی سودی برای آمریکا نخواهد داشت و ایرانیان اجازه نخواهند داد ایالات متحده از این مسیر امتیازی بگیرد.»
این سفیر پیشین ایران، جزیره خارک را بهدلیل جایگاهش بهعنوان مهمترین پایانه صادرات نفت ایران، نقطهای حساس در معادلات امنیتی خلیج فارس دانست و گفت هرگونه تهدید علیه این منطقه میتواند بازار جهانی نفت را با شوکی جدی روبهرو کند.
او درباره تحرکات احتمالی در غرب کشور نیز گفت: «مسئله اقلیم عراق بسیار مهم است. تحرکات در بخشهای غربی کشور افزایش یافته و بعید نیست در این بخش نیز تحرکاتی خطرناک رخ دهد.»
پاکآیین افزود: «با این وجود، در مرزهای غربی بیتجربه نیستیم و میدانیم چگونه این مرزها را مدیریت کنیم. مرزهای غربی ایران بهدلیل نزدیکی به عراق و حضور گروههای مختلف مسلح در منطقه، میتواند یکی از نقاط حساس در صورت تشدید تنش میان تهران و واشنگتن باشد.»
مذاکرات پشتپرده؛ ادعایی محل تردید
پاکآیین درباره ادعای ترامپ مبنی بر جریان داشتن مذاکرات پشتپرده گفت: «ایران همچنان مسیر گفتوگو و راهحل مسالمتآمیز را به جنگ ترجیح میدهد، اما این خود ترامپ است که راه گفتوگو را مسدود کرده است.»
او افزود: «با وجود هشدارها و خطونشانها، ارادهای در شخص ترامپ دیده نمیشود که نشان دهد به دنبال دیپلماسی یا یافتن راهی برای مذاکره است. بنابراین، بسیار بعید است در مقطع فعلی دوباره به سمت مذاکره حرکت کنیم.»