در تمام شهرهای بزرگ جهان، محلات و بافت‌های تاریخی، هویت و ارزش محسوب می‌شود و گردشگری و افتخار و شناسنامه و تعلقات نسل‌ها در چارچوب آن معنا پیدا می‌کند. استانبول، پاریس، کوردوبا، سیسیل، سمرقند، ونیز، سرینگر، رم، یزد، سلطانیه و... همه به هویتی تاریخی شهرت دارند و اگر این هویت از آن گرفته شود، به سرعت از یادها خواهند رفت و حتی ساکنان جوانتر نیز به سادگی پابند و ماندگار نخواهند بود!

تهران پایتخت ایران یک شهر تاریخی با قدمتی دویست ساله است، که در شمال شهر ری با پیشینه ای بیش از دوهزار سال قرار دارد. اکنون ری و تهران بسیار به هم نزدیک شده و شاید پیوسته باشند. اما مساحت بافت تاریخی تهران به بهانه‌های مختلف درحال از بین رفتن است. اگر زمانی در اثر بی‌توجهی این اتفاق روی می‌داد، اکنون به صورت سازمان یافته و حتی مافیایی، توسط بساز بفروشها و زمین خوارها و کاسبان پاساژها و واسطه‌ها و تراکم فروشها و تراکم بگیرها، درحال روی دادن است.

سال ۱۳۹۴، شورای عالی معماری محدوده تاریخی ۱۶۸ شهر کشور را مشخص کرد. بنابر این، هرگونه طرح بزرگ مقیاس در این محدوده ممنوع و فاقد توجیه است. تعریض معبر، ایجاد معبر جدید و تجمیع پلاک هم غیر قانونی و ممنوع اعلام شد زیرا خسارتی ملی محسوب می‌شود. در سال ۱۳۹۸، در مجلس شورای اسلامی قانون حمایت از بافت تاریخی شهرها به تصویب رسید و با اشاره به ۱۶۸ شهری که شورای عالی معماری تعیین کرده بود، اعلام کرد که در این بافت نباید طرح توسعه اجرا شود.

بنابراین هم نظر عالی کارشناسان و هم قانون مصوب مجلس در این زمینه باید نافذ باشد و کسانی که خلاف آن عمل کرده‌اند، متخلف هستند و لازم است ضمن حساب و کتاب، از طرف مدعی العموم تحت پیگرد کیفری قرار گیرند.

مساحت بافت تاریخی ثبت شده اودلاجان در تهران به تنهایی ۱۵۰ هکتار است. همچنین است برازجانی که ۸۲ هکتار و بافت تاریخی حصار ناصری ۱۲ هکتار و بسیاری از نقاط دیگر مثل خیابان سیروس، امامزاده یحیی، حمام‌های سنتی و معروف مانند امین لشکر، سرپولک، حمام رضاقلی، حمام بازارچه مروی و... که دستخوش تخریب و نابودی شده یا نقشه خراب کردن آن و ساختن پاساژ و سازه‌های نان و آب دار برای مافیایی که نام برده شد، کشیده شده است. به‌طور مثال، وزارت مسکن بر خلاف قانون مصوب مجلس در بافت تاریخی سیروس، به دلیل محدودیت ساخت و ساز، پروژه یک هکتاری در دست دارد که تجمیع بزرگ مقیاس محسوب می‌شود و به کمّ و کیف هویتی آن محل آسیب جدی وارد خواهد کرد.

این مسائل البته منحصر به تهران نیست، فجایع بلند مرتبه سازی در مشهد مقدس چشم انداز سنتی آن شهر را از نواخت دیدگان محو کرده و در شیراز و قزوین و ارومیه و حتی اصفهان که در مواردی به دخالت و اعتراض یونسکو و مجامع جهانی هم انجامیده است. هیچ کشوری، با هویت خود چنین بازی خطرناکی نمی‌کند. حتی در مراکش از بافتهای تاریخی به مثابه فرصتی برای حفظ کشور و گردشگری مستمر استفاده می‌شود. ایران که یکسره تاریخ و هنر است و در و دیوارش باید با من و شما و زائر و مسافر، قصه بگوید، حرف بزند!

بهانه‌هایی همچون تأمین امنیت و رها کردن معتادان و اراذل و اوباش و فیلم و عکس گرفتن از آنها یا بافت تاریخی را فرسوده نام نهادن و عدم رسیدگی و به آب بستن این بافتهای ارزشمند، نوعی خودکشی هویتی و تاریخی است.

زدودن خاطره و ذهن یک ملت است. اراذل را نبرید در یک حیاط بزگ و ساختمان تاریخی رها کنید. این کارها که از زمان یکی از شهرداران پوپولیست شروع شد، توسط بعدی ادامه یافت. اکنون همان شیوه با تراکم فروشی سریع در برخی مناطق و شهرداری‌ها درحال پیگیری است و زیر سایه جنگ سرعتی مضاعف هم یافته است.

بدترین قسمت ماجرا اما، سوءاستفاده از احساسات مذهبی مردم و مقدسات است. به نام توسعه حرمِ امامزاده یحیی ۶۰ پلاک تاریخی را برای تخریب در نظر گرفته اند! این اتفاق در شیراز و در بسیاری از مناطق ایران افتاده است.

سنت و عقاید مردم در پاساژهایی که نزدیک حرمهای مقدس و امامزاده‌های تاریخی و به جای سراها و محله‌های سنتی و هویتی سربرآورده، از بین خواهد رفت. نسل بعدی به زیارت نخواهد رفت زیرا دنبال بازی کامپیوتری، شلوارجین پاره، رنگ موی تازه، مدهای وارداتی و تکنولوژی سرگرمی و وقت گذرانی در همین پاساژها خواهد بود! یادتان باشد؛ نگویید چرا اعتقادات جوانها سست و ضعیف شده یا لباسهایشان فلان و بهمان. از ما گفتن بود.