گروه شهرستان ها: تداوم گرمای شدید و تبخیر بارشهای بهاره، ذخایر سدهای خراسانشمالی را به مرز بحران رسانده است به گونهای که فقط ۱۸درصد از ظرفیت ۲۲۱میلیون مترمکعبی این استان، در برابر تلاطم کمآبی ایستادگی میکند.
بحران کمآبی در خراسانشمالی اکنون از یک چالش فصلی به یک تهدید ساختاری تبدیل شده است به گونه ای که تحلیل دادههای مربوط به ذخایر سدهای استان نشان میدهد که با رسیدن سطح آب به مرز بحرانی ۱۸درصد، توازن میان عرضه و تقاضای آب در این منطقه به شدت آسیب دیده است.
در واقع برخلاف الگوهای معمول که در آن بارشهای بهاره منجر به بهبود ذخایر میشد، پدیده تبخیر شدید ناشی از نوسانات دمایی، زنجیره تامین آب را از پایه مختل کرده و مدیریت منابع را از شرایط توزیع آب به وضعیت بقا و مدیریت بحران تغییر داده است.
تخلیه رگهای حیاتی تامین آب
بررسی وضعیت سدهای استان خراسانشمالی نشان میدهد که رگهای حیاتی تامین آب در این منطقه به شدت تخلیه شدهاند و از مجموع ظرفیت ۲۲۱میلیون مترمکعبی ۷ سد در حال بهرهبرداری، فقط ۴۰میلیون مترمکعب آب باقی مانده که نشان از بحران عمیق در ذخیرهسازی است.
بررسی ها نشان می دهد از مجموع ظرفیت ۷ سد استان به میزان۲۲۱میلیون متر مکعب، اکنون میزان ذخیره مجموع سدها فقط ۴۰میلیون متر مکعب بوده و همچنین ذخیره کنونی سدهای آب شرب با احتساب رسوبات ۳۰درصد است.
ضرورت تغییر در الگوی کشاورزی و مصرف شهری
در این باره معاون حفاظت و بهرهبرداری شرکت آب منطقهای خراسانشمالی،در تحلیل علت این افت شدید ذخایر، به پدیده تبخیر شدید اشاره کرد و گفت: با وجود اینکه در مقاطعی بارشهای مناسبی داشتیم اما گرمای بیسابقه باعث شده است که بخش بزرگی از این آبها، پیش از آن که به سدها برسد، در هوا تبخیر شود.
وحید واسطه تصریح کرد: دیگر نمیتوان فقط به افزایش بارندگی امیدوار بود، تامین پایدار آب در سال آبی پیشرو، بیش از هر چیز به نحوه مصرف و میزان بهرهوری ما بستگی دارد.
وی با اشاره به این که در بخش کشاورزی باید به سرعت به سمت روشهای نوین آبیاری و اصلاح الگوی کشت حرکت کرد، افزود: کاهش تلفات در انتقال و توزیع آب و استفاده از آبیاری متناسب با نیاز واقعی گیاه، از راهکارهای اصلی برای کاهش فشار بر منابع آبی است.
وی در مورد مصرف بخش آب شرب نیز گفت: صرفهجویی در بخش شرب، هرگز به معنای کاهش رفاه یا تحمیل سختی به مردم نیست ،بلکه به معنای اصلاح رفتارهای مصرفی و جلوگیری از هدررفت آب است.
معاون حفاظت و بهرهبرداری شرکت آب منطقهای خراسانشمالی افزود: استفاده از تجهیزات کاهنده مصرف، مدیریت نشتیهای شبکه توزیع و هوشمندسازی انشعابات از اقداماتی است که میتواند بدون تغییر در سطح زندگی، مصرف خانگی را مدیریت کند.
محدودیتهای جدی در ذخایر آبی
وی با هشدار نسبت به محدودیتهای جدی در ذخایر آبی استان، تاکید کرد: آینده منابع آب خراسانشمالی به میزان تعامل و همکاری همهجانبه دستگاههای اجرایی، کشاورزان و مشترکان خانگی وابسته است. ما در نقطهای ایستادهایم که هر میزان صرفهجویی امروز، سرمایهای برای پایداری آب در ماههای آینده استان خواهد بود.
معاون حفاظت و بهرهبرداری شرکت آب منطقهای خراسانشمالی ادامه داد: در واقع مدیریت تقاضا در کنار مدیریت عرضه، تنها مسیر عبور از سالهای خشک پیش رو است.
اکنون خراسانشمالی ۷ سد با ظرفیت ذخیرهسازی ۲۲۱میلیون مترمکعب در دست بهرهبرداری دارد که به تامین آب کشاورزی و شرب استان کمک میکند.
پدیده تبخیر شدید ناشی از نوسانات دمایی، مدیریت منابع را از شرایط توزیع آب به مدیریت بحران تغییر داده است