به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از سیانان، این افزایش هزینههای زندگی بیشتر از آنچه دولت دونالد ترامپ ادعا کرده بود، دوام آورده است، اگرچه در نهایت اگر ایالات متحده و ایران به توافق آتشبس برسند، باید معکوس شوند. اما سایر تغییرات اقتصادی به راحتی قابل جبران نخواهند بود. این جنگ اقتصاد جهانی را به شیوههای پایداری تغییر داده است که نحوه تجارت جهان را تغییر داده است.
ایران تنگه هرمز را کنترل میکند
قبل از جنگ، کشتیها تحت پرچم هر کشوری میتوانستند آزادانه از تنگه هرمز عبور کنند تا کالاها را به خاورمیانه منتقل و از آنجا تحویل دهند. یک پنجم نفت جهان هر روز از این گذرگاه باریک عبور میکرد.
ایده اینکه چه کسی تنگه را کنترل میکند، پس از حمله ایالات متحده و اسرائیل به ایران در اواخر فوریه، برای همیشه تغییر کرد. ایران این تنگه را تحت کنترل خود اعلام و به کشتیهایی که سعی در ورود یا خروج از خلیج فارس داشتند، حمله کرد. بستن مؤثر تنگه به ایران اهرم اقتصادی بر ایالات متحده و متحدان خلیج فارس آن داد و 13 میلیون بشکه نفت را به اقتصاد جهانی مسدود کرد.
ایران در ماه مه تاکتیک تنگه خود را تغییر داد. به جای تلاش برای بستن تنگه، شروع به تنظیم استفاده از کانال کرد. این کشور اداره تنگه خلیج فارس را تشکیل داد و کشتیهای عبوری را ملزم به ثبت نام در این گروه، دنبال کردن یک مسیر ناوبری مجاز و پرداخت عوارض برای عبور کرد. پس از امضای تفاهمنامه با ایالات متحده در ماه ژوئن، ایران موافقت کرد به مدت ۶۰ روز دریافت عوارض را متوقف کند، اما همچنان به حمله به کشتیهای عبوری که در این اداره ثبت نام نکرده بودند، ادامه داد.
پس از پاره کردن مؤثر تفاهمنامه، ارتش ایالات متحده شروع به هماهنگی و اسکورت عبور و مرور "تاریک" شبانه از طریق تنگه کرد تا صادرات نفت خلیج فارس را افزایش داده و از حملات پهپادی ایران جلوگیری کند. این تلاش مؤثر بوده، اما نیاز به چنین عملیات عظیم، طاقتفرسا و پرهزینهای ثابت میکند که ایران چقدر بر تنگه هرمز نفوذ پیدا کرده است.
راس میفیلد، استراتژیست سرمایهگذاری در شرکت Baird، گفت: «به نظر میرسد ایران با موقعیت قویتری بر کنترل تنگه از جنگ خارج خواهد شد و این امر کشورهای وابسته به نفت خام خاورمیانه را مجبور به سازگاری خواهد کرد. بستن تنگه هرمز از یک خطر فرضی به یک تاکتیک اثباتشده و مؤثر تبدیل شد.»
تحلیلگران نفت معتقدند حل نهایی این درگیری در نهایت میتواند شامل نوعی توافق برای اجازه دادن به ایران برای دریافت عوارض برای عبور ایمن از تنگه باشد. برخی منتقدان نگرانند که این امر سابقهای برای سایر کشورها ایجاد کند تا از کشتیها برای عبور از آبراههای بینالمللی هزینه دریافت کنند.
ناتاشا کانوا، رئیس بخش تحلیل کالاها در جیدی مورگان، خاطرنشان کرد: «اما چنین سابقهای از قبل وجود دارد. سازمان ملل متحد به کشورها اجازه میدهد هزینههای خدمات را دریافت کنند - نه برای عبور از آبراهها، بلکه برای ایمنی ناوبری، مدیریت ترافیک، اسکورتهای امنیتی، واکنش اضطراری و حفاظت از محیط زیست. کانوا خاطرنشان کرد که ترکیه، دانمارک، سوئد، روسیه و اندونزی همگی برای عبور از تنگههای مختلف هزینه خدمات دریافت میکنند.»
کانوا گفت که اگر ایران ساختار هزینهای مشابه آنچه ترکیه برای تنگههای ترکیه دریافت میکند، اتخاذ کند، این تغییر میتواند حدود ۱ دلار به قیمت نفت اضافه کند. یک کشتی نفتکش بسیار بزرگ میتواند حدود ۲۶۰ هزار دلار برای یک سفر رفت و برگشت بپردازد.
چین نقش خود را به عنوان یک قدرت بازار نفت تثبیت میکند
این کشور نفت زیادی تولید نمیکند، اما چین ثابت کرد که قدرتمندترین نیرو در بازار نفت در طول جنگ ایران است. جو بروسوئلاس، اقتصاددان ارشد RSM US، گفت: «به این دلیل است که چین توانایی منحصر به فردی در تعدیل تقاضای خود نشان داده است.»
وابستگی شدید چین به ذخایر عظیم نفتی که قبل از جنگ ایجاد کرده بود، واردات نفت خام این کشور را به میزان چشمگیری حدود ۵ میلیون بشکه در روز کاهش داد. در برههای از زمان، این کشور نیاز به پر کردن مجدد ذخایر خود خواهد داشت و تقاضا دوباره افزایش خواهد یافت. اما برخی از تغییرات در رفتار مصرفکنندگان چینی دائمی خواهد شد.
برای مثال، طبق اعلام وزارت حمل و نقل چین، در طول تعطیلات پنج روزه اول ماه مه، شارژ خودروهای برقی در بزرگراههای چین نسبت به سال قبل ۵۵.۶ درصد افزایش یافت. در طول تعطیلات، کمی کمتر از یک چهارم خودروهایی که در بزرگراههای چین تردد میکردند، خودروهای برقی بودند که نسبت به سال قبل ۳۳ درصد افزایش یافته است.
چین همچنین توانست به سرعت از نیروگاههای برق با سوخت نفت و گاز به زغال سنگ روی آورد و در مواجهه با یک شوک نفتی بیسابقه، انعطافپذیری بینظیری را نشان دهد. تقاضا برای نفت در طول جنگ کاهش یافت - بسیار بیشتر از آنچه تحلیلگران صنعت نفت انتظار داشتند - و ثابت کرد جهان در مورد مصرف نفت خود بسیار انعطافپذیرتر از آن چیزی است که قبلاً تصور میشد.
به گفته جیپیمورگان، از ۱.۹ میلیارد بشکه نفت خام خاورمیانه که بازار در طول جنگ از دست داد، ۸۰۰ میلیون بشکه - کمی کمتر از نیمی از آن - توسط مردم و مشاغلی که نفت کمتری مصرف میکردند، جذب شد. مشخص نیست که چه مقدار از این انعطافپذیری دائمی و چه مقدار موقت است. اما کاهش دائمی مصرف نفت، حتی فقط از سوی چین، میتواند تقاضا را به اندازهای کاهش دهد که هرگز به طور کامل بهبود نیابد. ممکن است به اوج مصرف نفت رسیده باشیم.
تاریخ نشان میدهد که شوکهای نفتی گذشته اغلب کاهشهای پایداری در تقاضای بنزین ایجاد کردهاند و این دوره نیز ممکن است تفاوتی نداشته باشد.» کانوا گفت.
تولید در خارج از خاورمیانه افزایش یافت
یکی دیگر از تعدیلهای قابل توجه در طول جنگ ایران، افزایش تولید نفت از منابع غیرمنتظره بود. اندی لیپو، رئیس Lipow Oil Associates، خاطرنشان کرد: اکتشاف و توسعه انرژیهای جایگزین در خارج از خاورمیانه در حال افزایش است و پروژههای نفتی موجود، حفاری خود را افزایش میدهند: برزیل ۸۰۰۰۰۰ بشکه در روز به تولید نفت خام خود اضافه کرد. گویان ۳۰۰۰۰۰، کانادا ۲۰۰۰۰۰ و نروژ ۱۵۰۰۰۰ بشکه به تولید خود افزودند.
و ایالات متحده که در ابتدا به دلیل ترس از افزایش موقت قیمت نفت، در برابر افزایش تولید خود مقاومت میکرد، اکنون ۹۰۰۰۰۰ بشکه در روز بیشتر از سال گذشته در این مقطع تولید میکند.
بیشتر افزایش تولید آمریکا از دکلهای نفتی خصوصی که به پالایشگاهها برای تولید سوخت جت و گاز طبیعی برای بازار اروپا که با کمبود عرضه مواجه است، ارسال میشوند، ناشی شده است. تولید ایالات متحده میتواند پس از باز شدن کامل تنگه هرمز کمی کاهش یابد، اما جیپی مورگان انتظار دارد تولید آمریکا نزدیک به سطح امروز باقی بماند.
برزیل با تولید بسیار بیشتر از آنچه تصور میشد در حال حاضر قادر به انجام آن است، تحلیلگران نفتی را شگفتزده کرد، اما اجرای قوی پروژههای نفتی این کشور احتمالاً منجر به افزایش بیشتر تولید آن خواهد شد. یک کشتی تولیدی فراساحلی جدید که این ماه به سواحل گویان میرسد، به این کشور کمک خواهد کرد تا سرعت تولید خود را از چاه عظیم خود افزایش دهد.
برای جبران، تولیدکنندگان خاورمیانه در حال تغییر نحوه حمل و نقل نفت خام و توسعه مسیرهای جایگزین هستند. عربستان سعودی کاروانهای کامیونی عظیمی را برای حمل کالا در سراسر کشور به دریای سرخ استخدام کرد و خط لوله شرق-غرب خود را برای دور زدن تنگه به حداکثر رساند. عراق در حال مذاکره با شورون برای ساخت خط لوله به دریای مدیترانه است.
در همین حال، اوپک پس از اعلام امارات متحده عربی، یکی از مهمترین اعضای کنسرسیوم، مبنی بر خروج از این گروه در ماه آوریل، برای بقای خود در تلاش است.
طبق گزارشها، عراق، دومین تولیدکننده بزرگ نفت این بلوک، دومین تولیدکننده بزرگ نفت است - وزیر نفت این کشور به بلومبرگ گفت که اگر اهداف تولید به طور چشمگیری افزایش نیابد، عراق باید تصمیم بگیرد که آیا در اوپک باقی بماند یا خیر. بلومبرگ گزارش داد که عراق میخواهد اجازه تولید رکورد ۵ میلیون بشکه در روز را پس از جنگ داشته باشد، با هدف بلندمدت تا ۷ میلیون بشکه در روز.
این میتواند عربستان سعودی را مجبور کند که به سایر کشورها اجازه دهد نفت بیشتری نسبت به تقاضای جهانی تولید کنند. این میتواند برای قیمتهای مصرفکننده خوب باشد و آنها را پایینتر بیاورد. اما همچنین میتواند باعث ایجاد اشباع دائمی نفت شود که سود نفت را به طرز چشمگیری کاهش میدهد.