به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از الجزیره، دونالد ترامپ، رئیس جمهوری ایالات متحده، میگوید آمریکا و اسرائیل توافق کردهاند حملات جدید به ایران را متوقف کنند، مشروط بر اینکه توافقی برای پایان دادن به درگیری چند ماهه «به سرعت» حاصل شود. منطقه پس از آنکه واشنگتن و تهران تهدید به حملات سنگین مجدد، از جمله علیه زیرساختهای انرژی، کردند، نگران تشدید دوباره جنگ بودهاند.
ترامپ اوایل روز یکشنبه در ایران و اواخر روز شنبه در ایالات متحده در پلتفرم اجتماعی تروث سوشال خود نوشت که ایران و سایر کشورهای خاورمیانه از او خواستهاند حملات را متوقف کند زیرا «محدودههای توافق به تایید رسیده است». ایران ادعای ترامپ را مبنی بر اینکه تهران از او خواسته از انجام حملات جدید خودداری کند رد و به نقل از مقامهای نظامی گفت که این ادعا «چیزی جز یک دروغ جدید نیست» و نیروهای مسلح ایران «در حالت آمادهباش بالا و آماده هرگونه احتمالی» هستند.
در همین حال، تنگه هرمز، آبراه حیاتی برای تأمین انرژی جهانی، همچنان بسته است و کشتیرانی در دریای سرخ نیز توسط حوثیهای تحت حمایت ایران در یمن مختل شده است. در اینجا تمام آنچه را که باید در مورد وضعیت جنگ در ۱۵۶مین روز خود بدانید، آورده شده است:
چرا ترامپ حملات را متوقف کرده است؟
ترامپ پیش از این در پست خود گفته بود که ایالات متحده «آماده حمله به جمهوری اسلامی ایران است» اما تهران و سایر کشورهای خاورمیانه از او خواستهاند حملات جدید را متوقف کند. ترامپ در پلتفرم اجتماعی خود نوشت: بر اساس این درخواست، من برای منافع آینده جهان و همچنین برای بقای یک ایران موفق و مرفه، موافقت کردهام که حمله را لغو کنم، مشروط بر اینکه بتوانم به سرعت به توافق برسم.
او گفت که این توافق شامل بازگشایی فوری، کامل و جامع تنگه هرمز و پایان دادن به تهدید هستهای ایران خواهد بود. کشور اسرائیل در این تعهد به من میپیوندد. همه دست به کار شوید و آن را انجام دهید. ترامپ و کاخ سفید جزئیات بیشتری در مورد اینکه این توافق شامل چه مواردی میشود و چه کسی میانجی آن است، ارائه نکردند.
در همین حال، وبسایت خبری آمریکایی اکسیوس گزارش داد که محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، روز شنبه با ترامپ صحبت و نگرانی خود را در مورد برنامههای او برای حملات جدید و بزرگ علیه ایران ابراز کرده است. طبق گزارشها، بن سلمان از ترامپ خواسته است تنشها را کاهش داده و از انجام حملات خودداری کند.
یکی دیگر از مسائلی که واشنگتن را آزار میدهد، کاهش ذخایر مهمات و مهمتر از آن، موشکهای رهگیر پاتریوت است. مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی تخمین میزند که موجودی موشکهای رهگیر پاتریوت ایالات متحده از حدود ۲۳۰۰ موشک قبل از جنگ با ایران به کمتر از ۸۲۷ موشک کاهش یافته است.
کریس ون هولن، سناتور دموکرات آمریکایی، به شبکه ABC گفت: «ما موشکهای رهگیر خود را که بدیهی است برای محافظت از سربازان آمریکایی ضروری هستند، کاهش دادهایم... ما هر روز در حال کاهش این ذخایر هستیم، با وجود این واقعیت که ممکن است با درگیریهای بالقوه دیگری در سراسر جهان روبرو شویم.»
رسانههای آمریکایی گزارش دادهاند که ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش ایالات متحده، نگرانیهایی را در مورد کاهش ذخایر موشکهای رهگیر ایالات متحده مطرح کرده است. ترامپ این نگرانیها را رد کرده است.
موضع ایران چیست؟
تهران رسماً به ترامپ مبنی بر اینکه حملات برنامهریزیشده یا مذاکرات برای دستیابی به توافق را به حالت تعلیق درآورده است، پاسخی نداده است. مجید ابن الرضا، سرپرست وزارت دفاع ایران، روز یکشنبه گفت که تهران هر تهدیدی از سوی دشمنان خود را «واقعی و معتبر» میداند، حتی اگر به عنوان بخشی از جنگ روانی باشد.
وی گفت: «ما نه غافلگیر خواهیم شد نه منفعل خواهیم ماند.» و افزود که ایران از تهدیدها به عنوان مبنایی برای افزایش آمادگی نظامی، تقویت بازدارندگی و ارتقای قابلیتهای نظامی خود استفاده خواهد کرد.
در روزهای گذشته، سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در تماسهای تلفنی جداگانه با سپهبد عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان؛ هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه و فیصل بن فرحان آل سعود، وزیر امور خارجه عربستان سعودی، در مورد خطرات تشدید بیشتر تنشها توسط ایالات متحده گفتگو کرد.
ایران همچنین به واشنگتن در مورد هر گونه «اقدام ماجراجویانه» هشدار داد و گفت که اگر نیروهای آمریکایی تهدیدات ترامپ مبنی بر حملات جدید به اهداف ایرانی را دنبال کنند، قاطعانه تلافی خواهد کرد. عراقچی همچنین به شاهزاده فیصل سعودی گفت که هرگونه حملهای از سوی ایالات متحده و اسرائیل یا مشارکت کشورهای منطقه در چنین اقداماتی با «پاسخ متناسب» مواجه خواهد شد.
سه گلوگاه کلیدی خاورمیانه یعنی تنگه هرمز، باب المندب و کانال سوئز 25 درصد نفت و گاز و تجارت دنیا را تامین میکنند
نورنیوز، رسانهای وابسته به نهاد عالی امنیتی ایران، روز شنبه گزارش داد که حملات آمریکا به زیرساختهای انرژی ایران، حملات ایران به میادین نفتی در عربستان سعودی و امارات متحده عربی و همچنین میادین گازی قطر و اسرائیل را به دنبال خواهد داشت و گفت: «همه به خاکستر تبدیل خواهند شد.»
ترامپ از چه توافقی صحبت میکند؟
هیچ توضیحی در این مورد از سوی هیچ یک از طرفین یا هیچ کشور میانجی منطقهای ارائه نشده است. قدرتهای منطقهای - از جمله قطر، امارات، ترکیه و پاکستان - ایالات متحده و ایران را تحت فشار قرار دادهاند تا تنشها را کاهش داده و برای پایان دادن به جنگ به دیپلماسی بازگردند.
یک منبع آگاه از تلاشهای دیپلماتیک جاری به آناتولی گفت: میانجیهای پاکستانی و قطری به همراه شرکای منطقهای پس از متقاعد کردن ترامپ برای توقف حملات جدید به ایران، برای از سرگیری مذاکرات با واشنگتن و تهران در تماس هستند.
آخرین آتشبس که با میانجیگری اسلامآباد و دوحه در ماه ژوئن برقرار شد، به سرعت از هم پاشید و دلیل آن اختلاف بر سر کنترل تنگه هرمز بود، تنگهای که تقریباً 20 درصد از نفت و گاز طبیعی مایع جهان از طریق آن جریان دارد. ترامپ در آخرین بیانیه خود گفت که این توافق به اصطلاح بلافاصله تنگه را بازگشایی خواهد کرد.
اما هیچ نشانهای از سوی تهران مبنی بر تغییر موضع در مورد این آبراه وجود نداشته، چرا که تهران گفته است هرگز به وضعیت قبل از جنگ بازنخواهد گشت. تهران برای مدیریت ترافیک دریایی در تنگه با عمان ابراز تمایل کرده است. ترامپ و متحدان ایالات متحده در خلیج فارس قاطعانه چنین طرحی را برای مدیریت تنگه هرمز رد کردهاند.
آیا دستیابی به موفقیت نزدیک است؟
پنج ماه پس از آغاز جنگ، به نظر میرسد که پایانی برای خصومتها متصور نیست. محمود عبدالواحد، خبرنگار الجزیره، در گزارشی از تهران گفت که تلاشهای ایران برای دیپلماسی «در کنار بیانیهای قاطع» از وزارت امور خارجه ایران است که ایالات متحده را به نقض آتشبس با نادیده گرفتن قوانین حاکم بر دریانوردی در تنگه هرمز متهم میکند. عبدالواحد افزود که آمریکا کشتیها را به استفاده از مسیر جنوبی در نزدیکی سواحل عمان، که تهران آن را مسیری غیرمجاز مینامد، سوق داده است.
تهران همچنین واشنگتن را به تضعیف آتشبس با استفاده از کشتیهای تجاری برای پنهان کردن تحرکات نظامی و اعمال تحریمهای جدید و محاصره دریایی متهم کرد. راس هریسون، عضو ارشد موسسه خاورمیانه، به الجزیره گفت که شناسایی یک راهبرد روشن ایالات متحده در جنگ علیه ایران همچنان دشوار است زیرا ترامپ بارها قبل از عقبنشینی، از تشدید قریبالوقوع تنشها خبر داده است.
او گفت: «از دیدگاه ایرانیها، آنها احتمالاً باور خواهند کرد که دونالد ترامپ به دلیل خطر بالقوه تشدید تنش، چشمپوشی کرده است.» او افزود که آخرین اعلامیه، نشاندهنده کاهش تنش واقعی نخواهد بود، مگر اینکه ایالات متحده و ایران به توافق روشنی برای بازگشایی تنگه هرمز برسند.
جنگ مجدد بین ایالات متحده و ایران «به دلیل ابهام در یادداشت تفاهمی که در ماه ژوئن امضا شد» در مورد مکانیسم بازگشایی تنگه رخ داد. او افزود: «مگر اینکه نوعی توافق روشن در مورد باز کردن تنگه و رفع محاصره وجود داشته باشد، این [وضعیت] ادامه نخواهد یافت. اعلامیهای که ما دیدیم فقط یک مکث دیگر خواهد بود.»
هریسون هشدار داد که اگر درگیری ادامه یابد، تصمیمگیرندگان در تهران و واشنگتن ممکن است کنترل آن را از دست بدهند. او به الجزیره گفت: «ما پروندههای دیگری داریم که اکنون با پرونده ایران در هم آمیخته شدهاند - پرونده لبنان، پرونده اسرائیل-فلسطین، پرونده عربستان-حوثی، پرونده عراق.»
او گفت: «در برههای از زمان، تصمیمگیرندگان کنترل پویایی را از دست میدهند [زیرا] حتی اگر بخواهند تنشزدایی کنند، ممکن است سایر بازیگران تشدید تنش کنند و این امر ممکن است خروج ایالات متحده و ایران را از این مخمصه بسیار بسیار دشوار کند.»