هفت صبح نوشت: در سالهای اخیر و همزمان با رشد سریع اینترنت و محبوبیتی که شبکههای اجتماعی پیدا کردند، زندگی ما نیز تغییر کرده است. اما در کنار این پیشرفت، پدیدههای خطرناکی هم شکل گرفته است. یکی از این آفتها، ظهور «پزشکنماها» و افرادی است که با تکیه بر جذابیتهای بصری اینستاگرام و تلگرام، ادای پزشک را در میآورند.
این افراد، چه در قالب طب سنتی و اسلامی و چه در پوشش پزشکی مدرن، با وعدههای رویایی مثل «لاغری سریع» یا «درمان قطعی بیماریهای صعبالعلاج»اعتماد مردم را جلب میکنند. با اینکه بارها از سوی نهادهای مختلف هشدار داده شده که به تبلیغات فضای مجازی اعتماد نکنید، اما انگار این هشدارها در برابر سودجویی این افراد کماثر بوده و بسیاری از کاربران، هنوز هم در این تبلیغات میافتند.
جنگ با «آنارشی تبلیغات» و خوددرمانی دیجیتال
در چنین فضایی دکتر محمد رئیسزاده، رئیس سازمان نظام پزشکی، هشدار میدهد که مردم هرگز فریب تبلیغات شبکههای اجتماعی را نخورند. او معتقد است «خوددرمانی دیجیتال» یک زنگ خطر جدی است. تصور کنید کسی فقط با دیدن یک ویدیو یا خواندن یک پست، داروی لاغری یا مکملهای ناشناخته بخرد؛ این کار میتواند عوارض جبرانناپذیری برای بدن انسان داشته باشد.
رئیسزاده معتقد است ما امروز با نوعی «آنارشی در تبلیغات سلامت» روبهرو هستیم. یعنی هر کسی، از هر جایگاهی، هر چه میخواهد روی بیلبوردهای شهر یا صفحات مجازی مینویسد و حق قانونی سازمان نظام پزشکی را نادیده میگیرد. او با صراحت میگوید: «حوزه سلامت محل تجارت نیست». از نظر او، وقتی علم پزشکی به تجارت تبدیل شود، نه تنها اعتبار این حرفه خدشهدار میشود، بلکه اعتماد مردم به جامعه پزشکی هم از بین میرود. حفظ آبروی علم پزشکی، در واقع حفظ آبروی کشور است و نباید اجازه داد این حوزه به بازار خرید و فروش تبدیل شود
رصد فضای مجازی تا محرومیت ابدی از مطب
اما سازمان نظام پزشکی فقط به هشداربسنده نکرده بلکه برای مقابله با اینگونه تبلیغها و پزشکنماها وارد میدان عمل هم شده است. برای اینکه جلوی این جریان گرفته شود، شورای تبلیغات و حتی «دادیار ویژه نظارت» تشکیل شده تا هرگونه تخلف در حوزه تبلیغات را بهصورت خارج از نوبت پیگیری کنند.
اما باید گفت حجم این تخلفات تکاندهنده است. رصد بیش از ۱۲ هزار سایت و صفحه مجازی نشان داد که هزاران نفر در حال فعالیت غیرقانونی هستند. اگرچه صدها صفحه بسته یا اصلاح شدهاند، اما چون بسیاری از ادمینهای این صفحات ناشناس هستند، مبارزه با آنها سخت است. با این حال، رئیسزاده تأکید میکند که با پزشکانی که با کلینیکها یا داروخانههای متخلف رابطه دارند، هیچ مماشاتی نخواهد شد. احکام این متخلفان از تذکر شفاهی شروع شده و تا «محرومیت دائمی از مطب» ادامه دارد.
درهمین راستا در سال گذشته حتی بیش از ۵۰ پزشک به دلیل قصور و تخلفات، از مطب محروم شدهاند. وی اما در عین حال از دستگاههای متولی نیز گلایه دارد که در برخی موارد چندان که باید و شاید برای مجازات متخلفان این حوزه جدی نیستند. وی به عنوان مثالی در این زمینه میگوید: مثلا الان سه ماه است که حکم بازداشت سیار آقای خیراندیش – مدعی طب سنتی- صادر شده است. اما وی الان کجاست؟! از دیدگاه رئیس سازمان نظام پزشکی، تخلف در پزشکی یک خطای شخصی نیست، بلکه «ظلم به مردم» است و سکوت در برابر آن، خیانت به فلسفه وجودی این سازمان است.
مداخلهگرانی به قیمت تهدید سلامت و اقتصاد مردم
جنگ با تبلیغات غلط، تنها بخشی از مشکل است؛ بخش خطرناکتر«مداخلهگران غیرمجاز» به بخش درمان برمیگردد. افرادی که بدون مجوز اما با تبلیغات گسترده، وارد حوزه درمان میشوند. این موضوع صرفاً یک تخلف اداری نیست، بلکه یک «آسیب مستقیم به سلامت مردم» است. خطرناکتر آن است که مداخلات غیرمجاز، هزینههای درمان را بالا میبرد؛
یعنی مشکلی که با یک درمان ساده و ارزان قابل حل بود، به دلیل دخالت افراد غیرمتخصص، تبدیل به یک بیماری پیشرفته با هزینههای گزاف میشود. رئیس سازمان نظام پزشکی در این زمینه از قوه قضائیه درخواست کرده تا برخورد با این افراد را به عنوان یک اولویت امنیتی-بهداشتی ببیند و اجازه ندهد «مداخلهگران» آینده نظام سلامت را نابود کنند.
در جستجوی عدالت درمانی
نظام سلامت ایران در یک چند راهی متضاد قرار دارد. از یک سو افتخارات جهانی در پیوند اعضا و جراحیهای پیچیده قلب داریم و از سوی دیگر، با پزشکنماها و توزیع ناعادلانه متخصصان درگیر هستیم. خروج از این وضعیت نیازمند اصلاح قانون نظام پزشکی (که ۲۲ سال از عمر تصویبش میگذرد و قدیمی شده)، برخورد جدی با مداخلهگران غیرمجاز وپزشک نماها، برقراری عدالت در توزیع پزشکان و پرداختهای به موقع بیمههاست وگرنه تا زمانی که «سلامت» از حالت «تجارت» خارج نشود و به «حق مردم» تبدیل گردد، این چالشها همچنان پابرجاست.